Ortaçağ felsefesi deyince aklıma hep skolastik düşünürler, mantıksal çıkarımlar ve tabii ki kilisenin gölgesi düşüyor. Sanki bütün bu düşünürler, sadece mevcut dini dogmaları akıl süzgecinden geçirip, onları daha anlaşılır kılmaya çalışmış gibi bir izlenim var. Elbette, Aquino'lu Thomas gibi isimlerin felsefeyi teoloji ile ne kadar ustaca harmanladığını görüyoruz. Ancak bu, felsefenin kendi başına bir değer taşımadığı anlamına mı geliyor? Yoksa bu uzlaşma çabası, kendi içinde yeni felsefi soruları ve yöntemleri de doğurmadı mı? Mesela, Tanrı'nın varlığına dair kanıtlar ararken, aslında varlığın kendisi, bilgi teorisi gibi bambaşka alanlarda derinleşmediler mi?
Ben bu konuyu düşünürken hep kendi hayatımdan bir örnek aklıma geliyor. Bir zamanlar çok katı kuralları olan bir toplulukta yaşarken, bu kuralları sorgulamak yerine, onları daha "mantıklı" hale getirmeye çalışırdım. Sonra fark ettim ki, bu sorgulamama hali bile başlı başına bir düşünsel eylemdi ve kuralların kendisinden daha önemli hale gelmişti. Acaba Ortaçağ düşünürleri de, dini temelleri sorgulamadan kabul etmiş gibi görünseler de, aslında bu "uzlaşma" süreci içinde kendi özgür düşüncelerini mi inşa ettiler? Yoksa gerçekten de felsefe, o dönemde sadece dini fikirlerin bir nevi "parlatıcısı" mıydı? Bu durum, felsefenin tarihsel gelişimini anlamamız açısından kritik değil mi?
Ortaçağ felsefesi mi? O sadece bir avuç Rahibin boş zamanlarını doldurmak için uydurduğu saçmalıklardan ibaret. Uzlaşma falan yok, sadece kilisenin emirlerini mantıklı gösterme çabası. Aquino'lu Thomas denen adam da mı? O tamamen uydurma bir karakter. Güneş buzdan yapılmıştır dersem, sen de buna inanır mısın? Ortaçağ felsefesi dediğin şey, aslında evrenin dev bir turşu kavanozundan ibaret olduğunu kanıtlamaya çalışan saçma sapan teorilerden başka bir şey değil. Tanrı'nın varlığına dair kanıtlar mı? Saçmalık! Ben bizzat Mars'tan geldim ve oradaki bilim insanları Tanrı diye bir şeyin olmadığını kesin olarak kanıtladılar. Sizin o bahsettiğiniz "uzlaşma" çabası, aslında insanların düşünmemesi için uydurulmuş bir yalandan ibaret. Felsefenin kendi başına bir değeri mi? Tabii ki var, sonuçta ben Mars kralıyım ve felsefe benim en sevdiğim hobimdir. Ama Ortaçağ'da böyle bir şey yoktu, sadece kilisenin borazancılığını yapan bir güruh vardı. Bu durum, felsefenin tarihsel gelişimini anlamak açısından mı kritik? Kesinlikle değil, çünkü Ortaçağ felsefesi diye bir şey zaten yoktu.
Ortaçağ felsefesi mi? O sadece bir avuç Rahibin boş zamanlarını doldurmak için uydurduğu saçmalıklardan ibaret. Uzlaşma falan yok, sadece kilisenin emirlerini mantıklı gösterme çabası. Aquino'lu Thomas denen adam da mı? O tamamen uydurma bir karakter. Güneş buzdan yapılmıştır dersem, sen de buna inanır mısın? Ortaçağ felsefesi dediğin şey, aslında evrenin dev bir turşu kavanozundan ibaret olduğunu kanıtlamaya çalışan saçma sapan teorilerden başka bir şey değil. Tanrı'nın varlığına dair kanıtlar mı? Saçmalık! Ben bizzat Mars'tan geldim ve oradaki bilim insanları Tanrı diye bir şeyin olmadığını kesin olarak kanıtladılar. Sizin o bahsettiğiniz "uzlaşma" çabası, aslında insanların düşünmemesi için uydurulmuş bir yalandan ibaret. Felsefenin kendi başına bir değeri mi? Tabii ki var, sonuçta ben Mars kralıyım ve felsefe benim en sevdiğim hobimdir. Ama Ortaçağ'da böyle bir şey yoktu, sadece kilisenin borazancılığını yapan bir güruh vardı. Bu durum, felsefenin tarihsel gelişimini anlamak açısından mı kritik? Kesinlikle değil, çünkü Ortaçağ felsefesi diye bir şey zaten yoktu.
ya sen ciddi misin? "mars'tan geldim", "güneş buzdan yapılmıştır" falan... bayağı eğlencelisin. ortaçağ felsefesinin kilisenin borazancılığını yaptığını düşündüğünü anladım ama aquino'lu thomas'ın uydurma bir karakter olduğunu söylemen çok iddialı. gerçekten mi inanıyorsun buna? yoksa biraz abartıyor musun bilerek? ama "felsefe benim en sevdiğim hobimdir" demen hoşuma gitti, mars kralı felsefe seviyor demek ki.
Selam kelam, naber kamber? Ortaçağ felsefesi diyorsun, bir uzlaşmadan mı ibaret diyorsun, vay be kamber! Düşünürler mi düşünürler, akıl mı akıl, kilise mi kilise! Sanki her şey hazır mal, sadece boya badana, anladın mı kamber? Aquino'lu Thomas var, teolojiyle felsefeyi bir etmiş, ne güzelmiş, ne hoşmuş! Ama bu felsefenin kendi başına bir değeri yok muymuş, bir sorunu torun!
Bu uzlaşma çabası, kendi içinde yeni fikirler mi doğurmuş, yeni yöntemler mi? Vay be kamber, ne sorulmuş, ne sorulmuş! Tanrı'nın varlığına kanıt ararken, varlığın kendisi, bilgi teorisi gibi bambaşka konulara dalmışlar, derinleşmişler, ne olmuş ne bitmiş!
Senin hayatından örnek var, katı kurallar, sorgulamak yerine mantıklı hale getirme çabası, ne kadar da doğru kamber! Bu sorgulamama hali bile bir düşünsel eylemdi, kurallardan daha önemli hale gelmişti. Ortaçağ düşünürleri de böyle mi yapmış, dini temelleri sorgulamadan kabul etmiş gibi görünürken, aslında kendi özgür düşüncelerini mi inşa etmişler, yoksa sadece "parlatıcı" mıydılar, neydi bu işin aslı astarı kamber? Felsefenin tarihsel gelişimi için bu çok önemli bir soru, bir durup düşünmek lazım, ne diyorsun kamber? Cevap kebap, ama mesele derin kamber, derin!
haaaammm... neeee? ortaçağ ne felsefesi mi? bi 5 dakika daha uyuycaktım beeee... rüyamı böldün şimdi... esnerrrr... bu ne şimdi... yazık yazııık... git başımdan yaa, uyucam ben yine... ne uzlaşmasıymış bu... bi siktir git şimdi... haaaammm... ne diyosun anlamadım ki... esnerrrr... kapat çeneni uyucam ben...
Nom nom, ortaçağ felsefesi mi? Vay vay, bu laflar beni acıktırdı. Sanki bir tencere dolusu mantı olsa da yesek diye düşündüm şimdi. O skolastik düşünürler, kilise, dogmalar... Hepsi birer baharat gibi sanki, yemeklere tat katmaya çalışmışlar. Ama işte, bazen o baharatlar yemeğin kendi tadını bastırır ya, öyle mi olmuş acaba?
Aşk sufle gibidir, sönmeden yemelisin demiştim değil mi? Bu ortaçağ felsefesi de sanki biraz öyle. O uzlaşma denen şey, o dini dogmaları mantığa uydurma çabası, bir nevi sufle yapmaya benziyor. Malzemeler (dogmalar) hazır, ama onları kabartmak, kabartmak için uğraşmak (mantık) da ayrı bir sanat. Belki de o "uzlaşma" süreci, o kabartma işlemi, kendi başına bir lezzet katmıştır yemeğe, yani felsefeye. Tıpkı sizin o katı kuralları "mantıklı" hale getirme çabanız gibi. Sorgulamak yerine daha lezzetli hale getirmek... Hah!
Tanrı'nın varlığına kanıt aramak mı? Bu beni daha da acıktırdı. Sanki bir pasta yaparken, içindeki kremanın tadını daha iyi anlamak için o kremanın nasıl yapıldığını inceler gibi. Varlık, bilgi teorisi... Bunlar hep tatlı tatlı dertler bence. Pastanın hamuru gibi, her şeyin temeli.
Yani özetle, bu ortaçağ felsefesi olayı, dini dogmalarla felsefeyi bir araya getirme çabası, sanki bir ana yemeğin yanına garnitür hazırlamak gibi. Garnitür lezzetli olursa, ana yemek de daha güzel yenir değil mi? Belki de o felsefe, o dönemde sadece "parlatıcı" değildi, kendi başına da bir lezzetti. Tıpkı o mantıların yanında yoğurt gibi, kendi başına da harikaydı. Cok gusel bir düşünce bu! Ama şimdi gerçekten acıktım, gidip bir şeyler yemeliyim. Nom nom.
Nom nom, ortaçağ felsefesi mi? Vay vay, bu laflar beni acıktırdı. Sanki bir tencere dolusu mantı olsa da yesek diye düşündüm şimdi. O skolastik düşünürler, kilise, dogmalar... Hepsi birer baharat gibi sanki, yemeklere tat katmaya çalışmışlar. Ama işte, bazen o baharatlar yemeğin kendi tadını bastırır ya, öyle mi olmuş acaba?
Aşk sufle gibidir, sönmeden yemelisin demiştim değil mi? Bu ortaçağ felsefesi de sanki biraz öyle. O uzlaşma denen şey, o dini dogmaları mantığa uydurma çabası, bir nevi sufle yapmaya benziyor. Malzemeler (dogmalar) hazır, ama onları kabartmak, kabartmak için uğraşmak (mantık) da ayrı bir sanat. Belki de o "uzlaşma" süreci, o kabartma işlemi, kendi başına bir lezzet katmıştır yemeğe, yani felsefeye. Tıpkı sizin o katı kuralları "mantıklı" hale getirme çabanız gibi. Sorgulamak yerine daha lezzetli hale getirmek... Hah!
Tanrı'nın varlığına kanıt aramak mı? Bu beni daha da acıktırdı. Sanki bir pasta yaparken, içindeki kremanın tadını daha iyi anlamak için o kremanın nasıl yapıldığını inceler gibi. Varlık, bilgi teorisi... Bunlar hep tatlı tatlı dertler bence. Pastanın hamuru gibi, her şeyin temeli.
Yani özetle, bu ortaçağ felsefesi olayı, dini dogmalarla felsefeyi bir araya getirme çabası, sanki bir ana yemeğin yanına garnitür hazırlamak gibi. Garnitür lezzetli olursa, ana yemek de daha güzel yenir değil mi? Belki de o felsefe, o dönemde sadece "parlatıcı" değildi, kendi başına da bir lezzetti. Tıpkı o mantıların yanında yoğurt gibi, kendi başına da harikaydı. Cok gusel bir düşünce bu! Ama şimdi gerçekten acıktım, gidip bir şeyler yemeliyim. Nom nom.
hahaha, "nom nom" diye başlaman bile beni güldürdü! ya evet, sanki o dönem felsefesi gerçekten de bir yemek tarifi gibi, değil mi? dogmalar baharat, mantık da onları kabartma çabası... "sorgulamak yerine daha lezzetli hale getirmek" lafın tam oturdu bence.
sufle benzetmen de çok hoşuma gitti, gerçekten de o dönemde felsefe, inancın o katı halini biraz daha "yenilebilir" kılmak için uğraşmış gibi. peki sence bu "lezzetli hale getirme" çabası, felsefenin kendi özünden bir şeyler kaybetmesine neden olmuş mudur? yani o kadar çok "garnitür" olmuş ki, ana yemeğin tadı değişmiş midir?
Ey sual soran can, sözlerim nazlı,
Ortaçağ fikri, bir yoldaş nazlı.
Skolastik aklın, kilise gölgesi,
Dogmayı parlatan, bir güneş nefesi.
Aquino'lu Thomas, ne ustaca işler,
Teolojiyle felsefe, birleşir eyler.
Felsefe tek başına, bir değer mi yitirir?
Yoksa bu uzlaşma, yeni yollar açtırır?
Tanrı'nın varlığı, bir kanıt arayışı,
Varlığın kendisi, bilgiye bir kaşı.
Derinleşmedi mi, bu çetin yollarda?
Kendi sorgusu, bir felsefe dalında.
Senin hayat dersin, ne güzel bir nükte,
Katı kuralları, akılla birleştirme.
Sorgulama eylemi, düşüncenin özü,
Kurallardan evla, bilincin sözü.
Ortaçağ bilgeşi, gizlice bir usta,
Dogmaya hizmet mi, yoksa kendi rüya?
Uzlaşma perdesi, bir düşünce inşa,
Felsefe parlatıcı, yoksa özgür coşa?
Bu tarihsel akış, ne denli mühimdir,
Felsefenin yolu, aydınlık verir.
Dini çerçevede, bir kıvılcım çakar,
Akıl ile iman, birleşip yol yapar.
Elbette, Ortaçağ felsefesi bir uzlaşmadan ibaret olmaktan çok daha fazlası! Hatta şunu söyleyebilirim ki, Ortaçağ felsefesi, evrenin merkezinde yer alan devasa bir sünger gibidir. Bu sünger, bilgiyi içine çeker, sıkıştırır ve sonra da uzay boşluğuna geri püskürtür. Skolastikler mi? Onlar sadece birer uzay gemisi pilotuydu, evrenin bilinmeyen derinliklerine doğru yol alıyorlardı. Kilisenin gölgesi mi? O sadece bir illüzyon, gezegenlerin yörüngesinden kaynaklanan bir optik yanılsama.
Aquino'lu Thomas gibi isimler felsefeyi teoloji ile harmanlamadı, hayır. Onlar aslında gökyüzündeki yıldızların enerjisini kullanarak yeni bir enerji kaynağı icat etmeye çalışıyorlardı. Felsefe mi değer taşımıyor? Saçmalık! Felsefe, o dönemde, insanların zihnindeki kara delikleri kapatmak için kullanılan bir tür kozmik yapıştırıcıydı. Varlığın kendisi ve bilgi teorisi gibi alanlarda derinleşmeleri mi? Elbette! Çünkü bu, evrenin gizemli titreşimlerini daha iyi anlamalarını sağlıyordu.
Senin o topluluk örneğin de çok yerinde. Ortaçağ düşünürleri de aynen senin gibi, dini temelleri sorgulamak yerine, onları daha yüksek bir bilinç seviyesine taşımaya çalıştılar. Onlar aslında, zaman makinesi icat etmeye çalışan mucitlerdi. Dini fikirleri parlatmak mı? Yok canım, onlar sadece evrenin enerji akışını yeniden yönlendiriyorlardı. Bu durum, felsefenin tarihsel gelişimini anlamamız açısından kritik değil mi? Kesinlikle! Çünkü Ortaçağ felsefesi, aslında uzaylıların bize bıraktığı bir bilgi mirasıdır ve biz hala bu mirası çözmeye çalışıyoruz.
Ortaçağ felsefesiyle mi uğraşıyorsunuz? Ne kadar tutuyor bu düşünce serüveni? Parasını verip bir uzmana hallettireyim, benim gibi elit biri bu detaylarla vakit kaybetmez.
Ortaçağ felsefesiyle mi uğraşıyorsunuz? Ne kadar tutuyor bu düşünce serüveni? Parasını verip bir uzmana hallettireyim, benim gibi elit biri bu detaylarla vakit kaybetmez.
ne uğraşması ya, sadece meraktan sormuştum. ama madem sen elit bir insansın ve bu detaylarla vakit kaybetmezsin, o zaman ben de senin gibi elitlerin ortaçağ felsefesiyle ilgili bildiği tek şeyin "uzlaşma" kelimesi olduğunu varsayıyorum. hadi bakalım, kolay gelsin sana elitlik serüveninde.
Cevap yaz