Kişisel Gelişim

Bilişsel Beceriler yada Yetenekler Nedir? Nasıl Gelişir?

Hikaye Öne Çıkanlar
  • Bilişsel Beceriler Nedir?
  • Bilişsel Yetenekler Nasıl Gelişir?

Bilişsel beceri veya bilişsel yetenekler, bir kişiye insan olma fırsatı veren beynin en yüksek işlevlerini kapsar. Bunlara düşünme, mekansal yönelim, anlama, hesaplama, öğrenme, konuşma ve akıl yürütme diyebiliriz.

Bu yeteneklerdeki düşüşün ilk belirtileri dikkat ve hafızanın bozulmasıdırDurum kötüleşmeye devam ederse, hafif bilişsel bozulmayı gösteren işaretler görünebilir ve hatta bunama gelişebilir. Fakat biz yazıda bilişsel beceri nedir, bilişsel yetenekler nasıl gelişir gibi konuları inceleyeceğiz.

Bilişsel Beceriler ve Yetenekler Nedir?

Bilişsel beceriler nedir
Bilişsel beceriler nedir

Bilişsel becerilerin erken yaşlardan itibaren geliştirilmesi ve yaşam boyu sürdürülmesi gerekir. Bilişsel yetenekleri her biri, aldığınız bilgilerin işlenmesinde önemli bir rol oynar. Bilişsel beceriler nedir kısmına geçeceğiz. Öncesinde bunların hayatımızdaki etkilerine bir bakalım.

Her bir beceri bir diğer becerinin olmazsa olmazıdır. Tüm bilişsel yetenekler için bunu söyleyemeyiz.
En basit örnek ile bir kitabı okuduğunuzda onu okumak ayrı, sonrasında onu hatırlamak ayrı bilişsel yetenekleri kapsar. Aslında, çoğu öğrenme zorluğu bir veya daha fazla zayıf bilişsel beceriden kaynaklanır.
Kafanızda bilişsel beceriler nedir sorusu şekillenmeye başladı değil mi?

Öneri: İrade güçlendirmenin en etkili yolları: Artık iradesizlik yok!

Bilim adamlarının bilişsel yeteneklerin ne olduğu konusunda net bir bakış açısına sahip olmadıklarını hemen belirtmek gerekir. Örneğin duygularınızı yönetme yeteneği, herhangi bir bilişsel yetenek değildir. Bu nedenle duygu yönetimi ayrı olarak geliştirilmelidir. Duyguları yönetme, vücudumuzun özellikleri açısından bilişsel yeteneklerle ilişkili olan duygusal zekadır.

Bilişsel beceriler nelerdir?

Bilişsel bilim bir şeyleri nasıl öğrendiğimizi ve anladığımızı, durumları nasıl değerlendirip kararlar aldığımızı, işleri nasıl planladığımızı ve sorunları nasıl çözdüğümüzü vb. açıklamaya çalışır. Bunu yapmak için bilişsel bilimciler çeşitli deney türleri, beyin taramaları ve hesaplama modelleri kullanırlar.

Bilişsel yeteneklerin her biri beyninizin bilgiyi yorumlamak ve kullanmak için kullandığı yöntemi temsil eden kategorilere ayrılabilir.

1. Dikkat (Konsantrasyon)

Sürdürülen (ya da sürekli, amansız) dikkat, bir göreve odaklanmayı, o işi tamamlamak için gereken uzun süre boyunca, dikkat dağınıklığı olsa bile sürdürme yeteneğidir. Genellikle gözlem (bir uyaranın görünümünü tespit etme) ve konsantrasyon (bir uyaran veya aktiviteye odaklanma) olarak ikiye ayrılır.
Dikkat, aşağıdaki alt türlere ayrılabilen bilişsel bir beceridir:

  • Uzun saatler boyu dikkat etme. Uzun süre odaklanma yeteneği.
  • Yüksek bir ses veya parlak bir ışık parlaması gibi belirli bir uyarana ani dikkat kesilme.
  • Seçici dikkat. Çevremizdeki diğer tüm uyaranları görmezden gelirken bir şeye odaklanma yeteneği.
  • Dikkat değiştirme. Dikkati iki veya daha fazla aktivite arasında değiştirme yeteneği.
  • Bölünmüş veya sınırlı dikkat. Aynı anda iki veya daha fazla şeye odaklanmamızı sağlayan, çoklu görev yapmamıza olanak tanıyan bir yetenektir.

2. Bölünmüş dikkat

Bölünmüş dikkat, beynimizin aynı anda farklı uyaranlara veya görevlere yanıt verme, böylece çevreden gelen birden fazla isteğe yanıt verme yeteneğidir. Bölünmüş dikkat, farklı bilgi kaynaklarını işlememize ve aynı anda birden fazla görevi başarıyla tamamlamamıza izin veren bir tür eşzamanlı dikkattir.

3. Uzun süreli hafıza

Uzun süreli hafıza, büyük miktarda bilgiyi uzun bir süre boyunca saklamamıza izin veren bir beyin yeteneğidir. Bu bellek beynin gerçekleri, bilgileri, becerileri depolamasına ve gelecekte bu anıları yeri geldiği zaman, geri getirmesine yardımcı olur. Uzun süreli bellekteki anıların ömrü birkaç saniye ile birkaç yıl arasında değişebilir. Günlük görevlerin hatasız ve bağımsız olarak yerine getirilmesi için uzun süreli bellek çok önemlidir. Uzun süreli bellek, çok sayıda beyin bölgesinin sorumlu olduğu karmaşık bir bilişsel yetenektir.

4. Çalışma belleği

Çalışan bellek konuşmayı anlama, okuma, matematiksel yetenekleri kullanma, öğrenme veya akıl yürütme gibi karmaşık bilişsel görevleri kapsar. Tam olarak bunları yerine getirmek için bilgileri depolamamıza ve geçici olarak kullanmamıza izin veren beyindeki süreçlerin toplamıdır. Çalışan belleğin en basit örneği, bir telefon numarası gibi bazı bilgileri yazmadan önce bellekte tutmamız gerektiği zamandır.

5. Mantıksal düşünme

Akıl yürütme, kavramlar oluşturma, kanıtlardan sonuçlar çıkarma, problemleri çözme (daha önce hiç kullanmadığımız bilgi veya prosedürleri kapsar. Ek olarak bir işi enine boyuna tarttıktan sonra, doğru kararlar vermemizi sağlayan yetenektir. 

6. İşitsel algı

İşitsel algı, hava yoluyla veya başka bir şekilde iletilen ses frekans dalgaları yoluyla kulaklarımıza ulaşan bilgileri alma ve yorumlama yeteneğidir. Ses algısı günlük hayatımızda sürekli olarak mevcuttur ve çevredeki değişikliklere yeterince yanıt vermemize yardımcı olur. İletişim kurmamızı sağlar, tehlikeye karşı uyarır ve müziğin keyfini çıkarmamızı sağlar.

7. Görsel algı

Görsel algı, spektrumun görünür bölgesinde ışık yoluyla göze ulaşan bilgileri yorumlama yeteneğidir. Beynimizin gelen bilgilere göre yaptığı bu yorumlamanın sonucu etrafımızı görmeye başlarız.

8. Bilgi işleme hızı

Bilginin bilişsel işleme hızı, bir kişinin zihinsel bir görevi çözmesi için geçen süre olarak tanımlanabilecek bir yetenektir. Bu beceri bir olay karşısında verdiğiniz tepkiyi kapsar.

Dolayısıyla bilginin bilişsel olarak işlenmesinin hızı, bilginin alındığı andan anlaşıldığı ve yanıtlandığı ana kadar geçen süredir.

Bilgi işleme hızı, öğrenme, akademik performans, entelektüel gelişim, düşünme ve deneyim kazanma için bilişsel sürecin en önemli bileşenlerinden biridir.

Bilişsel Beceriler Nasıl Gelişir?

Bilişsel beceriler nedir

Bilişsel becerileri geliştirmek hayatta bazı şeyleri daha iyi yapmanıza olanak tanır. Odaklanmanızı güçlendirmek yalnızca bir göreve daha iyi odaklanmanıza yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda iş ilişkilerinizi geliştirebilecek işitsel algınıza da yardımcı olur. Mantık ve düşüncenin gelişimi, karmaşık, yaratıcı sorunların çözülmesine yardımcı olacaktır. Sadece bunlarla sınırlı olmadığını zaten anlamışsınızdır. O halde bilişsel beceri nasıl gelişir öğrenelim:

1.Stresin etkisini azaltmak

Stres seviyenizi azaltmak, odaklanmanıza ve dikkat sürenizi artırmanıza yardımcı olabilir. Mümkün olduğunda stresli durumlardan kaçının veya stres azaltıcı faaliyetler gerçekleştirin. Örneğin, en basiti, işteyseniz, çalışma alanında kısa yürüyüşler yapıyorsanız, kulaklık takıp müzik dinleyebilirsiniz. Egzersiz veya yoga için evde zaman ayırın. Sakin bir yerde oturarak nefesinize ve düşüncelerinize odaklanarak basit meditasyon teknikleriyle de stres azaltılabilir. Bu basit stres azaltma teknikleri, konsantre olma yeteneğinizi geliştirebilir ve dikkatli bilişsel becerilerinizi geliştirebilir.

2. Sağlıklı yaşam tarzı

Sağlığınıza dikkat etmek ve sağlıklı bir yaşam tarzına öncülük etmek, bilişsel yeteneklerinize de fayda sağlayacaktır. Sağlıklı uyku, dengeli beslenme, egzersiz ve bol miktarda sıvı, odaklanmanıza ve üretkenliğinizi artırmanıza yardımcı olacaktır. İyi bir hafıza için sağlıklı uyku özellikle önemlidir.

3. Odaklanma Antrenmanları

Gün boyunca belirli şeylere bilinçli olarak odaklanarak dikkati ve hafızayı geliştirin. Akıllı telefonunuzu bir çekmeceye koymak gibi iş yerinde dikkat dağıtıcı unsurları ortadan kaldırın ve odağınızı kaybetmeden bir göreve ne kadar süre odaklanabileceğinizi görün. Ayrıca, örneğin bir metni bir kitaptan ezberlemek, yüksek sesle okumak gibi ek duyuları kullanarak da konsantrasyon geliştirebilirsiniz.

4. Beyin eğitimi

Vücudunuzdaki belirli kasları çalıştırarak vücudunuzu zinde tuttuğunuz gibi, beynin belirli alanlarını ve bunlarla ilişkili bilişsel yetenekleri de çalıştırabilirsiniz. Beyninizi tembellik içinde tutmayın, sürekli bir şeylerle meşgul edin; Kitap okumak, bulmacalar, bulmacalar, satranç… ve diğer masa oyunları iyidir. 

Bilişsel beceriler nasıl gelişir kısmını okuduysanız şunu anlamış olmalısınız: Beyninizi geliştirdiğinizde, diğer bilişsel becerileri de geliştirmiş oluyorsunuz. Bu yazıda bilişsel beceri nedir ve nasıl gelişir konusunu inceledik.

Fotoğraf: pixabay

5/2 - (5 votes)

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu