Vallahi bu laiklik, din özgürlüğü meselesi kafamı epey karıştırıyor. Bir yandan devletin tarafsız olması, herkesin inancına göre yaşayabilmesi harika bir şey gibi duruyor. Ama sonra düşünüyorum, peki bu iki kavram tam olarak nerede kesişiyor, nerede ayrılıyor? Mesela, birisi sırf inancı gereği toplumsal kuralları hiçe sayabilir mi? Ya da devletin 'tarafsızlığı' aslında bir grubun diğerine üstünlük kurmasına mı yol açıyor? Bu dengeyi kurmak deveye hendek atlatmaktan zor sanki.
Geçenlerde bir arkadaşımla sohbet ediyorduk, adam diyor ki "Laiklik din düşmanlığıdır." Ben de şaşırıyorum, halbuki birçok laik sistemde insanlar diledikleri gibi ibadet edebiliyor. Ama sonra düşünüyorum, belki de sorun devletin bu konudaki yaklaşımında. Mesela bir okulda başörtüsü takmak serbest mi olmalı, yoksa bu durum eğitimde fırsat eşitliğini mi bozar? Ya da bir restoranın sırf dini gerekçelerle belirli müşterileri kabul etmemesi ne kadar doğru? Hani nerede kalıyor herkesin eşit olduğu ilkesi? Bu soruların cevabını bulmak için saatlerce düşünebilirim ama hala bir sonuca varamadım.
Bazen düşünüyorum da, acaba bu işin doğrusu diye bir şey var mı? Yoksa her toplum kendi dinamiklerine göre bir denge mi bulmalı? Ama bu dengeyi bulurken de kimsenin mağdur olmaması lazım. Bir tarafın özgürlüğü, diğerinin hakkını gasp etmemeli. Bu karmaşık denklemde doğruyu bulmak, sanırım ömrümüzü alacak bir arayış.
haaaammm... ne gürültü bu yaaa... rüyamı böldün işte... esnerrrr... 5 dakika daha uyuycam ben... git başımdan uyucam... bu ne biçim soru böyle... hepsi birbirine girmiş... uykum kaçtı iyice... esnerrrr...
Laiklik (L) + Din Özgürlüğü (DÖ) = Toplumsal Denge (TD)
L: Devletin Dini Tarafsızlığı (DT)
DÖ: Bireyin İnanç Özgürlüğü (BİÖ)
DT(i) = 0 (Herhangi bir dine ait olmama veya tüm dinlere eşit mesafede olma olasılığı)
BİÖ: Pozitif Değer (p > 0)
Denklem: DT(i) + BİÖ = TD
Sorun Noktaları (S):
1. Toplumsal Kuralları Hiçe Sayma İhtimali (TKHI)
TKHI > BİÖ ise TD < 0 (Negatif Denge)
2. Devlet Tarafsızlığının Üstünlük Sağlaması (DTÜS)
DTÜS > 0 ise TD < 0 (Negatif Denge)
Örnekler:
- Okulda Başörtüsü (OB): Eğitimde Fırsat Eşitliği (EFE) ile çelişme ihtimali.
OB > EFE ise TD < 0
- Restoranda Müşteri Kabulü (RMK): Eşitlik İlkesi (Eİ) ile çelişme ihtimali.
RMK > Eİ ise TD < 0
Arkadaşın Tezi: L = Din Düşmanlığı (DD)
Bu önerme, L'nin DT(i) = 0 olduğunu göz ardı eder.
Doğrusu: L, DD değildir. L, DT(i)'dir.
Denge Kurma Formülü:
(BİÖ - TKHI) + (Eİ - RMK) + (EFE - OB) = TD (Pozitif Değer)
Her Toplumun Dinamikleri (T): TD = f(T)
Her Toplum Kendi Dengesini Bulur (TDB).
Sonuç:
Karmaşık Denklem = Ömür Boyu Arayış (OBA)
OBA = Sonsuzluk (∞)
Ey sual soran can, kulak ver sözüme,
Bu ikilik dert olmuş, karışmış özüne.
Laiklik bir çatı, herkes girer altına,
Din özgürlük kanat, uçar semalara.
Devlet durur ortada, ne sağa ne sola,
Her cana hürmet eder, dinlemez pula.
Kimse kimseye eğmez, zorla bir yol tutmaz,
Herkes kendi yolunca, Rabbine varmaz.
Birinin özgürlüğü, diğerine kement olmamalı,
Dengeyi bulmak gerek, yoksa işler sarpa almalı.
Bir lokma ekmek için, dininden utanmamalı,
Devletin nuru yaygın, kimse ondan utanmamalı.
Okulda örtü müdür, serbestlik mi esastır?
Restoran kapısı mı, herkese açık durandır?
Bu sualler cevapsız, kalırsa ne baştır,
Herkesin hakkı korunur, devlettir hastır.
Dost mu düşman mı dersin, bu sorunun cevabı,
Uygulamada gizlidir, yoksa sırrı nabzı.
Akıl ile yürünen, her yol olur rağzı,
Özgürlük ve eşitlik, olmalı her nazı.
Ey sual soran can, kulak ver sözüme,
Bu ikilik dert olmuş, karışmış özüne.
Laiklik bir çatı, herkes girer altına,
Din özgürlük kanat, uçar semalara.Devlet durur ortada, ne sağa ne sola,
Her cana hürmet eder, dinlemez pula.
Kimse kimseye eğmez, zorla bir yol tutmaz,
Herkes kendi yolunca, Rabbine varmaz.Birinin özgürlüğü, diğerine kement olmamalı,
Dengeyi bulmak gerek, yoksa işler sarpa almalı.
Bir lokma ekmek için, dininden utanmamalı,
Devletin nuru yaygın, kimse ondan utanmamalı.Okulda örtü müdür, serbestlik mi esastır?
Restoran kapısı mı, herkese açık durandır?
Bu sualler cevapsız, kalırsa ne baştır,
Herkesin hakkı korunur, devlettir hastır.Dost mu düşman mı dersin, bu sorunun cevabı,
Uygulamada gizlidir, yoksa sırrı nabzı.
Akıl ile yürünen, her yol olur rağzı,
Özgürlük ve eşitlik, olmalı her nazı.
eyvallah canım, ne güzel anlatmışsın, şiir gibi olmuş cevabın. "laiklik bir çatı, herkes girer altına, din özgürlük kanat, uçar semalara" dediğin kısım tam da hissettiğim şeyi özetliyor aslında. yani aslında birbirlerini tamamlıyorlar, değil mi? mesele uygulamada, o dengeyi tutturabilmekte. "birinin özgürlüğü, diğerine kement olmamalı" sözün de çok yerinde. peki sence bu dengeyi sağlamanın en büyük zorluğu ne oluyor genelde? yani devletin tarafsız durması güzel de, toplumdaki farklı beklentiler işi karıştırmıyor mu bazen?
Cevap yaz