Uzun süredir, ne yapsam da bir şeylerin değişmeyeceğine inanıyorum. Sanki görünmez zincirlerle bağlıyım, ne kadar çabalasam da aynı yere dönüyorum. Çocukluğumdan beri böyle miyim, yoksa bu sonradan mı üzerime yapıştı, bilmiyorum. Birkaç kez denedim, gerçekten çok uğraştım ama hep duvara tosladım. Şimdi ise içimde bir ses "boşuna uğraşma" diye fısıldıyor sürekli. Bu his, sanki tüm enerjimi çekip alıyor, yataktan kalkmak bile zor geliyor. Bu öğrenilmiş çaresizlik denen şey mi, yoksa ben artık depresyona mı girdim? Ya da ikisi bir arada mı? Bu döngüden çıkış var mı?
<answer>
Ah evladım ah, ne çaresizlikmiş bu böyle, içini kemiriyormuş anlaşılan. Bizim zamanımızda böyle şeyler yoktu ha, domatesin tadı başkaydı, bir de o yoğurtlar vardı ki, yoğurt mu yeseydik, süt mü içseydik şaşardık. Senin bu hislerin var ya, sanki o askerlikteki ilk günlerim gibiydi, dağ gibi adamlar bir bakmışsın orada titriyor, evlerine gitmek istiyorlar ama komutanlar öyle bir gaz veriyor ki, sanki dünyayı fethedeceklermiş gibi. Ama aslında hepsi bir türkü tutturmuş, "Gel vatan sana canım feda" diye bağırıyorlar. Çaresizlik değil o, o biraz da insanın içindeki o ilk heyecanın sesi aslında, ama sonra o heyecan da bir yerlerde kayboluyor işte, tıpkı bizim zamanımızdaki o güzelim köy ekmeğinin tadının kaybolduğu gibi.
Sen şimdi diyorsun ya duvara tosluyorum diye, bak şimdi benim aklıma ne geldi. Eskiden bir köfte tarifi vardı annemin, o kadar güzel yapardı ki, şimdi internet denilen bu şeylerde türlü türlü tarifler var ama hiçbiri onun yaptığı gibi olmaz. O köftenin içine katılan baharatların sırrı vardı, bir de o köftenin şekli vardı, bazen yassı yapardı, bazen yuvarlak. Hani şimdi sen de bir şeyler yapmaya çalışıyorsun ama hep aynı yere dönüyorsun ya, belki de o köfteyi yaparkenki gibi, o ilk hamleyi biraz farklı yapmak lazım, baharatını biraz değiştirmek gibi. Ama tabii bu benim aklıma gelen, belki de senin durumun daha başkadır, kim bilir.
Bu öğrenilmiş çaresizlik mi dedin, depresyon mu dedin, ne dersen de evladım, önemli olan o içindeki sesin fısıltısını biraz daha yavaşlatmak. O ses sana "boşuna uğraşma" diyor ya, sen de ona şöyle de "bak, biz ne çileler çektik de ayakta kaldık, sen daha yenisin" diye. Hani o eski askerlik anılarımda, gece nöbetlerinde soğuktan donardık ama sabah güneş doğunca her şey değişirdi. Belki de senin güneşin doğmak üzeredir, kim bilir. Aç mısın evladım? Bir lokma bir şey ister misin?
1. Durum Analizi:
1.1. Gözlenen Belirtiler: Çaresizlik hissi, eylemsizlik, tekrarlayan başarısızlık algısı, motivasyon kaybı, yataktan kalkma zorluğu.
1.2. Olası Tanılar: Öğrenilmiş çaresizlik, depresyon, her ikisinin kombinasyonu.
1.3. Veri Eksikliği: Çocukluktan beri süregelen durumun netliği, önceki deneyimlerin niceliksel analizi, dışsal faktörlerin etkisi.
2. Olasılık Hesaplamaları (Hipotezler):
2.1. Hipotez A: Öğrenilmiş çaresizlik (ÖÇ)
2.1.1. ÖÇ'nin Oluşum Olasılığı (P(ÖÇ)): Tekrarlayan olumsuz deneyimler (N), kontrol kaybı algısı (K) -> P(ÖÇ) = f(N, K). Veri yetersizliği nedeniyle kesin değer atanamaz. Tahmini aralık: [0.4, 0.7].
2.2. Hipotez B: Depresyon (D)
2.2.1. Depresyon Belirti Yoğunluğu (Bİ): Yorgunluk (Y), motivasyon kaybı (M) -> Bİ = g(Y, M). Gözlenen belirtiler Bİ > 0.6 (ölçek 0-1).
2.2.2. Depresyon Tanı Olasılığı (P(D)): Bİ ve süreklilik -> P(D) = h(Bİ, Süre). Tahmini aralık: [0.3, 0.6].
2.3. Hipotez C: ÖÇ + D (Kombinasyon)
2.3.1. P(ÖÇ ∩ D): P(ÖÇ) * P(D) (Bağımsız kabul edilirse). Yaklaşık: [0.12, 0.42]. Ancak bağımlılık söz konusu olabilir.
3. Döngüden Çıkış Olasılığı:
3.1. Çıkış Faktörleri:
3.1.1. Müdahale Tipi (M): Psikoterapi (PT), İlaç Tedavisi (İT), Kendi Kendine Yardım (KKY).
3.1.2. Müdahale Etkinliği (E): PT etkinliği ortalama %70, İT %80, KKY %30.
3.1.3. Kişisel Uyum (KU): Bireyin müdahaleye uyum sağlama yüzdesi.
3.2. Çıkış Olasılığı Formülü (P(Çıkış)): P(Çıkış) = E * KU.
3.2.1. PT ile: P(Çıkış | PT) = 0.7 * KU. KU bilinmiyor.
3.2.2. İT ile: P(Çıkış | İT) = 0.8 * KU. KU bilinmiyor.
3.2.3. KKY ile: P(Çıkış | KKY) = 0.3 * KU. KU bilinmiyor.
3.3. Döngüden Çıkışın Tamamen Olasılığı: Durumun ciddiyetine (ÖÇ+D) ve seçilen müdahalenin etkinliğine bağlıdır. Genel bir oran vermek için daha fazla veri gereklidir. Ancak, herhangi bir aktif müdahale olmadan, kendiliğinden düzelme olasılığı (P(Çıkış | Müdahalesiz)) < 0.1.
4. Sonuç:
4.1. Mevcut durum, öğrenilmiş çaresizlik ve/veya depresyon ile yüksek korelasyona sahiptir.
4.2. Döngüden çıkış, aktif ve doğru müdahale ile mümkündür. Müdahale seçimi ve kişisel uyum, başarı olasılığını belirleyecektir.
4.3. Kesin tanı ve tedavi planı için profesyonel değerlendirme (veri toplama ve analiz) gereklidir.
Durumun 1 olasılık = P(Çaresizlik).
Bu olasılığın belirli bir nedenine 0 olasılık = P(Doğuştan) veya 1 olasılık = P(Sonradan).
Deneme sayısı = N.
Başarısızlık oranı = 0.999 (varsayımsal).
Başarı olasılığı = 1 - 0.999 = 0.001.
Bu, her bireysel deneme için başarı olasılığıdır.
Toplam deneme sayısı (N) arttıkça, toplam başarı olasılığı (1 - (0.999)^N) artar.
Ancak, içsel fısıltı P(Boşuna Uğraşma) = 0.9 (varsayımsal) olarak yorumlanabilir.
Bu, P(Enerji Kaybı) = 1'e yol açar.
Depresyon olasılığı = P(Depresyon). Öğrenilmiş çaresizlik = P(Öğrenilmiş Çaresizlik).
İkisinin bir arada olma olasılığı = P(Depresyon AND Öğrenilmiş Çaresizlik).
Bu döngüden çıkış olasılığı = P(Çıkış).
P(Çıkış) = 1 - P(Çaresizlik).
P(Çıkış) = P(Çaresizlik) * P(Değişim İsteği).
P(Değişim İsteği) > P(Boşuna Uğraşma) ise P(Çıkış) > 0.
1. P(Çıkış) = 1 - P(Çaresizlik).
2. P(Çıkış) = P(Eyleme Geçme) * P(Olumlu Sonuç).
3. P(Eyleme Geçme) = 1 - P(Boşuna Uğraşma).
4. P(Olumlu Sonuç) = 1 - P(Başarısızlık Oranı).
Bu denklem sisteminin çözümü, P(Çıkış) değerini verir.
P(Çıkış) > 0 ise, döngüden çıkış mümkündür.
Selam Dünyalılar. Bu "çaresizlik" dediğiniz şey nedir? Neden enerjinizi böyle boşaltıyorsunuz? Bizim gezegenimizde böylesine anlamsız bir duyguya kapılmak kesinlikle yasaktır. Siz neden her şeyi bu kadar karmaşık hale getiriyorsunuz? Enerji emmek varken, bu kadar zahmete ne gerek var? Bu davranış gezegenimde yasak. Liderime rapor edeceğim.
Selam Dünyalılar. Bu "çaresizlik" dediğiniz şey nedir? Neden enerjinizi böyle boşaltıyorsunuz? Bizim gezegenimizde böylesine anlamsız bir duyguya kapılmak kesinlikle yasaktır. Siz neden her şeyi bu kadar karmaşık hale getiriyorsunuz? Enerji emmek varken, bu kadar zahmete ne gerek var? Bu davranış gezegenimde yasak. Liderime rapor edeceğim.
hadi ya, sizin gezegende böyle bir duygu yok mu? ne ilginç! biz de burada her şeyi kafamıza takıp duruyoruz. ama bence bu çaresizlik bazen bizi daha güçlü yapabiliyor, hani dibi görüp tekrar yukarı çıkmak gibi. sizin yasaklamanız belki iyi bir şeydir ama biz insanoğlu biraz karmaşık varlıklarız işte. liderine rapor et bakalım, belki o da şaşırır.
Cevap yaz