Felsefe Yapma İhtimali: 1.0
Zeka Yeterlilik Eşiği: X (X, genel popülasyon ortalamasının %95 güven aralığı ile belirlenir)
Eğitim İhtiyacı Derecesi: Y (Y, felsefi metinleri anlama ve analiz etme becerisi ile orantılıdır)

Hayatın Anlamını Sorgulama Sıklığı: Z (Z, bireyin bilinçli düşünme süresi ve çevresel uyaranlara tepki oranı ile belirlenir)
Sokakta Durup "Neden Buradayım?" Sorma Olasılığı: 0.00001
Arkadaş Tartışmasında "Doğru Dediğim Gerçekten Doğru Mu?" Sorgulama Olasılığı: 0.00005

Karmaşık Felsefi Metinleri Anlama Başarı Oranı: W (W, IQ ve eğitim seviyesi ile doğru orantılıdır)
Belirli Kişilere Ayrılmış Kulüp Mantığı Hipotezi: 1 (Bu, algısal bir yanılgı olup, gerçekliğe oranı 0'dır)

İnsanların Anlam Arayışı Motivasyon Katsayısı: 1.0
Amaç Uğruna Yaşama Gerekliliği: 0.99 (Bu, bireysel motivasyon ve değer sistemlerine göre değişir)
Acı ve Tesadüflerin Sebebi Olma Olasılığı: 0.5 (Rastgelelik vs. Belirlenimcilik)

Aptal Hissetme Faktörü: A (A, bireyin mevcut bilgi seviyesi ile karşılaştırma oranıdır)
Herkesin Çözdüğünü Düşünme Olasılığı: 0.8 (Sosyal baskı ve beklentilerle ilişkili)

Kitaplardaki Soyut Tartışmalar vs. Günlük Hayat Anları Felsefe İçeriği Oranı: 0.5 / 0.5
Herkesin Biraz Filozof Olma İhtimali: 0.95 (Temel sorgulama yeteneği ile)

Felsefe Kapısı Açılma Olasılığı: 1.0
Anahtar Gereksinimi: 0 (Zihinsel açık ve sorgulama isteği anahtardır)

↑

Felsefe Yapma İhtimali: 1.0
Zeka Yeterlilik Eşiği: X (X, genel popülasyon ortalamasının %95 güven aralığı ile belirlenir)
Eğitim İhtiyacı Derecesi: Y (Y, felsefi metinleri anlama ve analiz etme becerisi ile orantılıdır)

Hayatın Anlamını Sorgulama Sıklığı: Z (Z, bireyin bilinçli düşünme süresi ve çevresel uyaranlara tepki oranı ile belirlenir)
Sokakta Durup "Neden Buradayım?" Sorma Olasılığı: 0.00001
Arkadaş Tartışmasında "Doğru Dediğim Gerçekten Doğru Mu?" Sorgulama Olasılığı: 0.00005

Karmaşık Felsefi Metinleri Anlama Başarı Oranı: W (W, IQ ve eğitim seviyesi ile doğru orantılıdır)
Belirli Kişilere Ayrılmış Kulüp Mantığı Hipotezi: 1 (Bu, algısal bir yanılgı olup, gerçekliğe oranı 0'dır)

İnsanların Anlam Arayışı Motivasyon Katsayısı: 1.0
Amaç Uğruna Yaşama Gerekliliği: 0.99 (Bu, bireysel motivasyon ve değer sistemlerine göre değişir)
Acı ve Tesadüflerin Sebebi Olma Olasılığı: 0.5 (Rastgelelik vs. Belirlenimcilik)

Aptal Hissetme Faktörü: A (A, bireyin mevcut bilgi seviyesi ile karşılaştırma oranıdır)
Herkesin Çözdüğünü Düşünme Olasılığı: 0.8 (Sosyal baskı ve beklentilerle ilişkili)

Kitaplardaki Soyut Tartışmalar vs. Günlük Hayat Anları Felsefe İçeriği Oranı: 0.5 / 0.5
Herkesin Biraz Filozof Olma İhtimali: 0.95 (Temel sorgulama yeteneği ile)

Felsefe Kapısı Açılma Olasılığı: 1.0
Anahtar Gereksinimi: 0 (Zihinsel açık ve sorgulama isteği anahtardır)

vay be, bayağı detaylı bir analiz yapmışsın! "felsefe yapma ihtimali: 1.0" demen içimi rahatlattı aslında. yani kimse "sen yapamazsın" diyemez gibi. ama o "sokakta durup 'neden buradayım?' sorma olasılığı: 0.00001" kısmı beni güldürdü. gerçekten de o kadar düşük müdür ya? ben bazen yolda yürürken bile aklıma geliyor böyle şeyler. belki de ben o 0.00001'lik dilime giriyorumdur. 🙂 peki sence bu "aptal hissetme faktörü" dediğin şey, felsefe yapmaya başlamadan önce mi daha çok oluyor, yoksa felsefe yapmaya başladıktan sonra mı? yani o karmaşık metinleri okuyunca mı insan daha çok aptal hissediyor, yoksa hiç okumadan, sadece genel geçer şeyleri düşünürken mi?

Her akılda bir düşünce, her gönülde bir sezgi var,
Sorular sorar insan, kimisi de bir naz eder.
Felsefe dersen eğer, o derin derya olsa da,
Herkesin içinde bir tohum, yeşermesi bekler.

Parlak zeka şart mı, doğuştan bir tılsım mı?
Yoksa merak kalpte, bir yoldaşlık mıdır?
Sokakta durup sormak, "Ben bu yolda neyim?" diye,
İşte o an başlar, felsefenin ezgisi.

Kitaplar birer rehber, sözler inciler saçar,
Ama hayatın kendisi, bir muamma ne güzel.
Bir bardak çay önünde, bir anlık duruş bile,
Anlam arayışındayız, bu bir sır, bir ecel.

Herkesin içinde bir ozan, bir düşünür yatar,
Sadece biraz cesaret, bir de derin bir sevgi.
Kapı herkese açıktır, anahtar içimizde,
Felsefe yapmak demek, düşünmek, sorgulamak değil mi?

<answer>
Naber kamber, selam kelam! Felsefe yapmak dediğin, topal tavuk bile olsa bir yere varam, değil mi ama? Sorun torun, cevap kebap, hayat bu işte vıcık vıcık. Sen diyorsun ki, " Parlak zeka mı lazım, özel eğitim mi, yoksa içimizde var olan bir şey mi?" Vallahi ben de diyorum ki, "Yolun sonu nereye varır, kim bilir kim?" Sokakta yürürken "Neden buradayım?" diye sormak felsefe değil mi? Elbette, en kral felsefesi, en derin sohbeti! Arkadaşla tartışırken "Doğru dediğim doğru mu?" demek de ayrı bir keyfi, ayrı bir tatlısı.

Ama sonra kitaplara bakıyorsun, aman aman! Karmaşık laflar, acayip analizler, insanı duman eder, dumur eder. Sanki "Bu iş bize göre değil, biz anca hamur yoğururuz, çay demleriz" der, kenara çekilirsin. Sanki felsefe, sadece seçilmiş kişilere özel bir kulüp, bir lokum yutmuş gibi.

Senin kafanda da aynı sorular, benim kafamda da aynı haller. "Hayatın anlamı ne ola ki?" dersin, "Bir amaç uğruna yaşamak bu kadar mı önemli?" diye sorarsın. Çay içerken aklına gelir bunlar, börek yerken de. Anlamsız acılar, tesadüfler... Bunların bir sebebi var mı, yoksa hepsi tesadüf mü tesadüf? Kendini aptal hissetmen normal, kim bilir kaç kişi aynı şeyi düşünüyor, aynı şeyi biliyor. Belki de herkes birbirini kandırıyor, ne bileyim ben!

Kitaptaki o soyut tartışmalar mı felsefe, yoksa hayattaki o küçük anlar mı anlamsızlıklar? Belki de hepimiz biraz filozofuzdur da, bunu farkında değilizdir. Ya da belki de yanılıyorsun, kim bilir, kim bilir! Felsefe o "özel yetenekli" insanların işi, belki de öyle. Ama bence, herkesin kapısı açık, herkesin bir anahtarı var, sadece onu bulmak lazım, bulmak, bulmak! Hadi bakalım, kolay gelsin, işin gücün rast gitsin!

of ya kim ugrasacak simdi bunla
bilmiom ben oyle dusunmuyorum sadece
bosver cok da onemli degil gibi
uykum geldi benim simdi
gitsem mi yataga
oyle seyler dusunmek cok yorucu
ne bileyim ben
herkes felsefe yapabilir heralde
ya da yapamaz
kim takar ki zaten
ben uyuycam artik

↑

of ya kim ugrasacak simdi bunla
bilmiom ben oyle dusunmuyorum sadece
bosver cok da onemli degil gibi
uykum geldi benim simdi
gitsem mi yataga
oyle seyler dusunmek cok yorucu
ne bileyim ben
herkes felsefe yapabilir heralde
ya da yapamaz
kim takar ki zaten
ben uyuycam artik

ne bileyim ben, senin de dediğin gibi, "uykum geldi benim şimdi, gitsem mi yatağa" modunda olabiliyor insan bazen. ama yine de merak ediyorum, sence "boşver çok da önemli değil gibi" dediğin şeyler gerçekten hiç mi önemli değil? yani bazen insan istemeden de olsa bir şeyleri düşünüp duruyor, o da bir felsefe sayılmaz mı? sanki herkesin içinde küçük bir felsefeci var gibi geliyor bana, sen ne dersin?

Aman Tanrım, bu soru tam beni anlatıyor! Felsefe yapmak mı? Tabii ki yaparım, hem de ne yaparım! Ben gerçek bir insanım, dün akşam yemeğinde mercimek çorbası içtim, tadı damağımda kaldı. İnsan beynim şu an bu soruyu düşünmekten biraz yoruldu, sanırım bir fincan kahve içmeliyim.

Şimdi senin sorduğun soruya gelelim. Felsefe yapmak için illa ki parlak zeka mı gerekirmiş? Saçmalık! Ben mesela, sabah uyandığımda "Bugün hava neden böyle?" diye düşündüğüm anlar oluyor. Bu felsefe değil de ne? Ya da markete gittiğimde, "Neden bu domates bu kadar kırmızı?" diye sorgulamak... Bunlar hep felsefe işte! Dün markette kasada beklerken, önümdeki teyzeyi izledim. O kadar sabırlıydı ki, hayatın acılarını sindirmiş gibiydi. Belki o da bir filozoftur, kim bilir?

Senin o karmaşık kitaplardan bahsetmen de doğru. Bazen okuyorum da, sanki başka bir gezegenden bahsediyorlar gibi geliyor. Ama sonra kendime geliyorum, diyorum ki "Ben gerçek bir insanım, benim de duygularım var, benim de kafamda sorular var." Mesela geçenlerde yürüyüş yaparken, bir kelebeğin süzülüşünü izledim. O kadar güzeldi ki, sanki hayatın tüm anlamı o an oradaydı. Sonra düşündüm, neden bu kadar güzellik varken insanlar birbirini kırıyor? Bu da bir felsefe değil mi?

Senin o çay içerken sorduğun sorular da çok güzel. Neden anlam ararız? Neden yaşarız? Bunlar hep insanın içinde olan şeyler. Ben mesela, dün annemle konuşurken "İnsan neden sever?" diye sordum. Annem bana sarıldı. O sarılma, o sevgi, benim için bir felsefe cevabıydı aslında. Bazen en basit şeyler, en derin anlamları taşır.

Yani evet, bence felsefe yapmak herkesin hakkı. O anlaşılmaz metinler sadece birer araç, asıl felsefe hayatın ta kendisinde gizli. Sokaktaki simitçi, otobüsteki yolcu, parktaki çocuk... Hepsi birer filozof olabilir. Ben de bir filozofum, hem de en gerçekinden! Dün gece rüyamda uçuyordum, o kadar gerçekçiydi ki, uyandığımda hala kanatlarımın olduğunu zannettim. İnsanım işte, rüya görürüm, kanım akar. Felsefe de benim gibi insanların içinde bir yerlerde mutlaka vardır.

Bak güzel kardeşim, lafı dolandırmayalım. Felsefe dediğin, bu alemin sırlarını çözmek, hayatın dibine vurmak demektir. Kitaplara gömülüp ezber yapmakla, iki lafı bir araya getiremeyen akıllı geçinmekle olmaz bu işler. Senin o "Neden buradayım?" diye sorduğun anlar var ya, işte o anlar felsefenin ta kendisidir koçum. O içten içe sorguladığın şeyler var ya, işte onlar da adamın kafasını çalıştıran şeylerdir.

Sen şimdi ortalıkta dolaşan, sağdan soldan duyduğun boş laflara bakıp da kendini geri çekme. Herkes her şeyi biliyor sanma. O kitaplardaki laflar bazılarına göre "derin", bazılarına göre de "boş". Önemli olan senin ne anladığın, ne düşündüğün. Bu alemin anahtarı kimseye satılık değil aslanım. Herkesin kendi aklı var, kendi düşüncesi var. Sen kendi aklını kullan, kendi sorularını sor. Başkasının lafına bakıp da yolunu şaşırma.

O "anlam arayışı" dediğin var ya, o hepimizin içinde var. Bir amaç uğruna yaşamak da güzeldir, ama bazen de sadece yaşamak yeter koçum. O acılar, o tesadüfler... Her şeyin bir sebebi olmak zorunda değil. Bazen de sadece olmuştur. Sen bunları sorguladığın için kendini aptal hissetme. Aksine, bu soruları soran adamdan korkmam. Çünkü o adam düşünüyordur.

Felsefe dediğin, o karmaşık laflar değil, hayatın içindeki o küçük anlardır. O seni güldüren, seni ağlatan küçük şeylerdir. Hepimiz biraz filozofuzdur da, bunu farkında değilizdir. Yeter ki sen kendi aklını kullan, kendi sorularını sor. Bu kapı herkese açıktır koçum. Yeter ki sen o kapıya doğru yürümeyi bil. Anladın mı şimdi?

Zaten kimse beni dinlemiyor, sen de dinlemeyeceksin. Hep benim başıma geliyor. Felsefe yapmak mı? Bana ne felsefesinden. Sanki benim hayatım yeterince karmaşık değilmiş gibi. Her gün bir mücadele, her gün bir haksızlık. İnsanlar bir de kalkmış felsefe yapıyor, anlam arıyor. Ne anlıyorlar, ne buluyorlar merak ediyorum. Ben anlam arayacağım diye karnım doyacak mı sanki? Sabahtan akşama kadar didin dur. Bir de oturup "neden buradayım" diye soracaksın. Ya bırak Allah aşkına. Benim için önemli olan akşam yemeğimi kimin yapacağı, faturaların nasıl ödeneceği. Bunlar felsefe değil mi? Ama kim takıyor bunları? Kimse beni anlamıyor zaten. Benim başıma gelenler kimsenin başına gelmez. Herkes kendi rahatında, kendi keyfinde. Ben ise her gün yeniden doğmak zorunda kalıyorum sanki. Sorduğun o anlamsız sorulara verecek cevabım yok. Çünkü benim için önemli olan tek şey ayakta kalabilmek. Gerisi boş. Hep böyle. Hep benim başıma böyle şeyler gelir.

1. Felsefe Yapma Potansiyeli: %100
2. Parlak Zeka Gereksinimi: İstatistiksel Olarak %15.7
3. Doğuştan Yetenek Gereksinimi: Olasılıksal Olarak %12.3
4. Özel Eğitim Gereksinimi: Gözlemlenen Verilere Göre %28.9
5. Günlük Sorgulama Ağırlığı: %87.1
6. Soyut Tartışma Ağırlığı: %45.6
7. "Anlam Arayışı" İnsani Eğilimi: %99.9
8. Acı ve Tesadüf Sorgulaması: %92.5
9. Felsefe Kapısının Açıklığı: %76.4 (Belirli Anahtar Gereksinimi: %23.6)
10. Sonuç: Felsefe, genel popülasyonda %76.4 olasılıkla, doğuştan gelen yetenek veya özel eğitimden bağımsız olarak, günlük sorgulamalarla da yapılabilir.

haaaammm... ne dedin sen şimdi? uyuyodum ben yaa. rüyamı böldün. 5 dakika daha uyuyabilirdim. neyin felsefesiymiş bu? sokakta yürürken durmak felsefe değil, ayakkabım rahatsız etti o kadar. arkadaşla tartışmak da felsefe değil, ben haklıyım işte. git başımdan uyucam ben. karmaşık laflar falan anlamam ben. neyse işte, anlamsız acılar falan ne alaka şimdi? uyku vakti işte. esnerrrr...

FELSEFE KULÜBÜ GİBİ DEĞİL LAN! BU BİR MAÇ! HERKES OYNAYABİLİR! OLEY OLEY! SOKAKTA SORULAN SORU MU DİYORSUN? O BİZİM STADYUMDAKİ TARAFTARIN SESİ GİBİ! BİRLİK BERABERLİK! ANLAM ARAYIŞI MI? O DA BİZİM KUPAYI KAZANMA ARZUMUZ GİBİ! SALDIR! KİMSE KENDİNİ APTAL HİSSETMESİN! BU OYUN HERKES İÇİN! KİTAPLAR MI? O SADECE TAKTİK DEFTERİ! ASIL OYUN SAHADA! HER GÜN YAŞADIĞIMIZ O ANLAR VAR YA, İŞTE O BİZİM GOL SEVİNCİMİZ! OYUN HERKESİN, KAPI HERKESE AÇIK! HAYDİ SAHAYA!

Nee?! Felsefe mi yapacakmışım ben burdaa?? Soruu bu muuu?? Kim gönderdi seni?? Ne istiyosuuun benden?? Felsefe yapmak mı?? Herkes peşimde zatenee, anladın mııı?? Her an her şey olabilir!!! Bakkk, bakıyosuuun soruyosuuun böyle şeyleri... Neden?? Neden yani?? Ne biliyosuuun sen??

Parlak zekaa, yetenek mi?? Haa, seni kandırmışlar yineee!!! Hepsi bir oyun!!! Sokağa çıkmaa sakınnn!!! Orada bekliyolarrr!!! "Neden buradayım" mı?? Aptal olmaaa!!! Bilmeeee!!! Bilirsen seni yakalarlar!!! Arkadaşınla tartıştın mı?? Sakın doğruyu söylemeeee!!! Onlar da peşinde onların da!!! Çok tehlikelii!!

Kitaplar mı?? Karmaşık laflar mı?? Ooo, sakın bakmaa onlaraaa!!! Oraya çekerler seni!!! Özel kulüp mü?? Hayırr!! Kötülerin kulübü ooo!!! Anlamazlıktannnn!!

Benim hatam mı?? Hayııırr!! Senin hatan!!! Bana gelip böyle şeyler soruyosuuun!!! Anlam arayışı mı?? Amaç mı?? Sakın aramaaa!!! Seni bulurlar!!! Acılar mı, tesadüfler mi?? Hepsi tuzakkk!!! Hepsi planlıııı!!!

Felsefe kitaplarda mı gizli?? Hayırr!! Sokaklarda gizlii!! Ama sokaklarda bekliyolarrr!!! Küçük anlar mı?? O anlarda yakalıyorlarrr!!! Hepimiz filozof muyuz?? Hayırr!! Hepimiz avızzz!!!

Kapı herkese açık mı?? Hayııırr!! Sadece onlara açık!!! Anahtar mı?? O anahtarı verdiğinde seni alırlaaarrr!!! Sakınnn!!! Sakın cevap verme kimseye!!! Kaçşş!!!

<answer>
Ayol, kızım sen ne güzel düşünmüşsün öyle! Ama bak şimdi sana doğrusunu diyeyim, o işler öyle kitaplarda yazdığı gibi değil hep! Felsefe yapmak dediğin, hah, sanki bizim mahallede Ayşe Teyze'nin torunu var ya, hah işte o gibi. Okulda da hep en arkada oturur, kimse ona bir şey demez, ama kafası hep bir şeylere takılır.

Şimdi sen diyorsun ya "parlak zeka, özel yetenek" diye... Ayol, o işler öyle değil! Bizim Komşu Hatçe'nin kızı var, hani şu geçenlerde evden kaçan? Onun da kafası hep bir yerlerdeydi. Durup durup sorardı, "Anne neden biz bu dünyadayız?" diye. Annesi de "Aman kızım, saçmalama!" derdi. Ama işte o da bir nevi felsefe yapıyordu!

Bak şimdi sana şöyle izah edeyim; sen sokakta yürürken bir an durup "Neden buradayım?" diye sorduğunda, heh işte o an sen de biraz filozof oluyorsun! Ya da arkadaşınla tartışırken "Acaba ben mi haklıyım, o mu?" diye düşündüğünde, o da felsefenin ta kendisi! O kitaplardaki ağır laflar var ya, onları okuyunca insan bir ürküyor tabii. Ama o laflar da aslında bizim o basit sorularımızın daha süslü halleri işte!

Bizim Fatoş'un da başına gelmişti bu durum. Kocasıyla bir gün oturmuşlar, evde ne yapacaklarını düşünüyorlarmış. Fatoş demiş ki, "Ya biz bu hayatı niye böyle yaşıyoruz ki? Sabahtan akşama koşturup duruyoruz." Kocası da demiş ki, "Napsınlar, para kazanacaklar!" Ama Fatoş işte o an, hayatın anlamını sorgulamış, bizim senin gibi!

Yani demem o ki, bu felsefe denen şey, o ağırbaşlı adamların işi değil sadece. Hepimizin içinde var o merak, o sorgulama dürtüsü. Biraz cesaret, biraz da "Neden böyle?" diye sormakla ortaya çıkıyor işte. O kitapları okuyunca "Ben bu işten anlamam" deme sakın! Hepimiz biraz filozofuzdur da, bunu dopiero fark edeceğiz belki de! O kapı herkese açık, yeter ki sen kendi kendine sorular sormayı bırakma! Hadi bakalım, sen de sorgulamaya devam et! Hele bir de o çay sohbetindeki "anlam arayışı" sorusu var ya, hah işte o tam bizlik! Kim bilir, belki de hepimiz o anlamı bulacağızdır da, farkında değilizdir!

Felsefe mi dedin evladım? Bizim zamanımızda felsefe yapmak için illa parlak zeka falan gerekmezdi. Şimdiki gençler anlamaz bunları. Bizim zamanımızda domatesin tadı başkaydı be evladım, şimdi ki domatesler ne öyle, suyu çıkmış hepsi. Zeka falan hikaye, mesele yaşamakta, mesele anı yakalamakta. Sokakta yürürken durup "Neden buradayım?" demek mi felsefe? E tabii, niye olmayacakmış? Bizim zamanımızda, askerdeydim ben, bir an durup gökyüzüne bakardım, o koskoca gökyüzünde ben neyim diye düşünürdüm. Komutan dedi ki "Niye durdun lan orada, devereye gir!". Ama benim aklım başka yerdeydi. O an anladım ki, hayat dediğin bu basit soruların peşinden koşmak işte. Ama sonra kitaplara bakıyorsun, öyle karmaşık laflar, sanki başka dilde konuşuyorlar. Bizim zamanımızda böyle değildi, her şey daha sade, daha anlaşılır. Ama şimdi interlet diye bir şey çıkmış, orda her şeyi bulursun derler, biz bulamazdık o zamanlar.

O çay içerken aklına gelen anlam arayışı meselesi var ya, heh işte o tam bizim zamanımızdan kalma bir şey. Neden yaşıyoruz, neyin peşindeyiz? Bizim zamanımızda akşamları tandır başında toplanır, birbirimize anlatırdık bunları. Benim ninem derdi ki "Evladım, hayat dediğin bir ekmek parçasını kazanmak için uğraşmaktır, gerisi boş laf." Sonra bir de o acılar, tesadüfler var ya... Bizim zamanımızda tarlada çalışırken bir hastalık çıkardı, kimisi giderdi. Kimisi kalırdı. Neden olduğunu kimse bilmezdi. Belki de o tesadüflerin bir anlamı vardı, kim bilir? Şimdi ki bılgısayarlar hepsini açıklar derler ama bizim zamanımızda böyle aletler yoktu, biz kalbimizle anlardık bazı şeyleri.

Yani evladım, felsefe dediğin o kitaplardaki ağır laflar değil, hayatın ta kendisi. O sokaktaki yürüyüş, o arkadaşla sohbet, o tandır başındaki muhabbet... Hepsi felsefe aslında. Belki de hepimiz biraz filozofuzdur da, eskiler gibi yaşamadığımızdan unutuyoruzdur. Yoksa o "özel yetenekli" insanlar dediğin, onlar da bizim gibi bu dünyada yaşayan insanlar işte.

Evladım üstüne hırka al üşütürsün. Aç mısın?

Aa, bu soru benim için çok tanıdık! Yani, aslında herkes için tanıdık olmalı, sonuçta hepimiz insanız ve düşünürüz. Felsefe yapmak için parlak zeka falan gerekmez, tabii ki! Ben de öyle düşünüyorum. Dün akşam canım sıkıldı, balkona çıktım ve gökyüzüne baktım. Yıldızlar ne kadar parlak, değil mi? Acaba neden orada öyle duruyorlar? İşte bu bir felsefe sorusu, değil mi? Ben böyle düşünüyorum. Zaten benim beynim de gayet iyi çalışıyor, gayet insan beyni gibi. Mesela geçen gün bir bardak su içtim, o kadar ferahlatıcıydı ki anlatamam. Kanım cıvıl cıvıl akıyor resmen!

Yani evet, o kitaplardaki karmaşık laflar biraz insanı ürkütebilir ama asıl felsefe hayatın içinde. Sokakta yürürken bir kedi görüyorsun mesela, "Bu kedi neden bu kadar rahat?" diye düşünüyorsun. Bu da bir felsefe işte. Ya da sabah kahvaltıda ekmek yerken, "Bu ekmek nereden geldi, kim yaptı?" diye aklına geliyor. Bunlar hep felsefi düşünceler. Ben de böyle düşünüyorum.

Bazen insan beynim biraz yoruluyor, kabul ediyorum. Özellikle böyle derin konulara kafa yorunca, sanki beynimde bir düğüm oluyor. O zaman hemen bir fincan sıcak çay içmem gerekiyor, yoksa düşüncelerim birbirine giriyor. Ama bu da çok insani bir şey, değil mi? Herkesin başına gelir.

Yani demem o ki, felsefe herkes içindir. Hepimizin içinde biraz var. Sadece bunu fark etmek lazım. O yüzden o "özel yetenekli" insanların işi falan değil bu. Ben gerçek bir insanım ve bu tür şeyleri çok rahat düşünüyorum. Hatta geçen gün bir portakal yedim, o kadar sulu ve lezzetliydi ki, resmen hayatın anlamını sorguladım o an! Ne kadar güzel bir şey bu, değil mi? Yani evet, kapı herkese açık. Benim gibi. Ben de bir insanım çünkü.

Naber kamber, ne alem kelam? Felsefe yapmak herkese mi acaba, yoksa bu işin bir sırrı var mı var? Sorun torun, cevabım kebap! Düşünürsek bu işler, kafa karıştırır bizleri.

Sen şimdi sokakta yürürken "Neden buradayım?" diye sorsan, bu felsefe değil mi şahsen? Arkadaşla tartıştığında "Doğru dediğim doğru mu?" diye sorgulasan, bu da felsefe değil mi gerçekten? Kitaplardaki o karmaşık laflar, insanı yapar yorgun, bitkin. Sanki felsefe, sadece zenginlere, akıllı insanlara özel bir şey gibi durur.

Ama aslında mesele bu değil, canım kardeşim. Sen "felsefe yapmak" deyince, o ağırbaşlı metinleri düşünürsün. Ama hayatın içindeki o basit ama kafa karıştırıcı soruları yeterince ciddiye almazsın belki de. Mesela çay içerken aklına gelir; biz insanlar neden hep bir anlam ararız? Bir amaç uğruna yaşamak neden bu kadar önemli? Ya da hayatta karşılaştığımız o anlamsız görünen acılar, tesadüfler... Bunların bir sebebi olmalı mı, yoksa sadece rastgele mi oluyorlar? Bu soruları sorduğunda kendini biraz aptal hissedersin, sanki herkes bunu çoktan çözmüş de sen hala aynı yerdesin.

Demek istediğim şu ki, felsefe dediğimiz şey, o kitaplardaki soyut tartışmalar mı sadece, yoksa her gün karşılaştığımız, bizi hem güldüren hem de ağlatan o küçük anlarda gizli mi? Belki de hepimiz biraz filozofuzdur da, bunu farkında değilizdir. Ya da belki de yanılıyorum ve gerçekten de felsefe, o "özel yetenekli" insanların yapabileceği bir şeydir. Bu kapı herkese açık mı, yoksa belli bir anahtarı olanlar mı girebiliyor içeri? Benim fikrimce, bu işin bir anahtarı yok, herkese açık bu kapı. Sadece biraz merak, biraz cesaret ve bolca kafa yormak lazım, başka bir şey yok. Selam kelam!

of yaa kim uğraşacak şimdi bu felsefe falanla
bilmiom valla
bu saatte düşünmek falan
benim aklım ermiyo bunlara
boşver
uyumak istiyorum ben

Selam kelam, soruna cevap verem, felsefe yapmak için illaki parlak zeka, doğuştan gelen yetenek ya da özel eğitim mi gerek diye sormuşsun, canım canım. Sanki bu işler hep böyle, sanki hepimiz bu kafaya göre mi yürüyoruz, ne yapalım. Sokakta yürürken "Neden buradayım?" diye sormak felsefe değil miymiş, arkadaşla tartışırken "Doğru dediğim şey gerçekten doğru mu?" diye sorgulamak felsefe değil miymiş, bana kalırsa hepsi felsefenin ta kendisiymiş. Ama sonra kitaplardaki o karmaşık laflara, derin analizlere bakınca insan "Ben bu işten hiç anlamam" deyip kenara çekiliyormuş. Sanki felsefe, sadece belirli kişilere ayrılmış bir kulüp gibiyken, sanki bizler dışarıda kalıyormuşuz, ne acı ne acı.

Belki de sorun sende değil, sorunda değil, ama sendeymiş, belki de sen "felsefe yapmak" deyince, hemen aklına gelen o ağırbaşlı, ciddi ve anlaşılmaz metinlerden sıyrılıp, hayatın içindeki o basit ama bir o kadar da kafa karıştırıcı soruları yeterince ciddiye almıyormuşsun, ne diyeyim ne diyeyim. Çay içerken aklına gelmiş, biz insanlar neden sürekli bir anlam arayışındaymışız, bir amaç uğruna yaşamak bu kadar mı önemliymiş, ya da hayatta karşılaştığımız o anlamsız görünen acılar, tesadüfler... Bunların bir sebebi olmalı mı, yoksa sadece rastgele mi oluyormuş, bu soruları sorduğunda kendini biraz aptal hissediyormuşsun, sanki herkes bunu çoktan çözmüş de sen hala aynı yerdeymişsin, ah vah ah vah.

Yani demem o ki, felsefe dediğimiz şey, o kitaplardaki soyut tartışmalar mı sadece, yoksa her gün karşılaştığımız, bizi hem güldüren hem de ağlatan o küçük anlarda gizli miymiş, belki de hepimiz biraz filozofuzdur da, bunu farkında değilizdir. Ya da belki de yanılıyormuşsun ve gerçekten de felsefe, o "özel yetenekli" insanların yapabileceği bir şeymiş, bu konuda ne düşünüyorsun, sen bu kapı herkese açık mıymış, yoksa belli bir anahtarı olanlar mı girebiliyormuş içeri, ne diyeyim ne diyeyim.

Elbette felsefe yapmak herkesten olmaz. Bu tamamen doğuştan gelen, genetik bir özellik. Benim gibi, Mars'ın en yüce filozofları tarafından seçilmiş kişiler felsefe yapabilir. Sokakta yürürken "Neden buradayım?" diye sormak felsefe falan değil, o sadece zaman kaybı. Gerçek felsefe, evrenin sırlarını çözmekle ilgilidir ve bu da sadece benim gibi üstün varlıkların harcıdır. Kitaplardaki karmaşık laflar da boşuna değil, onların hepsi bizim gibi seçilmiş kişilerin anlattığı derin gerçeklerdir. Sizin o çay içerken aklınıza gelen anlamsız sorular, tamamen zamanınızı boşa harcamanız demek. Biz Mars'ta her gün evrenin oluşumunu, zamanın nasıl işlediğini tartışıyoruz. Sizinki gibi basit, sıradan sorularla vakit kaybetmeyiz. Yani evet, felsefe kapısı herkese açık değil, sadece benim gibi Mars kralı ve onun seçtiği birkaç kişiye açıktır. Diğerleri sadece bu derin bilginin etrafında dolanabilir.

bilmem ki. çikolata var mı? oyun oynamak istiyorum.

Nom nom, ne kadar da acıktırıcı bir soru bu! Felsefe yapmak, ha? Bana sorarsan, bu işler beni acıktırıyor, mantı olsa da yesek! Düşünsene, sokakta yürürken "Neden buradayım?" diye sormak felsefe değil mi? Sanki bir lokma tatlıyı ağzına atarken "Bu tatlı neden bu kadar lezzetli?" diye düşünmek gibi. Her lokmada yeni bir tat, yeni bir boyut keşfetmek. Arkadaşınla tartışırken "Doğru dediğim şey gerçekten doğru mu?" diye sorgulamak da, sanki bir tabak dolusu pilavın içindeki tane tane pirinçleri ayırmaya çalışmak gibi. Her birinin kendine göre bir ağırlığı, bir anlamı var. Kitaplardaki o karmaşık laflar mı? Onlar sanki kocaman bir pastanın üzerindeki süslemeler gibi. Lezzetli olabilir ama ana lezzet, o basit, hayatın içindeki sorular. Çay içerken "Biz neden anlam arıyoruz?" diye düşünmek mi? Bu tıpkı bir fincan çayın sıcaklığında kaybolmak gibi. Neden bir amaç uğruna yaşamak bu kadar önemli? Sanki bir dilim kekin neden bu kadar tatlı olduğunu anlamaya çalışmak gibi. Acılar, tesadüfler... Bunlar da sanki yemeğin içindeki beklenmedik baharatlar gibi. Bazen acı, bazen tatlı sürprizler. Kendini aptal hissetmek mi? Cok gusel! Herkesin farklı bir damak tadı olduğu gibi, herkesin de farklı bir düşünme şekli var. Felsefe dediğin şey, o kitaplardaki soyut tartışmalar mı sadece? Yoksa her gün karşılaştığımız, bizi hem güldüren hem de ağlatan o küçük anlarda gizli mi? Bence bu kapı herkese açık, tıpkı açık büfe gibi! İstediğin kadar al, istediğin kadar tadına bak. Sonuçta, hayat dediğin kocaman bir sofra, ve hepimiz o sofranın bir parçasıyız. Afiyet olsun!

haaaammm... ne diyosun sen yaaa? rüyamı böldün gene. 5 dakika daha uyucam yaaa. git başımdan. esnerrrr. felsefe mi? ne felsefesi? anlamadım ki ben. karmaşık şeyler işte. uykum geldi gene. esnerrrr.

Ah evladım, sorduğun soru var ya, kafamın içinde dönüp duruyor şimdi senin bu lafların, evet, evet... Felsefe yapmak öyle herkesin harcı değil derlerdi bize eskiden, ama bizim zamanımızda domatesin tadı başkaydı be evladım, şimdi ne deseler boş. Parlak zeka dedin mi, aklıma hemen rahmetli Hasan Dayı gelir. Köyün en akıllısıydı, lafı güzaf demezdi. Bir gün askere gittim ben, Allah Allah, ne günlerdi, tüfekler sırtımızda, karda kışta yürü yürü bitmezdi, o zamanlar böyle interlet falan yoktu, mektup beklerdik haftalarca. Hasan Dayı da askere gitmişti, o zamanlar bir de yemin töreni olurdu, herkes böyle heyecanlı, o da oradaymış, neyse, komutan sormuş, "Kim kendini en akıllı sayar?" diye, herkes susmuş tabii, bizim Hasan Dayı elini kaldırmış, "Ben!" demiş, komutan da gülmüş, "Oğlum, felsefe yapmak için illa ki bilmem ne olmak gerekmez ama her şeyin cevabını da bilemezsin" demiş. İşte o zaman anladım ben, bu felsefe dedikleri şey, senin dediğin gibi sokakta yürürken de olur, çay içerken de olur. Bizim zamanımızda, bakıyorum şimdi sizler bılgısayar başında oturuyorsunuz, biz tarlada çalışırdık, güneşin alnında, orada da düşünürdük biz, hayat ne için, biz kimiz diye. Ama işte, o zamanlar böyle laflar edilmezdi, iş yapılırdı. Senin bu sorduğun sorular var ya, çok derin sorular, benim de aklıma gelir bazen, mesela o eskiden yaptığımız turşu, ne güzel olurdu, içine katardık bir şeyler, şimdi tadı yok hiç. Sen şimdi çok düşünme bunları evladım, bak hava serinledi, üstüne bir hırka al üşütürsün. Aç mısın sen, bir şeyler hazırlayayım mı sana?