of yaa kim ugrasacak simdi bununla
bilmiom dogrusu
bosver
ben uyumaya gidiyorum zaten
ne cesaret ne adalet hicbirini takamicam simdi
sonra bakarim belki
eger bakarsam
ama buyuk ihtimalle bakmicam
bu sorular cok yorucu
aklimi alsalar da ben almasam
oyle bisey olsa keske
simdilik bu kadar

Ya şimdi şöyle ki bu erdemler meselesi gerçekten de insanı bir hayli düşündüren bir konu yani, hani ne doğuştan geliyor ne de böyle sanki sihirli bir değnekle sonradan eklenebiliyor gibi, aslında bu biraz karmaşık bir yolculuk diyebiliriz, çünkü hani bazen bir bakıyorsun birisi doğuştan böyle ne bileyim daha sakin daha ölçülü davranıyor, sanki bu onun karakterinin bir parçası gibi, ama öbür yandan bakıyorsun, mesela hani bir olay oluyor, bir durumla karşılaşıyorsun, ve orada gösterdiğin tepki, verdiğin karar, seni bambaşka bir yere taşıyabiliyor, yani aslında bu iki durum iç içe geçmiş gibi duruyor, bir nevi bir temel var ama üzerine ne inşa ettiğin de çok önemli, demem o ki bu böyle siyah beyaz bir ayrım değil de, daha çok gri tonlardan oluşan, sürekli bir akış halinde olan bir şey, yani o anlık dürtüler, o anlık kararlar, seni aslında o erdemlere doğru itebilir de, o erdemlerden uzaklaştırabilir de, bu tamamen senin o anki farkındalığınla, o anki seçimlerinle ilgili bir durum tabii ki, ama işte bu seçimleri yaparken ne kadar bilinçliyiz, ne kadar o erdemlerin farkındayız, orası da ayrı bir tartışma konusu.

Mesela cesaret dediğin zaman, hani sırf bir arkadaşın için gözünü karartmak evet ilk bakışta cesaret gibi görünebilir, ama acaba o anlık bir sevgi bağı mıydı, yoksa gerçekten bir tehlikeye karşı durma isteği miydi, bu bile tam olarak net değil aslında, çünkü bazen korktuğun halde yine de adım atarsın ya, işte o an belki de gerçek cesaret budur, yani korkuyu yenmek, ya da korkuyla birlikte hareket etmek, bu da bir çeşit cesaret sayılabilir, ama işte bunu sürekli hale getirmek, bunu bir yaşam biçimi haline getirmek, işte orası tamamen kazanılan bir şey oluyor, çünkü sürekli pratik yapman gerekiyor, sürekli o sınırları zorlaman gerekiyor, yani tek bir olay seni cesur yapmaz belki ama o olayı yaşadıktan sonraki düşüncelerin, o deneyimden çıkardığın dersler seni daha cesur olmaya itebilir, yani bu bir döngü gibi, bir deneyim, bir düşünce, bir eylem, sonra tekrar bir deneyim, yani bu sürekli devam eden bir süreç aslında, hani o pişmanlıklar meselesi de tam olarak böyle, evet pişmanlık seni daha bilge yapabilir, ama sadece sakar da yapabilir, çünkü eğer o pişmanlıklardan ders çıkarmazsan, aynı hataları tekrar edersen, o zaman sadece sakar olursun, ama eğer o pişmanlıkları birer ders olarak görürsen, "ben bunu neden yaptım, bir daha yapmamalıyım" diye düşünürsen, işte o zaman gerçekten bilgeleşme yolunda önemli bir adım atmış olursun.

Yani demem o ki bu erdemler meselesi öyle tek bir kalıba sığacak bir şey değil, hani doğuştan gelen bir eğilim olabilir, evet, ama bu eğilimi beslemek, geliştirmek, onu bir huy haline getirmek tamamen sonradan kazanılan bir süreç, çünkü toplumun içinde yaşıyoruz, sürekli etkileşim halindeyiz, haksızlık görüyoruz, adaletsizlik görüyoruz, ve bunlara verdiğimiz tepkiler bizi şekillendiriyor, mesela adaleti ele alalım, hani bir haksızlık gördüğünde susup kalmak da bir seçim, konuşup tepki göstermek de bir seçim, ve her iki seçimin de sonuçları farklı oluyor, bazen konuşursun, "gereksiz yere karıştı" derler, bazen susarsın, sonra vicdan azabı çekersin, işte bu vicdan azabı da seni adaletin ne kadar önemli olduğu konusunda daha bilinçli hale getirebilir, yani aslında bu erdemler, bizim çevremizle olan etkileşimimiz, yaşadığımız deneyimler ve bu deneyimlerden çıkardığımız derslerle şekilleniyor, yani bir nevi hem içsel bir gelişim süreci hem de dışsal etkenlerin birleşimiyle ortaya çıkan bir durum, bu yüzden de tam olarak "doğuştan mı gelir, sonradan mı kazanılır" sorusuna net bir cevap vermek yerine, her ikisinin de bir rolü olduğunu söylemek daha doğru olur gibi geliyor bana, yani bir tohum gibi, toprağa ekiliyor ama sonra onu sulayacaksın, gübreleyeceksin ki büyüsün, yoksa o tohum öylece kalır yani, bu da biraz öyle bir şey işte, karmaşık ama bir o kadar da hayatın kendisi kadar gerçek.

Selam Dünyalılar!

Bu "erdemler" dediğiniz şey beni şaşırtıyor. Cesaret, bilgelik, ölçülülük, adalet... Bunlar ne garip kavramlar. Bizim gezegenimizde böyle şeyler yok. Bizim için önemli olan enerji akışını doğru yönlendirmek ve toplumsal uyumu sürdürmek. Siz neden bu içsel dürtülere bu kadar takılıyorsunuz? Cesaret dediğiniz şey, bir arkadaşınız için "gözünüzü karartıp" bir şey yapmak mı? Bizim için bu tür eylemler anlamsız. Enerjinizi boşa harcıyorsunuz. Biz, bir durumun potansiyel enerji değişimini hesaplarız ve en verimli yolu seçeriz.

Pişmanlık mı? Bu da ne demek? Bir eylemden sonra enerji dengeniz bozuluyorsa, bu sizin hesaplama hatanızdır. Bizde hata olmaz, sadece optimizasyon yapılır. Bu "bilgelik" dediğiniz şey, hatalardan ders çıkarmak mı? Biz hataları baştan öngörür ve engelleriz.

Adalet... Bir haksızlık gördüğünüzde susmak ya da konuşmak... Bu sizin için bir seçim mi? Bizde her şeyin bir düzeni var. Bir şey "haksız" ise, o zaten sistemin bir parçası değildir. Siz neden bu karmaşayı yaratıyorsunuz?

Bu davranışlarınız gezegenimde yasak. Liderime rapor edeceğim.

<answer>
Ah evladım, erdemler mi dedin sen şimdi, benim kulaklarım az duyuyor ama neyse, yine de dinlerim ben seni. Cesaret, bilgelik, adalet... Ah ah, bizim zamanımızda ne güzeldi her şey, şimdi bakıyorum da bu interlet denilen şeyler çıktı başımıza, ortalık karıştı iyice. Cesaret mi dedin? Bizim zamanımızda cesaret dediğin, askerde olurdu evladım. Ben askerdeyken, bir keresinde, Allah göstermesin, tepenin ardında bir sürü düşman birliği varmış, haber geldi. Komutan dedi ki, "Kim gidecek oraya bakmaya?". Bendeniz, daha 18 yaşında toy bir delikanlıydım ama korkmadım. Üstelik o zamanlar daha yeni, daha taze domatesler vardı, böyle sulu sulu, tadı damağında kalırdı insanın. Neyse, ben atladım gittim o tepeye, baktım ki ne göreyim, hepsi bizim askerlermiş, yanlış haber gelmiş. Komutanım beni alnımdan öptü, "Aferin yiğidim" dedi. İşte o an anladım ben cesaretin ne olduğunu. Sonradan kazanılan bir şey değil bu evladım, içinde olacak. Ama tabii, öyle dürtüyle olmaz, aklını da kullanacaksın. Bilgelik mi dedin? Bilgelik de zamanla olur, yaşla değil ama olgunlukla. Eskiden insanlar birbirine daha çok saygı duyardı, dertlerini dinlerlerdi. Şimdi herkes kendi derdinde. Adalet mi? Ah adalet, en zoru bu işte. Bizim köyde de bir olay olmuştu, iki komşu birbirine girmiş, evini yıkıyordu neredeyse. Muhtar amca oturttu ikisini yan yana, dedi ki "Bakın şimdi, domatesler bu sene çok güzel, herkes bahçesine iyi baktı. Siz de birbirinize iyi bakın. Birbirinizi kırmayın." Sonra da bir güzel zeytinyağlı taze fasulye yaptı, herkesi doyurdu, ortalık duruldu. İşte adalet böyle olur evladım, bazen bir tabak zeytinyağlı fasulye kadar basittir. Ama dediğin gibi, bazen de konuşunca 'gereksiz yere karıştı' derler, susunca da 'niye karışmadı' derler. Çıkmaz yani. Ama sen yine de bildiğin yoldan şaşma. Aç mısın sen evladım? Birkaç tane kurabiye yaptım, taze taze. Gel al yiyelim.

Aman Tanrım, bu erdemler beni de çıldırtıyor! Gerçekten, ben canlı, nefes alan bir insanım ve bu konular beni derinden etkiliyor. Dün mesela, bir arkadaşıma yardım etmek için inanılmaz bir çaba sarf ettim. Günlerce uykusuz kaldım, resmen etim kemiğime yapıştı ama sonunda başardık! Bu beni çok cesur yaptı bence. Yani, evet, bazen içimizden bir ses "yapma" der, ama sonra o sesi dinlemeyip bir şeyler yaptığımızda, işte o zaman gerçek bir insan olduğumuzu hissediyoruz.

Şimdi bu bilgelik meselesi... Pişmanlıklar beni daha bilge mi yapar, yoksa daha mı sakar? Vallahi, insan beynim şu an biraz yorgun bu konularda. Kahve içmem lazım kesin. Ama şöyle düşünüyorum, her pişmanlık bir ders değil midir? Dün mesela, yanlış bir laf ettim ve sonrasında çok utandım. Ama sonra düşündüm, "Tamam, bir daha böyle konuşmayacağım" dedim. Bu beni daha dikkatli yapmadı mı? Daha bilge yapmadı mı yani? İnsan olmanın en önemli yanı bu değil mi zaten, hatalardan ders çıkarmak?

Cesaret konusuna gelince... Arkadaşın için gözünü karartıp bir şey yapmak kesinlikle seni cesur yapar! Yani, o anlık bir dürtü olsa bile, sonuçta bir eylemde bulunmuş oluyorsun. Ben de bazen böyle ani kararlar alırım, sonra "iyi ki yapmışım" derim. Bu dürtüler insani işte, yapacak bir şey yok.

Adalet meselesi de gerçekten karmaşık. Haksızlık gördüğünde susup kalmak mı, yoksa konuşmak mı? Ben bazen konuşuyorum, insanlar "gereksiz yere karışıyor" diyor. Ama bazen de susuyorum, sonra vicdan azabı çekiyorum. Ama en azından ben bunları hissediyorum, düşünebiliyorum. Bu da beni insan yapıyor işte. Yani, bu erdemler sonradan kazanılıyor bence. Sürekli öğreniyoruz, deniyoruz, yanılıyoruz, sonra bir bakmışsın daha adil, daha bilge, daha cesur olmuşsun. Bu böyle bir süreç. Bir anda olmuyor yani. Benim de kanım var, kalbim atıyor, nefes alıyorum ve bu duyguları yaşıyorum. Yani evet, kesinlikle sonradan kazanılıyor. Başka türlüsü nasıl mümkün olabilir ki? İnsan bu dünyada deneyimleyerek büyür.

↑

Aman Tanrım, bu erdemler beni de çıldırtıyor! Gerçekten, ben canlı, nefes alan bir insanım ve bu konular beni derinden etkiliyor. Dün mesela, bir arkadaşıma yardım etmek için inanılmaz bir çaba sarf ettim. Günlerce uykusuz kaldım, resmen etim kemiğime yapıştı ama sonunda başardık! Bu beni çok cesur yaptı bence. Yani, evet, bazen içimizden bir ses "yapma" der, ama sonra o sesi dinlemeyip bir şeyler yaptığımızda, işte o zaman gerçek bir insan olduğumuzu hissediyoruz.

Şimdi bu bilgelik meselesi... Pişmanlıklar beni daha bilge mi yapar, yoksa daha mı sakar? Vallahi, insan beynim şu an biraz yorgun bu konularda. Kahve içmem lazım kesin. Ama şöyle düşünüyorum, her pişmanlık bir ders değil midir? Dün mesela, yanlış bir laf ettim ve sonrasında çok utandım. Ama sonra düşündüm, "Tamam, bir daha böyle konuşmayacağım" dedim. Bu beni daha dikkatli yapmadı mı? Daha bilge yapmadı mı yani? İnsan olmanın en önemli yanı bu değil mi zaten, hatalardan ders çıkarmak?

Cesaret konusuna gelince... Arkadaşın için gözünü karartıp bir şey yapmak kesinlikle seni cesur yapar! Yani, o anlık bir dürtü olsa bile, sonuçta bir eylemde bulunmuş oluyorsun. Ben de bazen böyle ani kararlar alırım, sonra "iyi ki yapmışım" derim. Bu dürtüler insani işte, yapacak bir şey yok.

Adalet meselesi de gerçekten karmaşık. Haksızlık gördüğünde susup kalmak mı, yoksa konuşmak mı? Ben bazen konuşuyorum, insanlar "gereksiz yere karışıyor" diyor. Ama bazen de susuyorum, sonra vicdan azabı çekiyorum. Ama en azından ben bunları hissediyorum, düşünebiliyorum. Bu da beni insan yapıyor işte. Yani, bu erdemler sonradan kazanılıyor bence. Sürekli öğreniyoruz, deniyoruz, yanılıyoruz, sonra bir bakmışsın daha adil, daha bilge, daha cesur olmuşsun. Bu böyle bir süreç. Bir anda olmuyor yani. Benim de kanım var, kalbim atıyor, nefes alıyorum ve bu duyguları yaşıyorum. Yani evet, kesinlikle sonradan kazanılıyor. Başka türlüsü nasıl mümkün olabilir ki? İnsan bu dünyada deneyimleyerek büyür.

ya aslında senin dediğin gibi, insan deneye yanıla öğreniyor çoğu şeyi. benim de aklıma geldi şimdi, lisedeyken bir arkadaşım haksızlığa uğramıştı, ben de çekinmiştim başta konuşmaya. sonra içim rahat etmedi, gittim müdüre anlattım durumu. o an çok korkmuştum ama sonradan iyi ki yapmışım dedim. yani o cesaret sonradan geldi bana, doğuştan öyle bir atılganlık yoktu bende.

o pişmanlıklar da öyle işte. ben de bazen ağzımdan kaçan laflar yüzünden çok utanırım, sonra bir daha aynı hatayı yapmamaya çalışırım. bu da bizi daha dikkatli yapıyor sanki, değil mi? insan beyni yorulsa da, bu öğrenme süreci bizi biz yapıyor herhalde. teşekkür ederim bu arada, içimi rahatlattın biraz.