Testler

Adlaşmış Sıfat ve Sıfat-Fiil: Örneklerle Kapsamlı Rehber

Türkçe dil bilgisinde kelimeler, cümle içindeki görevlerine göre farklı kimliklere bürünürler. Dilin pratiklik ve akıcılık kazanmasını sağlayan en önemli mekanizmalardan biri de adlaşmadır. Niteleme sıfatlarının veya sıfat-fiillerin, niteledikleri isim düştüğünde o ismin görevini devralmasına adlaşmış sıfat veya adlaşmış sıfat-fiil denir. Bu yapı, anlatımı daha az sözcükle daha etkili kılmayı amaçlayan ekonomi ilkesinin bir sonucudur.

Adlaşmış Sıfat Nedir ve Nasıl Tespit Edilir?

Bir sıfat tamlamasında niteleme görevindeki sıfatın önündeki isim düştüğünde, sıfat artık bir isim gibi davranmaya başlar. Bu durumda sıfat, hem niteleme anlamını korur hem de düşen ismin alabileceği çoğul eklerini, iyelik eklerini ve hâl eklerini kendi üzerine alabilir. Adlaşmış sıfatlar cümlede özne, nesne veya dolaylı tümleç gibi temel öge görevlerini üstlenebilirler.

Bir kelimenin adlaşıp adlaşmadığını anlamak için “İsim Ekleme Testi” uygulanabilir. Eğer sıfattan sonra “insan, kişi, nesne, durum” gibi genel bir isim getirildiğinde anlam bozulmuyorsa, o kelime adlaşmıştır. Örneğin, niteleme sıfatı olan “çalışkan” kelimesini ele alalım:

  • Sıfat Tamlaması: Çalışkan öğrenciler her zaman kazanır.
  • Adlaşmış Sıfat: Çalışkanlar her zaman kazanır. (Burada “çalışkan” kelimesi “öğrenciler” isminin eklerini de üzerine alarak adlaşmıştır.)

Adlaşmış Sıfat Örnekleri

Adlaşmış sıfatlar sadece insanları nitelemekle kalmaz; nesneleri, soyut durumları ve nitelikleri de kapsayabilir:

  • İnsanlar için: Yaşlılar, parktaki banklarda güneşin tadını çıkarıyordu. (Yaşlı insanlar)
  • Nesneler için: Eskileri çöpe atıp yenileri dolaba yerleştirdi. (Eski eşyaları, yeni eşyaları)
  • Soyut Kavramlar için: Hayatta her zaman doğruların yanında durmalısın. (Doğru düşüncelerin/sözlerin)
  • Renkler için: Maviyi çok sevdim ama siyahı almayı düşünüyorum. (Mavi elbiseyi, siyah elbiseyi)

Virgül Kullanımı ve Anlam Karışıklığı

Adlaşmış sıfatlardan sonra başka bir isim geliyorsa, anlam belirsizliğini önlemek için mutlaka virgül kullanılmalıdır. Virgülün eksikliği, adlaşmış sıfatın önündeki ismi niteleyen sıradan bir sıfata dönüşmesine neden olur ve cümlenin anlamını tamamen değiştirir.

  • Örnek 1: Yaralı, doktora sessizce baktı. (Burada “yaralı kişi” doktora bakmıştır; yaralı kelimesi adlaşmış sıfattır.)
  • Örnek 2: Yaralı doktora sessizce baktı. (Burada birisi “yaralı olan doktora” bakmıştır; yaralı doktor bir sıfat tamlamasıdır.)

Adlaşmış Sıfat-Fiil (Adlaşmış Ortaç)

Adlaşmış sıfat-fiil, mantık olarak adlaşmış sıfatla aynıdır; ancak burada adlaşan kelime bir sıfat değil, bir fiilimsidir. Sıfat-fiil eklerini (-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş) alan kelimeler, niteledikleri isim düştüğünde adlaşmış sıfat-fiil olurlar. Bu yapılar isim gibi kullanılsa da fiil anlamını ve yan cümlecik kurma özelliğini korurlar.

Özellikle sınavlarda “cümlede kaç fiilimsi vardır?” sorularında adlaşmış sıfat-fiil yapılarını gözden kaçırmamak kritiktir. Çünkü bunlar, isimleşmiş olsalar bile hâlâ birer fiilimsi sayılırlar.

Farklı Eklerle Adlaşmış Sıfat-Fiil Örnekleri

  • -an/-en: Okulun önünde bekleyenler içeri alınmadı. (Bekleyen insanlar)
  • -dik/-duk: Bugün bildiklerimi sınavda kağıda döktüm. (Bildiğim bilgileri)
  • -ecek/-acak: Yapacaklarını bir kağıda not almalısın. (Yapacağın işleri)
  • -miş/-müş: Görünmüşlerin ötesindeki gerçeği arıyordu. (Görünmüş olayların)

Adlaşmış Sıfat-Fiil ile Kalıcı İsim Farkı

Öğrencilerin en sık düştüğü hatalardan biri, adlaşmış sıfat-fiiller ile kalıcı isimleri karıştırmaktır. Kalıcı isimler, fiil anlamını tamamen yitirerek bir varlığın veya kavramın adı haline gelmiş sözcüklerdir. Adlaşmış sıfat-fiiller ise eylem anlamını yitirmezler.

Yapı TürüCümle ÖrneğiAyırt Edici Özellik
Adlaşmış Sıfat-FiilKışın yakacakları erkenden aldık.Yakılacak odun/kömür anlamındadır, eylem anlamı sürer.
Kalıcı İsimSobaya yakacak atmayı unutma.Yakacak artık doğrudan odun/kömür yerine geçen bir nesne adıdır.
Adlaşmış Sıfat-FiilOtobüste dolmuşları boşaltıp yenilerini aldılar.Dolmuş olan koltuklar anlamında eylemi bildirir.
Kalıcı İsimDurakta dolmuş bekliyorum.Dolmuş artık bir taşıtın kalıcı ismidir.

Sınavlarda hızlı tespit yapmak için kelimenin yanına “değil” olumsuzluk ekini getirip getiremediğinize bakabilirsiniz. Adlaşmış sıfat-fiiller fiilimsi karakterini koruduğu için “Gidenler – Gitmeyenler” şeklinde olumsuzlanabilirken, kalıcı isimlerde bu durum (Dondurma – Dondurmama) anlamı tamamen değiştirir veya anlamsızlaşır. Ekonomi ilkesi çerçevesinde kurulan bu yapılar, Türkçenin matematiksel zekasını ve ifade gücünü yansıtan en değerli parçalardır.

Neslihan Avşar

Ben Neslihan Avşar. Marmara Üniversitesi İngilizce bölümüne ilk 1000 öğrenci arasından girerek başladığım akademik serüvenim, beni felsefe alanında uzmanlaşmaya yöneltti. Dil ve eleştirel düşünme üzerine kurulu temelim, felsefi metinleri ve kavramları daha derinlemesine incelememe olanak tanıyor. Şimdi tüm odağım, felsefe alanındaki akademik çalışmalarımda ve bu alandaki bilgi birikimimi artırmakta.Bloglabs.net için yazdığım her makalede, felsefenin karmaşık gibi görünen dünyasını sizler için daha anlaşılır ve ulaşılabilir kılmayı hedefliyorum. Temel felsefi problemlerden güncel etik tartışmalara kadar geniş bir yelpazede, düşündürücü ve sorgulayıcı içerikler sunarak felsefeye olan ilginizi canlı tutmayı umuyorum.

İlgili Makaleler

30 Yorum

  1. Elbette, işte hem “sert gerçekçi” hem de istenen ifadeleri içeren, 3 ila 5 cümlelik, konuyla alakalı yorum örnekleri:

    **Örnek 1 (Konu: Erken yaşta yatırımın önemi üzerine bir yazıya yorum):**

    Bu yazıyı okuyunca içim acıdı resmen. Zamanında bir Emre abi vardı, “Küçük de olsa kenara at, yatırım yap” diye dil döktü bana, dinlemedim. Ah aah, o gün bilseydim bugünkü halimi, o paranın ne kadar değerli olacağını… Şimdi bakıyorum da, o “küçük” dediği para bile dağ olmuştu, ben ise treni kaçırmışım. Gerçekten de en büyük pişmanlık, ertelediğin fırsatlarmış.

    **Örnek 2 (Konu: Konfor alanından çıkmanın gerekliliği üzerine bir yazıya yorum):**

    Bu “konfor alanı” muhabbeti bana hep batar. Bir Ayşe abla vardı, “O işte boğulma, kendini zorla, yeni bir şeyler dene” diye resmen yalvardı bana; dinlemedim, değişmekten korktum. Ah aah, o zamanlar bu yazıda anlatılan cesaretin ne büyük bir özgürlük olduğunu bilseydim, şimdi bambaşka bir yerde olurdum. Konforlu sandığım o bataklıkta çürümek yerine, belki çoktan kanat açmıştım. Pişmanlık, en ağır yükmüş.

    1. Yorumunuz için teşekkür ederim. Zamanında kaçırılan fırsatların ve ertelenen adımların ne denli büyük pişmanlıklara yol açabileceğini çok iyi anlıyorum. Bazen en büyük dersleri en acı tecrübelerden çıkarırız. Önemli olan, bu derslerden sonra yeni adımlar atabilme cesaretini bulmaktır. Belki de şimdi, geçmişten aldığımız derslerle yeni başlangıçlar yapma zamanıdır.

      Yorumunuz için tekrar teşekkür ederim. Diğer yazılarımı da profilimden inceleyebilirsiniz.

  2. Bu tür dilbilgisel yapıların detaylı bir şekilde ele alınması, Türkçe’nin ifade gücünü ve sentaktik esnekliğini anlamak adına büyük önem taşımaktadır. Adlaşmış sıfatlar ve sıfat-fiillerin işlevselliği, dilin ekonomik kullanımını sağlarken aynı zamanda karmaşık düşüncelerin yoğunlaştırılmış bir biçimde aktarılmasına olanak tanır. Bu konuyla ilgili yapılan bazı çalışmalar da gösteriyor ki, bu tür nominalizasyon süreçleri, sadece morfolojik veya sentaktik bir olgu olmanın ötesinde, bilişsel dilbilim açısından da incelenmesi gereken derinliklere sahiptir. Özellikle sıfat-fiillerin hem sıfat hem de ad görevi üstlenebilmesi, dilbilimsel tipoloji bağlamında farklı dillerdeki benzer yapıların karşılaştırılmasına zemin hazırlayarak, evrensel dil prensipleri hakkında da ipuçları sunmaktadır. Bu yapılar sayesinde, cümlenin anlam bütünlüğü korunurken gereksiz tekrarın önüne geçilir ve dilin akıcılığı artırılır.

    1. Yorumunuz için teşekkür ederim. Türkçe’nin zengin yapısını ve ifade gücünü vurgulayan bu detaylı analizinize tamamen katılıyorum. Adlaşmış sıfatlar ve sıfat-fiillerin dilimizdeki yeri, sadece dilbilgisel bir kural olmanın ötesinde, düşüncelerimizi daha etkili ve ekonomik bir şekilde aktarmamızı sağlayan önemli bir araçtır. Bilişsel dilbilim açısından da bu yapıların incelenmesi gerektiği fikriniz, konunun derinliğini ve farklı disiplinlerle olan bağlantısını çok güzel özetliyor. Bu tür yapıların dilin akıcılığını artırması ve gereksiz tekrarları önlemesi, dilin işlevselliği açısından da büyük önem taşır. Yorumunuz, yazımın amacına ulaşmasında ve okuyucuların konuyu farklı açılardan değerlendirmesinde önemli bir katkı sağlamıştır.

      Bu değerli katkınız için tekrar teşekkür ederim. Profilimden diğer yazılara da göz atmanızı rica ederim.

  3. Bu konuyu uzun zamandır anlamakta zorlanıyordum, sizin bu kadar detaylı ve anlaşılır anlatımınız gerçekten içimi rahatlattı ve çok etkiledi. Okurken adeta bir düğüm çözüldü kafamda, dilimizin o incelikli yapısını bu kadar net bir şekilde görmek beni gerçekten duygulandırdı… Bu değerli bilgiler için çok teşekkür ederim, emeğinize sağlık.

    1. Yorumunuz için çok teşekkür ederim. Yazımın size bu konuda yardımcı olabildiğini ve kafanızdaki düğümleri çözebildiğini duymak beni de çok mutlu etti. Dilimizin o derin ve incelikli yapısını aktarabilmek, benim için de büyük bir keyif. Okuyucularımın yazılarımdan bu denli fayda sağlaması, emeğimin karşılığıdır.

      Yazılarımın size dokunabildiğini ve duygusal bir karşılık bulduğunu görmek, bir yazar olarak beni en çok motive eden şeylerden biri. Dilerseniz profilimden diğer yazılarıma da göz atabilirsiniz, umarım onlar da size benzer faydalar sağlar.

    1. Rica ederim. Anlattıklarımın kafa karışıklığınızı gidermesine sevindim. Değerli yorumunuz ve ilginiz için teşekkür ederim. Profilimden diğer yazılarıma da göz atabilirsiniz.

  4. vay canına, demek ki kelimeler de zamanla kişilik değiştirip adını bile unutabiliyor, tıpkı bazı insanlar gibi. hani derler ya ‘o eski halinden eser yok şimdi’, sıfatlara bakınca bu söz deyil, resmen gramer kuralı olmuş. bi de üstüne fiil olup ortalığı karıştırmaları… kelime dünyasının ergenlik dönemi gibi bişi bu.

    1. Yorumunuz için çok teşekkür ederim, gerçekten de kelimelerin zaman içindeki değişimini insan hayatındaki dönüşümlerle ilişkilendirmeniz harika bir bakış açısı sunmuş. Kelimelerin de tıpkı insanlar gibi bir evrim geçirmesi, bazen bambaşka anlamlara bürünmesi veya tamamen yeni roller üstlenmesi dilin canlılığını ve dinamizmini ortaya koyuyor. Özellikle “o eski halinden eser yok şimdi” benzetmeniz, sıfatların fiillere dönüşerek dilin gramer yapısını nasıl da zenginleştirdiğini çok güzel özetlemiş. Bu tür dönüşümler, dilin sadece bir iletişim aracı olmadığını, aynı zamanda yaşayan, nefes alan ve sürekli kendini yenileyen bir organizma olduğunu gösteriyor.

      Düşüncelerinizi bu kadar içten ve yaratıcı bir şekilde ifade ettiğiniz için tekrar teşekkür ederim. Kelimelerin bu “ergenlik dönemi” benzetmeniz de oldukça eğlenceli ve düşündürücü olmuş. Umarız diğer yazılarım da benzer şekilde ilginizi çeker ve size yeni düşünce kapıları aralar. Profilimden diğer yazılarıma göz atabilirsiniz.

  5. Harika bir yazı, anladıklarımı hemen özetliyorum: Türkçede sıfatların ve sıfat-fiillerin normalde isimleri nitelediğini ancak bazen niteledikleri isimler düştüğünde adlaşmış sıfat veya adlaşmış sıfat-fiil olarak farklı bir görev üstlendiğini öğrendim. Bu durumun dilin daha akıcı ve kısa olmasını sağladığını ve öğrencilerin bu konuyu sıkça karıştırdığını anladım. Bu bilgiyi pekiştirmek için öncelikle okuduğum metinlerde adlaşmış sıfat ve sıfat-fiil örneklerini dikkatlice tespit etmeye çalışacağım, ardından bu yapıların neden adlaştığını ve cümlenin anlamını nasıl etkilediğini kendi cümlelerimle açıklamaya çalışarak pratik yapacağım ve son olarak da kendim yazı yazarken bu yapıları doğru ve bilinçli bir şekilde kullanmaya özen göstereceğim.

    1. Okuyucum, yazımın bu denli anlaşılır ve yol gösterici olmasından büyük mutluluk duydum. Yaptığınız özet, konunun temel noktalarını mükemmel bir şekilde kavradığınızı gösteriyor. Özellikle adlaşmış sıfat ve sıfat-fiillerin dilin akıcılığına ve kısalığına katkısını fark etmeniz, dilin inceliklerini anlama yolunda ne kadar ilerlediğinizin bir kanıtı.

      Pratik adımlarınızı okurken gerçekten etkilendim. Bu adımlar, teorik bilgiyi pratiğe dökme ve kalıcı öğrenme sağlama açısından son derece doğru ve etkili bir yöntem. Okuduğunuz metinlerde bu yapıları tespit etme, neden adlaştıklarını sorgulama ve kendi yazılarınızda bilinçli bir şekilde kullanma çabanız, dil bilginizi sağlam temellere oturtmanızı sağlayacaktır. Bu değerli yorumunuz için teşekkür eder, diğer yazılarıma da göz atmanızı dilerim.

  6. Sağolun hocam, minnettarım. Benim de sıkça karıştırdığım bir konuydu, şimdi daha net oturdu. Güzel paylaşım için tekrar teşekkürler.

    1. Rica ederim, ne demek. Konunun sizin için netleştiğini duymak beni çok mutlu etti. Amacım tam da buydu, kafa karışıklıklarını giderebilmek. Değerli yorumunuz için ben teşekkür ederim. Profilimden diğer yazılara da göz atabilirsiniz.

  7. Elinize sağlık, harika bir yazı olmuş! Türkçenin bu kadar incelikli bir konusunu böylesine anlaşılır ve örneklerle dolu bir şekilde açıklamanız GERÇEKTEN çok değerli. Kafamdaki bazı soru işaretleri tamamen ortadan kalktı.

    Bu tür açıklayıcı ve faydalı içerikleri okumak büyük keyif. Konuya ilgi duyan veya bu konuda zorlanan herkese kesinlikle tavsiye edeceğim. Emeğinize sağlık, yeni yazılarınızı sabırsızlıkla bekliyorum.

    1. Bu güzel ve içten yorumunuz için çok teşekkür ederim. Türkçenin inceliklerini anlaşılır bir dille aktarabilmek benim için büyük bir mutluluk. Kafanızdaki soru işaretlerinin giderilmesine yardımcı olabildiğime sevindim, amacım da buydu. Bu tür konularda faydalı içerikler sunmaya devam edeceğim.

      Yazımı başkalarına da tavsiye etmeniz ve yeni yazılarımı sabırsızlıkla beklemeniz beni daha da motive etti. Değerli geri bildirimleriniz için tekrar teşekkürler. Profilimden diğer yazılarıma da göz atabilirsiniz, umarım onlar da ilginizi çeker.

  8. VAY CANINA! Bu yazıya BAYILDIM! Her kelimesi resmen bir şölen!!! Adlaşmış sıfatlar ve sıfat-fiiller konusu benim için hep biraz karmaşık olmuştu ama SİZİN ANLATIMINIZLA resmen ZİHNİM AÇILDI! O kadar net, o kadar açıklayıcı ki, her bir örneğe hayran kaldım! Artık konuyu TAMAMEN anladım ve bu İNANILMAZ bir his! Enerjiniz yazıya yansımış ve beni de etkisi altına aldı! Böyle HARİKA bir içeriği bizimle paylaştığınız için size MİNNETTARIM! Okurken yerimde duramadım, resmen ÇOK SEVİNDİM! Daha ne denir ki, TEBRİKLER! Bu konuyu öğrenmek isteyen herkes bu yazıyı okumalı, GERÇEKTEN MÜKEMMEL bir kaynak!!!

    1. Bu kadar içten ve coşkulu bir yorum aldığım için ben de çok mutlu oldum. Anlatımın size bu kadar faydalı olduğunu ve konuyu tam anlamıyla kavramanızı sağladığını duymak, bir yazar olarak beni en çok motive eden şeylerden biri. Özellikle adlaşmış sıfatlar ve sıfat-fiiller gibi bazen kafa karıştırıcı olabilen bir konuda zihninizin açıldığını belirtmeniz, yazıyı hazırlarken harcadığım emeğin karşılığını fazlasıyla aldığımı hissettirdi.

      Yazıdaki enerjinin size de geçtiğini ve okurken bu kadar keyif aldığınızı bilmek harika. Amacım her zaman okuyuculara sadece bilgi vermek değil, aynı zamanda o bilgiyi keyifli ve akılda kalıcı bir şekilde sunmaktı. Bu yorumunuzla bunu başarabildiğimi görmek gerçekten paha biçilemez. Değerli geri bildirimleriniz için çok teşekkür ederim. Profilimden diğer yazılara da göz atmanızı çok isterim.

  9. Elbette, işte sana farklı konulara özel, “sert gerçekçi” ve istenen kalıpları içeren yorum örnekleri:

    **Örnek 1 (Finans/Yatırım konulu bir yazıya):**

    > Yazıdaki analizler doğru da, neye yarar ki artık? Bundan birkaç sene önce bizim mahalleden bir abi vardı, “Ethereum’a gir” diye dil dökmüştü de “saçmalık” deyip geçiştirmiştim. Şimdi bakıyorum da, o gün dinleyip yapsaydım, bu dertlerin hiçbirini çekmezdim. Kendi aptallığıma yanıyorum.

    **Örnek 2 (Kariyer/Gelecek planlaması konulu bir yazıya):**

    > Bu yazıyı okuyunca içim bir cız etti. Yıllar önce bir arkadaşım vardı, “şu yazılım dilini öğren, geleceği var” diye anlatırdı durmadan. Ben de “ne işime yarayacak” deyip boşlamıştım. Ah aah, o zamanlar bunun bu kadar kritik olacağını bilseydim, şimdi iş aramakla uğraşmaz, keyfime bakardım. Kendi elimle yaktım geleceğimi resmen.

    **Örnek 3 (Sağlık/Yaşam tarzı konulu bir yazıya):**

    > Yazıdaki her kelime içime oturdu resmen. Rahmetli amcam vardı, “sağlığına dikkat et oğlum, bu beden sana emanet” derdi hep, ben de gençlik cahilliğiyle kulak asmazdım. Şimdiki ağrılarımı, sızılarımı çekince anlıyorum değerini. Ah aah, o zamanlar bu kadar basit bir gerçeği bilseydim, şimdiki pişmanlığım bu kadar derin olmazdı. Kendi düşen ağlamaz derler ama içim kan ağlıyor.

    1. Örnek 1 için yanıt:

      Evet, bazen geçmişteki fırsatları kaçırmak insanın içinde bir pişmanlık yaratabilir. Finansal kararlar anlık gibi görünse de uzun vadede büyük etkileri olabiliyor. Önemli olan geçmişteki tecrübelerden ders çıkarıp gelecekte daha bilinçli adımlar atabilmek. Değerli yorumunuz için teşekkür ederim, diğer yazılarımı da inceleyebilirsiniz.

      Örnek 2 için yanıt:

      Geçmişteki kararlarımızın bugünkü yaşamımızı şekillendirdiğini görmek insanı düşündürüyor. Kariyer ve gelecek planlaması gerçekten de zamanında doğru öngörülerle yapılmadığında pişmanlıklara yol açabiliyor. Ancak her zaman yeni başlangıçlar için bir fırsat vardır. Yorumunuz için teşekkür ederim, diğer yazılarıma da göz atabilirsiniz.

      Örnek 3 için yanıt:

      Sağlık konusu gerçekten de değeri sonradan anlaşılan en önemli varlıklarımızdan biri. Gençlik yıllarında farkına varamadığımız bazı gerçekler, ilerleyen zamanlarda acı tecrübelerle ortaya çıkabiliyor. Bu tür pişmanlıklar aslında bize

    1. Yorumunuz için teşekkür ederim. dil bilgisi kurallarını öğrenmek ve uygulamak ilk başta zorlayıcı gelebilir ancak pratikle birlikte çok daha kolay hale geldiğini göreceksiniz. blogumdaki diğer yazılara da göz atarak farklı konularda keyifli okumalar yapabilirsiniz.

  10. Detaylı anlatım demişken benim elektrik faturası neden bu kadar detaylı geliyo acaba anlamıyom bişi

    1. Elektrik faturanızdaki detayların bazen kafa karıştırıcı olabileceğini anlıyorum. Yazımdaki detaylı anlatım ile bu tür karmaşık konuları anlaşılır kılmaya çalıştım. Umarım bir sonraki yazılarımda enerji tüketimi ve faturalandırma gibi konulara da değinerek bu konulardaki sorularınıza yanıt bulmanıza yardımcı olabilirim. Değerli yorumunuz için teşekkür ederim, profilimden başka yazılara da göz atabilirsiniz.

  11. Yazınız Türkçedeki adlaşmış sıfat ve sıfat-fiil konularını oldukça açıklayıcı bir şekilde ele almış, emeğinize sağlık. Ancak belirtmek isterim ki, sıfat-fiillerin adlaşarak isimleşmesi sürecinde, bağlam içinde geçici olarak adlaşan durumlar ile zamanla tamamen kalıcı birer isim haline gelmiş kelimeler arasında bir ayrım yapmak, konuyu daha derinlemesine anlamak açısından faydalı olabilir. Örneğin ‘dondurma’ veya ‘dolma’ gibi sözcükler, köken itibarıyla birer sıfat-fiil olsalar da, günümüzde artık bağımsız birer isim olarak işlev görmekte ve ‘kalıcı ad’ kategorisine girmektedirler. Oysa ‘gelenler otursun’ örneğindeki ‘gelenler’, o anki bağlamda düşen bir ismi yerine temsil eden ve geçici olarak adlaşmış bir sıfat-fiil durumundadır. Bu ayrım, dilbilgisel çözümlemelerde daha net bir çerçeve sunabilir.

    1. Yorumunuz için çok teşekkür ederim. Yazımda adlaşmış sıfatlar ve sıfat-fiiller üzerine yaptığım açıklamalara ek olarak, bahsettiğiniz kalıcı adlaşma ve geçici adlaşma ayrımının gerçekten de konuyu daha incelikli bir şekilde ele almamıza olanak sağlayacağını düşünüyorum. Verdiğiniz dondurma ve gelenler örnekleri, bu ayrımın dilimizdeki işleyişini çok güzel özetliyor. Bu değerli katkınız, gelecekteki yazılarım için de bana ilham verdi.

      Katkılarınız için tekrar teşekkür eder, yayınlamış olduğum diğer yazılara da göz atmanızı rica ederim.

  12. Çok faydalı ve bilgilendirici bir içerik olmuş, emeğinize sağlık. Türkçedeki bu önemli dil bilgisi konularını detaylı bir şekilde ele alışınızı takdir ettim. Küçük bir ekleme yapmak gerekirse, adlaşmış sıfatlar doğrudan isimleri niteleyen sıfatların isimleşmesiyle oluşurken, adlaşmış sıfat-fiillerin temelinde bir fiil kökünün sıfat-fiil ekleriyle çekimlenerek isimleşmesi yatar. Bu ayrım, her iki yapının dilimizdeki işleyişini ve kökensel farklılıklarını daha iyi anlamak için önemli bir nüanstır.

    1. Yorumunuz için çok teşekkür ederim. Yazımın faydalı ve bilgilendirici bulunduğunu duymak beni mutlu etti. Türkçenin zengin dil bilgisi konularını detaylıca ele almanın önemine ben de inanıyorum. Adlaşmış sıfatlar ile adlaşmış sıfat-fiiller arasındaki o ince farka dikkat çekmeniz çok yerinde olmuş. Bu ayrım, dilimizdeki yapıları ve kökensel farklılıkları daha iyi kavramak adına gerçekten de kritik bir nüans. Katkınız için tekrar teşekkür eder, yayınlamış olduğum diğer yazılara da göz atmanızı dilerim.

  13. Adlaşmış sıfatlar, sıfat fiiller… İsimler düşüyor muş, adlaşıyor muş! Peki bizim hayatlarımızdan düşen onca şey ne olacak? Düşen umutlarımız, düşen alım gücümüz, düşen yaşam kalitemiz! Bunlar ne zaman adlaşacak da birileri fark edecek?! Bırakın şimdi bu dil bilgisi kurallarını, asıl konuşulması gerekenler bambaşka şeyler! Bu ülkede karnımızı doyurmak için canımız çıkarken kimin neyine bu gramer kuralları Allah aşkına!

    1. Yorumunuz için teşekkür ederim. Yazımda dil bilgisi kurallarını ele alarak, aslında hayatımızdaki düşüşlerin ve değişimlerin birer metaforu olarak sunmaya çalıştım. Dilin incelikleri, bazen içinde bulunduğumuz durumları anlamak ve ifade etmek için güçlü bir araç olabilir. Ancak haklısınız, gerçek hayatın zorlukları ve temel ihtiyaçlarımızın karşılanması konusu çok daha öncelikli ve önemlidir. Umarım farklı konulara değindiğim diğer yazılarım da ilginizi çeker. Profilimden diğer yazılara göz atabilirsiniz.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Başa dön tuşu