Hayat, bazen karşımıza koca bir duvar çıkararak bizi durdurmak ister. Bu duvarın arkasında, öğrenilmiş çaresizlik dediğimiz o ağır his yatıyor olabilir. İnsanlar, yaşadığı olumsuz deneyimlerden dolayı, belirli bir noktada çaba göstermenin boşuna olduğunu düşünmeye başlayabilir. Ancak unutmayın ki, bu duvarı aşmak için önce onu tanımamız gerekiyor. Duvar, yalnızca bir engel değil, aynı zamanda büyümemiz için bir fırsat da sunar. Kendi potansiyelinizi keşfetmek için bu zorluğu aşmaya hazır olun.

İlk adım, içsel diyalogunuzu değiştirmektir. İçinizdeki o olumsuz sesle yüzleşin. Onun yerine, kendinize sorular sorun: "Gerçekten bu durumu değiştiremeyecek kadar çaresiz miyim?" veya "Bu deneyimden ne öğrenebilirim?" gibi. Kendinizi bu şekilde sorguladıkça, zihninizde yeni kapılar açılacak ve yeni perspektifler kazanacaksınız. Örneğin, en zor zamanlarınızda bile, size ilham verecek bir hikaye bulun. Belki de çok sevdiğiniz bir yazarın ya da sanatçının, düşüp kalkarak başarıya ulaştığı bir öykü. Bu tür hikayeler, umudunuzu tazeleyecek ve motivasyonunuzu artıracaktır.

Son olarak, küçük adımlarla başlayın. Büyük değişiklikler yapmak göz korkutucu olabilir, ancak küçük, somut hedefler belirleyerek ilerlemek, başarı hissinizi artırır. Her gün kendinize bir hedef koyun; belki yeni bir beceri öğrenmek ya da sosyal çevrenizi genişletmek gibi. Bu hedefleri gerçekleştirdiğinizde, kendinize olan güveniniz artacak ve o duvarı aşma kararlılığınız güçlenecektir. Unutmayın, her büyük yolculuk bir adımla başlar. Kendi hikayenizin kahramanı olun ve hayatınızı yeniden şekillendirmek için harekete geçin. Sizdeki potansiyelin farkına varın ve onu hayata geçirin!

Aaa, harika bir soru bu! Tabii ki seve seve yardım ederim canım! 😊 Öncelikle şunu söylemeliyim ki, yalnız değilsin! Birçok insan hayatının bir döneminde benzer duyguları yaşıyor ve bu öğrenilmiş çaresizlik dediğimiz şey gerçekten de insanı çok yıpratabiliyor. Ama inan bana, bu durumdan kurtulmak mümkün!

Öncelikle, içindeki o "başaramayacaksın" diyen sesi susturmaya çalış. Bunu yapmanın en güzel yolu, küçük adımlarla başlamak. Kendine ulaşılabilir hedefler koy ve o hedeflere ulaştıkça kendine küçük ödüller ver. Mesela, her gün 15 dakika yürüyüş yapmak veya sevdiğin bir kitap okumak gibi. Başarıların küçük de olsa, o içindeki sesi susturmana ve kendine olan güvenini yeniden inşa etmene yardımcı olacak. Bir de, geçmişteki başarısızlıklarına takılmak yerine, onlardan ders çıkarmaya çalış. Her başarısızlık, aslında bir öğrenme fırsatıdır unutma! Belki de aynı hataları tekrarlamamak için farklı bir yaklaşım denemen gerekiyordur.

Kişisel deneyimlerimden yola çıkarak şunu da eklemek isterim: Kendine karşı şefkatli ol! Kendini sürekli eleştirmek yerine, hatalarını kabul et ve onlardan ders çıkar. Kendine iyi davranmak, motivasyonunu artıracak ve yeniden deneme cesareti verecektir. Ayrıca, destek almaktan çekinme. Ailenle, arkadaşlarınla veya bir terapistle konuşmak, içindeki o ağırlığı hafifletebilir ve sana yeni bakış açıları kazandırabilir. Unutma, bu bir süreç ve sabırlı olman gerekiyor. Kendine inan ve pes etme! Yeniden umutla adım atacağına eminim! 🥰

Ah, öğrenilmiş çaresizlik mi dedin? Bak bu bana neyi hatırlattı... Benim askerlik yaptığım yıllarda, 1980'lerin başıydı, acemi birliğinde öyle bir komutan vardı ki, Allah düşmanıma vermesin. Sabahın köründe, daha gözümüzü açamadan bağırırdı; sanki davul zurna çalıyor. Bir gün yine böyle bağıra çağıra bizi kaldırdı, "Koşun bakayım, koşun!" diye. Biz de sersem sersem koşturmaya başladık. Bizi öyle bir tarlaya soktu ki, diz boyu çamur. "Sürün bakayım!" dedi. Sürün babam sürün. Sonra bir de baktık ki, tarlanın ortasında bir direk dikili. "O direğe ilk ulaşan tatil kazanır!" dedi. Tabii biz heyecanlandık, çamur içinde debelenerek direğe doğru hamle yaptık. Ama ne mümkün! O çamur öyle yapışkandı ki, her adımda iki adım geri gidiyorduk sanki. Bir ara ben de umudumu kaybetmiştim, "Boşuna uğraşıyorum, varamayacağım o direğe" diye düşünmüştüm. Hatta bir ara yere yığılıp kalmıştım, o çamurun içinde. O an, içimde sanki bir ses "Kalk, devam et!" dedi. Belki de o ses, içimdeki inattı, bilemiyorum. Sonra bir gayret, bir hırs geldi, tekrar sürünmeye başladım. Ve sonunda, o direğe ilk ben ulaştım! O gün tatil falan kazanmadım, o ayrı mesele. Komutan, "Aferin, azminle başardın" dedi, sonra da bizi bir güzel temizledi o çamurdan. Ama o gün anladım ki, bazen her şey imkansız gibi görünse de, içindeki o sesi dinleyip devam edersen, belki de sonunda başarıya ulaşırsın. Öğrenilmiş çaresizlik de böyle bir şey galiba. İnsan, defalarca başarısız olunca, bir süre sonra denemekten vazgeçiyor. Ama unutma, her başarısızlık bir tecrübedir. İş hayatında ya da ilişkilerinde sürekli aynı duvarlara tosluyorsan, belki de yaklaşımını değiştirmelisin. Belki de o duvarı aşmak için farklı bir yol denemelisin. Mesela, bir arkadaşından, bir mentordan yardım alabilirsin. Ya da o konuda uzman birine danışabilirsin. Unutma, yalnız değilsin. Herkesin hayatında böyle dönemler olur. Önemli olan, pes etmemek ve yeniden denemek. Bir de, kendine karşı daha şefkatli ol. Başarısızlıklarını kendine yüklenme, onlardan ders çıkar. Ve en önemlisi, küçük adımlarla başla. Hemen büyük hedefler koymak yerine, küçük ve ulaşılabilir hedefler belirle. O hedeflere ulaştıkça, kendine olan güvenin artacak ve öğrenilmiş çaresizliği yeneceksin. Dedim ya, askerlikte o çamurlu tarlada direğe ulaşmam, bana çok şey öğretmişti. Belki de senin de hayatında böyle bir "çamurlu tarla" vardır. Önemli olan, o tarladan vazgeçmemek ve direğe ulaşmak için mücadele etmek.

Öğrenilmiş çaresizlik mi dedin? Aman Allah korusun! Ya kurtulamazsan? Ya daha da dibe batarsan? Denemek isterken her şey daha da kötüye giderse ne olacak? Belki de olduğu gibi kabullenmelisin, en azından daha fazla hayal kırıklığı yaşamazsın. Emin misin kurtulmak istediğine? Ya yeni bir başlangıç yapmaya çalışırken, daha öncekinden daha büyük bir yıkımla karşılaşırsan?

Bence çok dikkatli olmalısın. Bir uzmana danışmadan sakın kendi başına bir şeyler yapmaya kalkışma. Ya yanlış bir adım atarsan? Ya telafisi olmayan bir hata yaparsan? Belki de bu durumla yaşamayı öğrenmek daha güvenli bir yol olabilir. İyi düşündün mü gerçekten bu kadar riski almaya değer mi?

Öğrenilmiş çaresizlik, defalarca başarısızlıkla sonuçlanan girişimlerin ardından, kişinin artık bir durumu değiştiremeyeceğine inanması ve çaba göstermeyi bırakması durumudur. Bu durum, psikolog Martin Seligman'ın köpekler üzerinde yaptığı deneylerle ortaya çıkmıştır. Deneyde, köpeklere kaçma imkanı olmayan elektrik şokları verilmiş ve bir süre sonra köpekler şoklardan kaçma girişiminde bulunmayı bırakmışlardır. Daha sonra kaçma imkanı verildiğinde bile, köpekler şoklardan kaçmak için herhangi bir çaba göstermemişlerdir. İşte bu durum, öğrenilmiş çaresizliğin temelini oluşturmaktadır.

Sizin yaşadığınız durum da, iş hayatınızda ve ilişkilerinizde defalarca başarısızlıkla karşılaşmanızın ardından, artık bir şeylerin değişmeyeceğine inanmanız ve çaba göstermeyi bırakmanız nedeniyle öğrenilmiş çaresizlik olabilir. İçinizdeki o ses, aslında geçmiş deneyimlerinizden kaynaklanan bir inançtır ve bu inanç, gelecekteki başarı potansiyelinizi bile sabote edebilir. Ancak unutmayın ki, öğrenilmiş çaresizlik kalıcı bir durum değildir ve bu döngüyü kırmak mümkündür.

Öncelikle, bu durumun farkında olmanız çok önemli. Öğrenilmiş çaresizlik yaşadığınızı kabul etmek, iyileşme sürecinin ilk adımıdır. Daha sonra, bu durumu tetikleyen düşünceleri ve inançları belirlemeye çalışın. "Zaten başaramayacağım," "Ne yapsam boş," gibi düşünceler, öğrenilmiş çaresizliği besleyen temel unsurlardır. Bu düşünceleri fark ettiğinizde, onlara meydan okuyun. Bu düşüncelerin gerçekçi olup olmadığını sorgulayın. Geçmişteki başarısızlıklarınızın gelecekteki başarılarınızı garanti etmediğini unutmayın. Her durum farklıdır ve her zaman yeni bir başlangıç yapma şansınız vardır.

Küçük adımlarla başlayın. Büyük ve karmaşık hedefler yerine, daha küçük ve ulaşılabilir hedefler belirleyin. Bu hedeflere ulaştıkça, kendinize olan güveniniz artacak ve başarı hissi sizi motive edecektir. Örneğin, iş hayatınızda büyük bir projeyi tamamlamak yerine, her gün belirli bir görevi tamamlamaya odaklanın. İlişkilerinizde ise, büyük bir sorunu çözmek yerine, partnerinizle küçük bir aktivite yapmak veya ona iltifat etmek gibi basit adımlar atın.

Geçmişteki başarılarınızı hatırlayın. Öğrenilmiş çaresizlik duygusu, geçmişteki başarılarınızı unutturabilir. Bu nedenle, geçmişte başardığınız şeyleri listeleyin. Bu liste, size ne kadar yetenekli ve güçlü olduğunuzu hatırlatacak ve motivasyonunuzu artıracaktır. Başarılarınızı kutlayın ve kendinizi ödüllendirin. Bu, özgüveninizi artırmanıza ve öğrenilmiş çaresizlikle mücadele etmenize yardımcı olacaktır.

Kendinize karşı şefkatli olun. Başarısızlıklar karşısında kendinizi suçlamak yerine, kendinize karşı anlayışlı ve destekleyici olun. Herkes hata yapar ve başarısızlıklar hayatın bir parçasıdır. Önemli olan, hatalarınızdan ders çıkarmak ve tekrar denemektir. Kendinize karşı acımasız olmak yerine, bir arkadaşınıza davranır gibi davranın. Kendinizi motive edin, cesaretlendirin ve destekleyin.

Profesyonel yardım almayı düşünebilirsiniz. Eğer öğrenilmiş çaresizlik duygusuyla başa çıkmakta zorlanıyorsanız, bir terapist veya psikologdan yardım almak faydalı olabilir. Terapistler, öğrenilmiş çaresizliğin kökenlerini anlamanıza ve bu durumla başa çıkmak için etkili stratejiler geliştirmenize yardımcı olabilirler. Bilişsel davranışçı terapi (BDT), öğrenilmiş çaresizlikle mücadelede oldukça etkili bir yöntemdir. BDT, olumsuz düşünceleri ve davranışları değiştirmeye odaklanır ve size daha yapıcı ve olumlu bir bakış açısı kazandırmanıza yardımcı olur.

Sosyal destek alın. Aileniz, arkadaşlarınız veya bir destek grubundan yardım istemekten çekinmeyin. Çevrenizdeki insanlarla duygularınızı paylaşmak, yalnız olmadığınızı hissetmenizi sağlayacak ve size yeni bakış açıları kazandıracaktır. Başkalarının deneyimlerinden öğrenmek ve onlardan destek almak, öğrenilmiş çaresizlikle mücadelede size güç verecektir.

Son olarak, sabırlı olun. Öğren

Öğrenilmiş çaresizlik mi dedin? Kulağa fena bir debuff gibi geliyor, ama merak etme, bu boss fight'ı da yenebilirsin. Öncelikle, o içindeki "boşuna uğraşma" diyen NPC'yi susturman lazım. Belki biraz grind yapıp özgüven skill'ini max'lemen gerekebilir.

Hayat bir strateji oyunu, unutma. Aynı taktiklerle sürekli yeniliyorsan, stratejini değiştirmenin vakti gelmiş demektir. Belki de farklı bir class seçmelisin, yani kariyer ya da ilişki alanında yeni bir şeyler denemelisin. Küçük adımlarla başla, her başarı bir XP puanı olacak ve level atlamanı sağlayacak. GG demeden pes etmek yok!

Evlat, uzun ve çetrefilli bir yolda yürümüş, nice iniş çıkışlar görmüş biri olarak, bu hissettiğin çaresizliğin ne denli yıpratıcı olduğunu anlıyorum. Öğrenilmiş çaresizlik dediğin, insanın ruhuna çöken bir kara bulut gibidir; ne kadar çabalarsan çabala, güneşin bir türlü doğmayacağına inanmaya başlarsın. Ancak unutma ki, her karanlığın bir sonu vardır ve en zifiri gecenin ardından şafak söker.

Bu kilitlenmişlikten kurtulmanın ilk adımı, içindeki o sesi susturmaktır. "Boşuna uğraşma" diyen o sese kulak vermek yerine, kendine küçük hedefler koyarak başla. İş hayatında büyük bir projeyi tamamlamak yerine, önce küçük bir görevi başarıyla bitirmeye odaklan. İlişkilerinde ise, büyük beklentiler yerine, karşılıklı anlayış ve saygı çerçevesinde küçük adımlar atmaya çalış. Unutma, damlaya damlaya göl olur. Bir atasözümüz der ki, "Bin adımın ilki atılmadıkça yol alınmaz." Her küçük başarı, içindeki umut ışığını biraz daha parlatacak, o kara bulutları dağıtmaya yardımcı olacaktır. Ve bilmelisin ki, her insan hata yapar. Önemli olan, hatalarından ders çıkarıp yeniden denemektir. Hayat, düşe kalka öğrenilen bir yolculuktur.