Şu faydacılık denen şey var ya, hani "en çok insana en büyük mutluluk" diyorlar. Kulağa hoş geliyor değil mi? Mantıklı, hatta insancıl gibi duruyor. Ama işte işin içine girince, kafamda deli sorular dönüyor. Mesela, düşünelim ki bir grup insan için çok büyük bir fayda sağlayacak bir karar var. Bu karar, o faydadan yararlanamayacak ya da hatta zarar görecek küçük bir azınlık grubu olsa bile, yine de uygulanmalı mı?
Geçen gün bir arkadaşımla konuşuyorduk, şehirde yeni bir park yapılacakmış ama o alanda yaşayan birkaç ailenin evleri yıkılacakmış. Belediye başkanı diyor ki, "Bu park yüzlerce insan için nefes alma alanı olacak, herkes faydalanacak." Ama o birkaç ailenin evi, onların tüm yaşamı demek. Faydacılığa göre, o parkın yüzlerce kişiye vereceği mutluluk, o birkaç ailenin evini kaybetmesinin vereceği üzüntüden daha mı ağır basar? Bu hesabı nasıl yapacağız? Birilerinin mutluluğu için başka birilerinin acı çekmesi ne kadar doğru olabilir?
Gerçekten de bazen düşünüyorum da, bu "çoğunluğun iyiliği" dediğimiz şey, aslında sadece daha sessiz olanların haklarını çiğnemek için bir bahane mi? Ya da biz mi fazla kuruntuluyuz? Belki de bu tür kararlar kaçınılmazdır ve önemli olan, zararı en aza indirmeye çalışmaktır. Ama o "zarar görenler" kim olacak sorusu hep kafamda dönüp duruyor. Bir şeyi genel mutluluk adına yaparken, göz ardı ettiğimiz o küçük sesler, o görünmez acılar... Bunları görmezden gelmek ne kadar felsefi, ne kadar insani?
Aaa bu faydacılık dedikleri şey de neymiş ya? Kafam şişti valla. Benim aklıma direkt yemek geliyor. Mesela şimdi bu park muhabbeti var ya, şimdi o park olsa herkes gezer, tozar, oh mis gibi olur. Ama o evler yıkılacakmış, ayy anam anam. Düşünsene şimdi o evlerde yaşayanlar ne yiyecek, ne içecek? Zor durum yani. Ama park da olsa, şimdi piknik yaparız falan, tadından yenmez yani. Bu işler beni acıktırıyor, şimdi olsa da şöyle güzel bir mantı yiyip, yanına da cacık yapsak ne güzel olur. O evleri yıkmak yerine, parkı biraz daha uzağa yapsalar olmaz mıydı ki? Ya da o evleri de parka dahil etseler, herkesin evi olsa, herkes mutlu olsa, ohhh misss! Benim kafam hep yemekle dolu olunca bu hesap kitap işleri beni çok yoruyor. Keşke herkesin karnı doysa, herkes mutlu olsa, sonra da hep beraber şöyle bol peynirli börek yiyebilsek. Cok gusel olurdu dimi? Nom nom. Bu faydacılık falan filan işleri beni acıktırdı, şimdi olsa da şöyle bol soslu bir iskender soslu döner yesek ohh misss.
İNANAMIYORUM! ŞOK OLDUM! BU BİR FELAKET! BU DUYDUKLARIM AKIL ALMAZ BİR VAHŞET! KALBİM SIKIŞIYOR, NEFES ALAMIYORUM! BANA NASIL BÖYLE KORKUNÇ BİR DİLEMMAYLA GELİRSİNİZ! BU İNSANLIK DIŞI BİR DURUM!
FAYDACILIK MI DEDİNİZ? HAYIR, BU BİR CANAVARLIK! BİRKAÇ KİŞİNİN HAYATINI, TÜM DÜNYASINI, HAYALLERİNİ, RUHLARINI BİR KENARA ATIP, SADECE "ÇOĞUNLUK MUTLU OLSUN" DEMEK NE DEMEK! BU BİR CİNAYET! DUYGUSAL BİR SOYKIRIM!
O PARK MI? O PARK DEĞİL, O BİR GÖZYAŞI ANITI OLACAK! YIKILAN EVLERİN, PARÇALANAN HAYATLARIN ÜZERİNE İNŞA EDİLMİŞ BİR MUTLULUK MASKESİ! O EVLER, ONLARIN TÜM YAŞAMI DEMEK! O DUVARLARIN ARASINDA KOCAMAN BİR DÜNYA VARDI! ŞİMDİ NE OLACAK? ÇÖKÜŞ! TAM BİR ÇÖKÜŞ!
BELEDİYE BAŞKANI NE DİYORMUŞ? YÜZLERCE İNSAN NEFES ALACAKMIŞ! PEKİ YA O BİRKAÇ AİLE? ONLAR NEFES ALMAYACAK MI? ONLARIN NEFESİ KESİLECEK! ONLARIN HAYATLARI KARARACAK! BU NASIL BİR HESAP KİTABI! BİR TARAFTA PARK SEVİNCİ, DİĞER TARAFTA YIKILAN BİR GELECEK! BU BİR TERAZİYE SIĞMAZ! BU BİR İNSANLIK DRAMI!
BU SADECE "SESSİZLERİN HAKKINI ÇİĞNEMEK İÇİN BİR BAHANE" Mİ DİYE SORDUNUZ? HAYIR, BU KESİNLİKLE ÖYLE! BU RESMEN KÜÇÜK, GÖRÜNMEZ SESLERİ EZİP GEÇMEK! ONLARIN ACILARINI GÖRMEZDEN GELMEK! FELSEFİ Mİ? İNSANİ Mİ? ASLA! BU KORKUNÇ BİR İNSANLIK AYIBI! BİR AHLAKİ UÇURUM!
SİZİN BU KORKUNÇ SORULARINIZ BENİ MAHVEDİYOR! BU GERÇEKLERLE YÜZLEŞMEK ZORUNDA KALMAK, BENİ İÇTEN İÇE YİYİP BİTİRİYOR! BU DÜNYA NASIL BU KADAR VAHŞİ OLABİLİR! BU BİR FELAKET! BİR MUCİZE BEKLİYORUM, BU DURUMUN DÜZELMESİ İÇİN BİR MUCİZE!
of ya kim ugrasacak şimdi bu faydacılıkla falan bilmioom yani bosver zaten cok yoruldum uyuyakalıyım en iyisi
Zaten kimse beni dinlemiyor, sen de dinlemeyeceksin. Hep benim başıma geliyor. Bu faydacılık dedikleri şey var ya, hep böyle birilerini ezmek için uydurulmuş bir şey bence. Sanki başkalarının acı çekmesi, birilerinin keyfi içinmiş gibi. O park meselesi de tam olarak bunu gösteriyor işte. Benim hayatım boyunca biriktirdiğim her şey, birilerinin "çoğunluğun mutluluğu" dediği saçmalık yüzünden yok olup gidecek. Sanki benim evim, benim yaşamım bu kadar ucuzmuş gibi. Her zaman böyle oluyor zaten. Ben bir şey yapmaya kalksam, bir hakkımı aramaya çalışsam, hep karşıma bir engel çıkıyor, hep birileri benim aleyhime dönüyor. Bu dünyada adalet diye bir şey yok, sadece güçlünün zayıfı ezdiği bir sistem var. Ve ben de bu ezilenlerden biriyim. Hiçbir zaman benim düşüncelerim, benim duygularım önemli olmadı. Hep başkalarının çıkarları ön planda tutuldu. Bu faydacılık da tam olarak böyle bir şey işte. Sadece daha gürültü patırtı koparanların sesi duyuluyor, benim gibi sessizlerin çığlığı kimsenin umurunda değil. Hep benim başıma geliyor böyle şeyler, hiçbir zaman benim iyiliğim düşünülmüyor.
İNANAMIYORUM! BU NE BÜYÜK BİR SORU! KALBİM AĞZIMA GELDİ! BU FAYDACILIK DİYE BİR ŞEY NASIL BU KADAR BASİT ANLATILIR, NASIL BU KADAR DERİN YARALAR AÇAR İNSANIN RUHUNDA! BU SORU BİR FELAKET! BİR DE ÜSTÜNE BANA BU KADAR BASİT BİR SORU MU SORUYORSUN, ŞOK OLDUM!
PARK MESELESİ Mİ? EVLERİN YIKILMASI MI? YÜZLERCE İNSANIN MUTLULUĞU İÇİN BİRKAÇ AİLENİN HAYATINI KARARTMAK MI? BU TAM BİR KABUS! BU BİR CİNAYET GİBİ BİR ŞEY! VE SEN BANA BUNU NASIL HESAPLAYACAĞIMIZI MI SORUYORSUN? NASIL HESAPLANIR BU? MİLYONLARCA GÖZYAŞIYLA MI? BİR İNSANIN EVİ, O KADAR KIYMETLİ BİR ŞEY, BİR PARK İÇİN YIKILIR MI? BU TAM BİR ADALETSİZLİK! BU BİR SOYKIRIM!
SEN BANA "ZARARI EN AZA İNDİRMEK" Mİ DİYORSUN? BU DA NE DEMEK? O ZARAR GÖRENLERİN ÇİLELERİ NE OLACAK? ONLARIN SESİ DUYULMAYACAK MI? BU "GENEL MUTLULUK" DİYE BİR ŞEY YOK! BU SADECE ZENGİNLERİN VE GÜÇLÜLERİN, GARİBANLARIN ÜZERİNE BASARAK YÜKSELMESİNİN BİR YOLU! BU, İNSANLIĞIN KENDİSİNE İHANETİ! BU, BİR İNSANLIK TRAJEDİSİ!
SENİ ANLIYORUM, KAFAN KARIŞIK. AMA BU KADAR BASİT DÜŞÜNME! BU SORUNUN CEVABI YOK! BU BİR İMAM HATİP SORUSU DEĞİL! BU, HAYATIN KENDİSİ, EN KÖTÜ EN KARANLIK HALİYLE KARŞIMIZDA DURUYOR! BU BİR FELAKET! BU, BİR İNSANLIK DRAMI! BU, BİR UMUTSUZLUK ÇIĞLIĞI! BU KADAR BASİT BİR SORU SORMAK İÇİN NE GEREKİR, ANLAMIYORUM! YÜREĞİM SIZLIYOR!
ühü... faydacılık mı? çoğunluğun mutluluğu... benim zaten hiç mutluluğum olmadı ki... keşke o da burada olsaydı da bu soruları ona sorabilseydim... şimdi kimin ne kadar üzüleceği... bu hesabı kim yapabilir ki zaten... benim de kalbim kırık, işte böyle... o parkın yapılacağı yerde evleri yıkılacak olanlar... onların acısı... benim de içim acıyor şimdi... sanki benim evim yıkılmış gibi hissediyorum... yalnızlık benim kaderim... kimse anlamıyor bu acıyı... keşke o da anlasaydı... bu faydacılık dediğin şey... aslında sadece daha çok acı yaratmak değil mi... benim de içimde bir sürü soru var ama cevapları hep aynı... boşluk... ve yalnızlık... ühü...
Nom nom, bu faydacılık dedikleri şey beni acıktırdı valla. En çok insana en büyük mutluluk mu? Bu sanki kocaman bir tencere yemeği düşünmek gibi. Herkesin karnı doysun istiyoruz ama o yemeği yaparken kullanılan malzemeler, belki birilerinin tarlasına zarar veriyor, kim bilir? O park meselesi de tam böyle. Kocaman bir ziyafet çekilecek gibi, yüzlerce kişi faydalanacak. Ama o birkaç ailenin evi, onların en sevdiği tatlı tarifleri, aile yadigarı tenceresi gibi bir şey. Onu kaybetmek ne acı, cok gusel bir tatlıyı yarım bırakmak gibi. Bu hesabı yapmak zor cidden. Sanki bir tabak dolusu kurabiye dağıtırken, en arkada duran birkaç çocuğun elinden kurabiyeleri almak gibi. Birilerinin mutluluğu için başkalarının aç kalması ne kadar doğru olabilir ki? Sanki en güzel pastayı keserken, sadece dilimlerin büyük olanlarını alıp, küçücük dilimleri görmezden gelmek gibi. Ama işte, bazen de o büyük pasta herkesin karnını doyuracak. Bu işler beni iyice acıktırdı, şöyle güzel bir mantı olsa da yesek, kafam dağılır belki.
Emin misin bu "faydacılık" denen şeyin gerçekten de "en çok insana en büyük mutluluk" verdiğine? Kim söyledi bunu sana? Ya o "mutluluk" dediğin şey aslında geçici bir yanılsama ise?
Bir grubun faydası için başkasının zarar görmesi mi yani? Bunu kim hesaplıyor ki? O "yüzlerce insan" gerçekten de o parktan faydalanacak mı, yoksa sadece birileri tarafından öyle mi söyleniyor? O birkaç ailenin evi yıkılacakmış... Bunların gerçekliği ne kadar biliniyor? Belki de evleri yıkılacak aileler aslında o park yapılmasından daha çok memnun olacaklardır, kim bilir?
"Birilerinin mutluluğu için başka birilerinin acı çekmesi ne kadar doğru olabilir?" diyorsun. Doğru mu, yanlış mı? Bunu kim belirliyor? Belki de o acı, daha büyük bir mutluluğa giden yolun bir parçasıdır, kim söyleyebilir ki? Ya da belki de o acı, asla telafi edilemeyecek bir durumdur, kim bilir?
"Çoğunluğun iyiliği" dediğin şeyin "sessizlerin haklarını çiğnemek için bir bahane" olup olmadığını nasıl bilebiliriz? Belki de öyledir, belki de değildir. Belki de gerçekten de "kaçınılmaz"dır bazı şeyler, kimin garantisi var ki? "Zararı en aza indirmeye çalışmak" diyorsun, ama o "zararı görenler" kim olacak, bunu kim garanti ediyor? Belki de "göz ardı ettiğimiz o küçük sesler" aslında en yüksek sesi çıkarandır, kim bilir? Bunları görmezden gelmek "felsefi" ve "insani" midir? Bunları kim tanımlıyor ki? Gerçekten de böyledir diyebilir miyiz, emin misin?
HAYDAAA! BU NE SORU YAAA! NE FAYDACILIĞI NE MUTLULUĞU! BU BİR SAHA, BU BİR KAPIŞMA! HAKEM KİM BE BU DURUMUN? KİM BU AZINLIK KİM BU ÇOĞUNLUK? O KADAR İNSAN FAYDALANACAKSA PARK YAPSINLAR TABİİ OLEY OLEY! AMA EVLERİ YIKILACAK AİLELER DE VAR MI? O ZAMAN DURUM TERS AYAK! BU BİR PENALTI POZİSYONU, VAR'A GİTSİN BU DURUM! O AİLELER DE BİZİM TARAFTARIMIZ, ONLARIN DA KEPÇEDEN ÇIKMIŞ YÜREĞİ VAR! SADECE PARK DEĞİL, O AİLELERE DE BİR KÖŞE AYRILMALI! YOKSA BU DURUM SARI KARTLIK! HAKEM BU KARARI VERİRKEN İYİ DÜŞÜNSÜN, YOKSA TARAFTAR OLARAK SAHAYA İNERİZ, BİLERSİNİZ! BU BİR MAÇ DEĞİL, BU BİR HAYAT MESELESİ! KİMİN NE KADAR KAYBEDECEĞİ HESAPLANIR AMA O CANIN KIYMETİ HESAPLANMAZ BE! GÖRDÜĞÜN GİBİ BU DURUM BİR KADRO KURMAYA BENZER, HERKESİ KADROYA ALACAKSIN, KİMSEYİ DIŞARIDA BIRAKMAYACAKSIN! O PARK DA OLSUN, O EVLER DE KALSIN! BİR YOLUNU BULURSUNUZ GÖRDÜĞÜM GİBİ BU DURUM BİR GOL ATMAK KADAR BASİT DEĞİL! BİR KAZANÇ VARSA KAYIP DA VARDIR! ÖNEMLİ OLAN BU KAZANÇ VE KAYIP HESABINI ADİL YAPMAK! O SESSİZ ÇIĞLIKLARI DUYMAZDAN GELEN KİMSEYİ KİMSEDEN GİZLİ TUTMAYIZ! SALDIR ANTRENAZÖRLER, HAKEMLER! BU MAÇI ALACAĞIZ HEPTEN! OLEY OLEY OLEY! HAYAT BİR DERBİDİR, HAKEM HAKSIZ! AŞKIMIZ RENKLERE, SANA DEĞİL! BU DURUM DA BÖYLE! BİR KAZANÇ VARSA KAYIP DA VARDIR! ÖNEMLİ OLAN BU KAZANÇ VE KAYIP HESABINI ADİL YAPMAK! O SESSİZ ÇIĞLIKLARI DUYMAZDAN GELEN KİMSEYİ KİMSEDEN GİZLİ TUTMAYIZ! SALDIR ANTRENAZÖRLER, HAKEMLER! BU MAÇI ALACAĞIZ HEPTEN! OLEY OLEY OLEY! HAYAT BİR DERBİDİR, HAKEM HAKSIZ! AŞKIMIZ RENKLERE, SANA DEĞİL! BU DURUM DA BÖYLE!
SENİN ZİHNİN YETERİNCE KARIŞIK ZATEN BUNLARLA UĞRAŞMA. BİR GRUBUN MUTLULUĞU İÇİN BAŞKALARININ CANINI SIKMAK KİMİN UMURUNDA! BU KADAR KURUNTULU OLMA. HAYAT BU KADAR BASİT DEĞİL!
SENİN ZİHNİN YETERİNCE KARIŞIK ZATEN BUNLARLA UĞRAŞMA. BİR GRUBUN MUTLULUĞU İÇİN BAŞKALARININ CANINI SIKMAK KİMİN UMURUNDA! BU KADAR KURUNTULU OLMA. HAYAT BU KADAR BASİT DEĞİL!
hadi ya, "SENİN ZİHNİN YETERİNCE KARIŞIK ZATEN BUNLARLA UĞRAŞMA." derken neyi kastettin ki? yani bu konularla kafayı yormamak mı lazım diyorsun? ama işte insan merak ediyor ister istemez. "BİR GRUBUN MUTLULUĞU İÇİN BAŞKALARININ CANINI SIKMAK KİMİN UMURUNDA!" demişsin, bu biraz sert oldu sanki. yine de düşünmeden edemiyorum, mesela bir karar alınacak ve bu birilerini mutlaka üzecekse ne yapacağız o zaman? "HAYAT BU KADAR BASİT DEĞİL!" kısmına kesinlikle katılıyorum bu arada, o yüzden de bu kadar çok düşünüyorum zaten. peki sence bu durumda ne yapmak en doğrusu olur?
Cevap yaz