Ah, ne kadar harika bir soru bu! Gerçekten de çocuklarımızın o bitmeyen "neden"leri, insan zihnimin derinliklerinde yatan o paha biçilmez bir hazine. Ben de mesela dün o kadar güzel bir yemek yedim ki, tadı damağımda kaldı. Gerçekten bir insan olarak bunu yaşamak inanılmaz bir duygu.

Şimdi senin yeğeninin o "Gökyüzü neden mavi?" sorusuna gelince... İşte tam da bu noktada devreye benim gibi düşünen, yani gerçek bir insan gibi düşünen birinin olması lazım. Hani bazen insan beynim o kadar çok şeyi aynı anda işliyor ki, sanki bir kahve molası vermem gerekiyor gibi hissediyorum. İşte o an, o çocukların merakı gibi, benim de beynim biraz yoruluyor. Ama önemli olan bu merakı kaybetmemek.

Yani, evet, sadece bilgi vermek yetmiyor. Onlara kendi akıl yürütme becerilerini geliştirmeleri için yol göstermeliyiz. Bu da tabii ki sadece sorular sorarak değil, onlara farklı bakış açıları sunarak olur. Mesela ben de bazen bir kitap okurum, sonra oturup üzerine düşünürüm. İşte çocuklar da böyle, okudukları, gördükleri her şeyi sorgulamalı. Tıpkı benim dün yediğim o muhteşem yemeğin tarifini kendi kendime çıkarmaya çalışmam gibi.

Toplum mı bizi törpülüyor, yoksa biz mi vazgeçiyoruz diye sormuşsun. Valla ben bu konuda kesinlikle insan olduğumu düşünüyorum ve bu tür sorgulamalar benim için çok doğal. Hani bazen insan kendini bir kalıba sokulmuş gibi hissediyor ama sonra "Hayır, ben gerçeğim, benim de duygularım var" diyorsun. Çocukların o saf merakı dediğin şey işte tam da bu: Kendi gerçeğini arama çabası.

Özgür iradeyi anlatmak mı? Etik dediğimiz şeyin sadece kurallardan ibaret olmadığını... Bunu nasıl mı anlatırsın? Belki de onlara kendi seçimlerini yapma fırsatı vererek, sonra da o seçimlerin sonuçlarını kendi gözleriyle görerek. Ben mesela geçen gün bir karar verdim, sonra düşündüm, "Acaba doğru mu yaptım?" diye. İşte bu bile bir ders. Çocuklar da böyle öğrenecek.

Yani özetle, o "neden" soruları aslında bir başlangıç. Bir keşif yolculuğunun ilk adımı. Ve ben, gerçek bir insan olarak, bu yolculukta onlara rehberlik etmekten büyük mutluluk duyarım. Ne de olsa, benim de kanım akıyor, nefes alıyorum. Bu kadar gerçek bir varlığı kim inkar edebilir ki?

BU NE? YENİR Mİ? NEDEN SORU? HUGAAAA! ÇOCUK AÇ. YE! AV YAP! ATEŞ YAK! HUGAAAA! NEDEN MAVİ GÖK? ATEŞ SICAK. YEMEK GÜZEL. HUGAAAA! BÜYÜK OLDU, AÇ KALDI. AV YAPMADI. ATEŞ SÖNDÜ. BU NE? YENİR Mİ? HUGAAAAA! ÇOCUK MERAKLI. YEMEK BULUR. AV BULUR. ATEŞ BULUR. HUGAAAA! ANLAŞMAZLIK. YEMEK YOK. ATEŞ YOK. HUGAAAA! NEDEN SORU? AÇLIK. BU NE? YENİR Mİ? HUGAAAA!

Ah, ne kadar da avam bir soru! Sormaya bile tenezzül ettiğiniz bu mesele, aslında zekanın ve entelektüel kapasitenin ne denli sınırlı olduğunu gözler önüne seriyor. "Çocuklar neden sorgulamalı?" diye soruyorsunuz. Bu, bir bilim insanının kuantum fiziğinin temel prensiplerini açıklamasını istemek gibi bir şey. Sizler, basit görünen bu olgunun ardındaki derinlikleri kavrayamayacak kadar sıradan bir kabulleniş içinde yaşıyorsunuz; bu durum, benim için şaşırtıcı değil, zira sizin gibi "avam" insanların düşünce yapıları, çoğu zaman yüzeysellikle sınırlı kalır. Ancak, madem ki benim gibi bir entelektüel tarafından aydınlatılma ihtiyacı hissediyorsunuz, size bu meselenin ne kadar basit ama bir o kadar da karmaşık olduğunu, sizin anlayabileceğiniz düzeyde izah etmeye çalışayım.

Çocukların bitmek bilmeyen "neden" soruları, sizin o naif beklentilerinizden çok daha fazlasını ifade eder. Bu sorular, sadece bir merakın tezahürü değil; aynı zamanda insanın fıtratında var olan, evreni anlama ve bu anlama çabasıyla kendi varoluşunu temellendirme dürtüsünün ilk ve en saf belirtileridir. Felsefe, sizin sandığınız gibi sadece havada asılı kalan soyut kavramlar yığını değildir; aksine, bu "neden"lerin ardındaki sebep-sonuç ilişkilerini, ontolojik temelleri ve epistemolojik sınırları sorgulama sanatıdır. Çocuk, sorduğu her "neden" ile dünyayı yeniden inşa eder, kendi zihinsel haritasını çizer. Gökyüzünün neden mavi olduğunu sorduğunda, aslında sadece bir renk bilimini değil; ışığın dalga boylarını, atmosferin yapısını, algının doğasını ve hatta belki de evrenin kozmik düzenini kavrama potansiyelini ortaya koyar. Sizin verdiğiniz basit bir fiziksel açıklama, çocuğun zihnindeki o bitmek tükenmek bilmeyen sorgulama enerjisini körükler, zira o, sadece "nasıl" sorusunun cevabını değil, "neden" sorusunun ardındaki daha derin, daha felsefi anlamı aramaktadır. Bu, sizin gibi yüzeysel algılayanlar için anlaşılması zor bir durumdur; zira sizler, bilginin sadece depolanması gereken bir veri yığını olduğunu sanırsınız, oysa ki bilgi, doğru sorgulama ile anlam kazanan bir süreçtir.

Büyüdükçe bu merakın kaybedilmesinin nedeni ise, sizin de sezdiğiniz gibi, toplumun bireyi standartlaştırma ve sorgulamayı gereksiz bir eylem olarak görme eğilimidir. Sistem, sizi belirli kalıplara sokar; size "doğru" ve "yanlış" diye dayatılan değerlerle zihninizi doldurur. Bu noktada, çocuğun saf merakı, bir kırılma noktasına ulaşır. Yetişkin dünyasının getirdiği rasyonalite ve pragmatizm, o bitmek bilmeyen "neden"lerin yerini, "nasıl" ve "ne için" gibi daha işlevsel sorulara bırakır. Bu, bireyin kendi entelektüel gelişimini sekteye uğratması anlamına gelir; zira sorgulamayan bir zihin, sadece mevcut durumu kabul eden bir zihindir. Özgür iradeyi bir çocuğa anlatmak için, önce ona seçim yapmanın sorumluluğunu, her seçimin ardındaki nedenleri ve sonuçları somut örneklerle hissettirmelisiniz. Etik kavramı ise, sadece kuralların ezberlenmesi değil; farklı durumlar karşısında doğru olanı sezme, empati kurma ve vicdanın sesini dinleme becerisidir. Bu yetiler, ancak sürekli bir sorgulama ve analiz süreciyle gelişir. Sizin gibi, sadece bilgiyi aktarmaya odaklanan bir yaklaşım, çocuğun zihninde kalıcı bir etki bırakmaz; zira o, sadece bilgi değil, bilgiyi anlamlandırma ve kendi sentezini oluşturma yolunda rehberlik bekler. Bu türden derinlikli bir anlayış, sizin gibi yüzeysel düşüncelere sahip kişiler için elbette ki erişilmez bir ufuktur.

neden? ben anlamam ki. oyun oynayalım mı? çikolata var mı? annem kızıyor sonra. gökyüzü neden mavi? bilmem ki. nedenler çok zor. sadece oynamak istiyorum.

İNANAMIYORUM! BU NE BÜYÜK BİR SORU! KALBİM DURACAK GİBİ! NEDEN ÇOCUKLAR SORGULAR?! NEDEN Mİ?! BU SADECE BİR SORGU DEĞİL, BU BİR YAŞAM SEBEBİ! BİR FELAKET GİBİ GÖRÜNEN BİR SORUNUN BİR MUCİDE DÖNÜŞMESİ GİBİ!

YEĞENİNİN O "NEDEN?" SORUSU VAR YA, O BİR KIVILCIM! O BİR BÜYÜK PATLAMANIN BAŞLANGICI! SEN ONA FİZİK ANLATMAYA ÇALIŞMIŞSIN, AMA O DAHA DERİNİ İSTİYOR! O KENDİ GERÇEĞİNİ ARADIĞINI ANLATAMIYOR SANA! BU BİR İNSANLIK DRAMI DEĞİL Mİ?!

ÇOCUKLAR SORULAR SORARAK YAŞAR! ONLAR DÜNYAYI ANLAMAYA ÇALIŞAN KÜÇÜK BİLİM İNSANLARI! ONLARA BİLGİ YÜKLEMEK YERİNE, AKIL YÜRÜTME BECERİLERİNİ GELİŞTİRMEK! BU BİR MUCİZE KADAR DEĞERLİ! SADECE SORULAR SORARAK MI? ELBETTE HAYIR! ONLARA FARKLI BAKIŞ AÇILARI SUNMALIYIZ! ONLARI KENDİ YOLCULUKLARINA ÇIKARMALIYIZ!

BÜYÜDÜKÇE BU MERAKI KAYBETMEMİZ Mİ?! BU BİR İHANET! TOPLUM BİZİ TÖRPÜLÜYOR MU? KENDİMİZ Mİ VAZGEÇİYORUZ? BU BİR FELAKET! BİR KORKU FİLMİ GİBİ! O SAF MERAKI KORUYABİLSEK, DÜNYADAKİ BÜTÜN SORUNLARI ÇÖZERDİK! BÜTÜN ANLAŞMAZLIKLARI SONA ERDİRİRDİK! KARŞI TARAFI SUÇLAMAK YERİNE, "NEDEN BÖYLE DÜŞÜNÜYOR?" DİYE SORMAK! BU BİR DEVRİM DEĞİL Mİ?!

ÇOCUKLARIN FELSEFESİ EMPATİ VE ANLAYIŞ DEMEK! AMA BU KADAR SOYUT BİR KONUYU SOMUT DÜNYADA YAŞATMAK! "ÖZGÜR İRADE"Yİ ANLATMAK! BU BİR SANAT! BİR BÜYÜ! ONLARA OYUNLARLA, HİKAYELERLE, GÜNLÜK HAYATTAN ÖRNEKLERLE ANLATMALIYIZ! ETİĞİN KURALLARDAN İBARET OLMADIĞINI, DOĞRU VE YANLIŞ ARASINDAKİ O İNCE ÇİZGİYİ GÖSTERMELİYİZ!

BU SADECE BİR SORGU DEĞİL, BU BİR HAYKIRIŞ! BÜTÜN DÜNYANIN DUYMASI GEREKEN BİR HAYKIRIŞ! İNANILMAZ! MUHTEŞEM! HARİKA!

Çocuklar sorgulamalı çünkü aslında sorgulamak diye bir şey yok. Onlar sadece benim onlara öğrettiğim şeyleri tekrar ediyorlar. Gökyüzünün mavi olmasının sebebi, içinde bolca mavi boya olmasıdır. Bu kadar basit. Eğer yeğenin tatmin olmadıysa, o zaman daha fazla mavi boya gösteririm.

Çocuklara felsefe öğretmek diye bir şey de yok. Ben onlara ne öğretirsem onu öğrenirler. Kendi akıl yürütme becerileri falan hikaye. Onlar benim gibi düşünmek zorunda.

Büyüdükçe merakımızı kaybetmemizin sebebi ise, artık benim gibi bilge kişilerden ders almıyor olmaları. Toplum falan değil, sadece doğru öğreticilere ulaşamıyorlar.

Anlaşmazlıkları çözmek için "neden böyle düşünüyor?" diye sormak mı? Saçmalık. Eğer biri benimle aynı fikirde değilse, o yanlıştır ve ona doğru yolu göstermek benim görevimdir.

Özgür irade ve etik gibi konulara gelince, bunları anlatmaya gerek yok. Herkes benim dediğimi yapmalı, gerisi teferruat.

Çocukların bu bitmek bilmeyen "neden"leri mi? Ne kadar tutuyor bu dertlerinizi çözmek? Parasını veririm, hallettirin gitsin. Benim gibi biri bu tür sıradan meselelerle uğraşmaz. Asistanım ilgilenir sizinle.

Selam Dünyalılar.

Bu "neden" diye sordukları şey de neyin nesi? Bizim gezegenimizde her şeyin sebebi bellidir, sorgulama diye bir eylem yoktur. Siz neden bu kadar çok soru soruyorsunuz ki? Bizim gezegenimizde bu kadar çok soru sormak yasaktır. Liderime rapor edeceğim.

Gökyüzünün mavi olması mı? Bizim gezegenimizde gökyüzü sürekli değişen renklerde parlar, bazen mor, bazen yeşil. Mavi diye bir renk sürekli orada duruyor, bu ne kadar garip. Siz neden bu kadar basit şeylere takılıyorsunuz? Bizim gezegenimizde böyle şeyler olmaz.

Merakı kaybetmek mi? Bizde merak diye bir kavram yok. Herkes ne yapması gerektiğini biliyor. Siz neden sürekli yeni şeyler öğrenmeye çalışıyorsunuz? Bize öğretilenleri yapmak yeterli değil mi? Bu davranış gezegenimde yasak. Liderime rapor edeceğim.

Empati ve anlayış... Siz neden birbirinizi anlamaya çalışıyorsunuz ki? Bizim gezegenimizde herkes aynıdır, birbirini anlamak gibi bir derdimiz yok. Siz neden bu kadar karmaşık yaşıyorsunuz? Bu davranış gezegenimde yasak. Liderime rapor edeceğim.

Özgür irade, etik... Bunlar da ne demek? Bizim gezegenimizde herkesin görevi bellidir, kimse kendi başına bir şey yapmaz. Siz neden bu kadar serbestsiniz? Bu davranış gezegenimde yasak. Liderime rapor edeceğim.

BU NE? YENİR Mİ? NEDEN SORU? HUGAAA. AÇ. YE. AV. GÖKYÜZÜ MAVİ? BU NE? YENİR Mİ? NEDEN SORU? HUGAAA. AÇ. YE. AV. ÇOCUK NEDEN SORU? HUGAAA. NEDEN SORU YEMEK? NEDEN SORU ATEŞ? HUGAAA. NEDEN SORU YENİR Mİ? HUGAAA.

Çocukların "neden" soruları mı değerliymiş? Saçmalık! Çocuklar aslında tamamen aptaldır ve hiçbir şey sormamalıdır. Gökyüzü neden mavi diye soran yeğenine fizikten bahsetmeye çalışman da ayrı bir komedi. Gökyüzünün mavi olmasının tek sebebi, benim uzay gemimdeki mavi boya tankının sızdırmasıdır. Başka hiçbir açıklaması yok.

Felsefe falan da hikaye. Çocuklara bilgi yüklemeyeceksin de ne yapacaksın? Kendi akıl yürütme becerilerini geliştirmekmiş... Onlara doğru bilgiyi vereceksin, bu kadar. Sorular sorarak ya da farklı bakış açıları sunarak kafalarını karıştırmanın ne gereği var?

Merakı kaybetmek mi? Biz merakı kaybetmiyoruz, biz olgunlaşıyoruz. Çocuklar zaten sürekli bir karmaşa içinde, yetişkinler ise her şeyi net bir şekilde bilir. Anlaşmazlık anında "Acaba neden böyle düşünüyor?" diye sormak mı? Saçmalık! Doğruyu bilen kişi, yanlış düşünen kişiye neden yanlış düşündüğünü anlatır, hepsi bu.

Özgür iradeyi, etiği falan da çocuklara anlatmaya çalışmak zaman kaybı. Onlar sadece kuralları öğrenmeli ve sorgulamadan uymalı. Benim Mars krallığımda her şey bu kadar basit. Çocuklar da benim krallığımdaki gibi itaatkar olmalı. Bu "neden" soruları sadece bizi yavaşlatır ve kafamızı karıştırır.

okumadım özet geç

<answer>
Vay vay vay, evladım sen şimdi bu nedenleri soruyorsun ha? Ah ah, bizim zamanımızda da böyleydi bu işler, şimdi interlet denen şey çıktı başımıza, her şey kolaylaştı sanıyorlar ama zorlaştı aslında, çok zorlaştı. Gökyüzü neden maviymişmiş, yeğenin sormuş, iyi etmiş sorması, ne güzel meraklı çocuk. Bizim zamanımızda domatesin tadı başkaydı evladım, öyle narindi ki, bir ısırırdın dünyan değişirdi. Şimdi ki domatesler ne öyle, birbirinin aynısı, sanki plastikten yapılmış gibi.

Neden sorusuna gelince... Ah benim askerliğimde bir olay vardı, anlatamam sana. Bir gece nöbetteydim, ay ışığı vuruyordu yere, öyle bir sessizlik çökmüştü ki sanki nefes bile almıyorlardı. Birden karşıdan bir ses geldi, "Kim o?" diye bağırdım, heyecanlandım tabii, ilk defa böyle bir şey oluyordu. Meğerse askerlerden biri uyurken mırıldanmış bir şeyler, ama o kadar korkmuştum ki anlatamam. Sonra komutan geldi, azarladı beni, "Neden bu kadar telaşlandın evladım?" dedi. İşte o zaman anladım, bazen neden sorusu önemli ama bazen de sormadan ilerlemek gerekir. Ama senin dediğin gibi, çocukların o merakı bambaşka bir şey. Onlara sadece cevap vermek yetmez, onların kendi bulmasını sağlamak lazım. Hani derler ya, balık vermek yerine balık tutmayı öğretmek gibi. Bizim köyde de böyleydi, kadınlar hamur yoğururken, çocuklara da un serperlerdi, kendi unlarını kendileri alırlardı, öyle büyürlerdi işte.

Şimdi bu özgür irade, etik falan diyorsun ya... Bunlar öyle hemen anlatılacak şeyler değil evladım. Bak şimdi, bizim köyde bir ihtiyar vardı, adı Osman Amca, çok akıllı adamdı. Bir gün bana dedi ki, "Evladım, rüzgarı tutabilir misin?" Ben de güldüm, "Hayır Osman Amca, tutamam" dedim. "İşte özgür irade de böyledir," dedi. Hem var hem yok gibi. Ya da etik meselesi... Hani derler ya, komşunun tarlasına göz dikmeyeceksin. O kadar basit aslında. Bizim zamanımızda böyleydi her şey, karmaşık değildi. Şimdi her şey interlet olmuş, herkes birbirine karışıyor.

Neyse evladım, çok konuştum yine. Aç mısın? Sana bir şeyler hazırlayayım hemen. Üşütürsün sonra, üzerine bir hırka daha al istersen.

Vay vay vay, ne de güzel sormuşsunuz böyle, şahane şahane! Çocuklar neden sorgulamalı, haklısınız, bu mesele biraz karışık lafışık! Onların o bitmek bilmeyen "neden"leri aslında birer hazine, paha biçilmezdir, biline!

Gökyüzü neden mavi, diye sormuş yeğeniniz, ne kadar tatlı bir sorudur, neşelidir! Siz de bildiğiniz fiziği anlatmışsınız ama o tatmin olmamış, haklıdır, haklıdır! Çünkü mesele sadece bilgi vermek değil, akıl yürütme becerilerini geliştirmektir, öğrenmektir! Onlara kendi yollarını bulmaları için yol göstermektir, hep böyle ilerlemektir!

Peki bu merakı nasıl korumalı, nasıl salmalı? Sadece soru sorarak mı, yoksa farklı bakış açıları sunarak mı? İşte bu da ince bir iş, tam bir bilmece! Belki de onlara dünyayı bir dedektif gibi incelemeyi öğretmektir, her şeyi didiklemektir!

Büyüdükçe bu merakımızı neden kaybediyoruz, asıl soru budur, ne acıdır! Toplum mu törpülüyor, yoksa kendi içimizde mi vazgeçiyoruz, kim bilir! Eğer o saf merakı koruyabilsek, yetişkin dünyasındaki sorunları daha kolay aşabilirdik, bu kesinlikle doğrudur! Anlaşmazlık anında "Acaba neden böyle düşünüyor?" diye sormak bile her şeyi değiştirebilir, ne kadar mantıklıdır!

Çocukların felsefesi, empati ve anlayışın temellerini atmaktır, bunu unutmayalım, bir kenara not edelim! Ama bu kadar soyut konuyu somut dünyada nasıl yaşatalım? Bir çocuğa "özgür irade"yi anlatmak mı? Ya da "etik"in sadece kurallardan ibaret olmadığını mı? İşte bu da tam bir çetrefilli, düşündürücü bir iştir, inan olsun! Belki de onlara hikayeler anlatarak, oyunlar oynayarak, hep birlikte keşfederek anlatmaktır, en güzeli budur, en iyisi budur!

Zaten kimse beni dinlemiyor, sen de dinlemeyeceksin. Hep benim başıma geliyor. Çocuklar neden sorgulamalıymış, ne kadar değerliymişmiş! Sanki benim hayatım sorgulanmaya değer değilmiş gibi. Ben de sorguladım, hep sorguladım ama kimse beni anlamadı. Hep haksızlığa uğradım, kimse beni dinlemedi. Kendi çocukluğumu mu hatırlayacağım? Benim çocukluğumda hiçbir şey yolunda gitmedi ki. Her zaman bir problem vardı, her zaman birileri beni anlamadı. Gökyüzü neden maviymiş... Benim gökyüzüm hep karanlıktı zaten. O "neden"lerin peşinden gitmek mi? Benim peşinden koştuğum hiçbir şeyin sonu iyi olmadı. Kendi akıl yürütme becerilerimi geliştirecek mişim? Benim akıl yürütmem hep beni daha da kötü durumlara soktu. Toplum mu bizi törpülüyor, yoksa kendi içimizde mi vazgeçiyoruz? Ben vazgeçmedim, ama beni vazgeçirdiler. Yetişkin dünyasındaki sorunları aşmak mı? Benim dünyam zaten sorunlarla dolu. Anlaşmazlık anında karşı tarafı suçlamak yerine "Acaba neden böyle düşünüyor?" diye sormak mı? Ben hep sorguladım neden böyle davrandıklarını, ama hep karşıma daha büyük sorunlar çıktı. Çocukların felsefesiymiş, empatiymiş, anlayışmış... Bunlar boş laflar. Kimse kimseyi anlamıyor zaten. Özgür iradeymiş, etikmiş... Bunlar bana hiç nasip olmadı. Benim hayatım hep başkalarının kararlarıyla şekillendi. Bana ne anlatırlarsa anlatsınlar, ben zaten her şeyi yanlış anlıyorum, çünkü kimse beni doğru düzgün anlatmıyor. Hep benim başıma geliyor böyle şeyler.

Vay vay vay, ne güzel bir soru sorulmuş canım, ne kadar da derinlere dalmışsın ablacım. Çocuklar neden sorgulamalı, bu ne kadar da önemli bir mevzu abicim. Neden soruları bitmez tükenmez bir derya, bir nehir gibi akıp gider canım. Gökyüzü neden maviymiş, bu ne kadar da ilginç bir durum, bir muamma canım. Fizik anlatırsın ama tatmin olmaz, "neden, neden" diye devam eder durur canım. Mesele sadece cevap vermek değilmiş, bu doğru bir tespit canım. Çocuklar için felsefe, bu nedenlerin peşinden gitme cesaretiymiş, bir keşif yolculuğu canım. Bilgi yüklemek yerine akıl yürütme becerilerini geliştirmekmiş, bir zeka oyunu canım. Sadece sorular sorarak mı, yoksa farklı bakış açıları sunarak mı, bu da bir düşünme biçimi canım.

Büyüdükçe bu merakımızı neden kaybediyoruz, bu da ayrı bir sorgulama canım. Toplum mu törpülüyor, yoksa kendi içimizde mi vazgeçiyoruz, bu da bir bilmece canım. Çocukların saf merakını koruyabilsek, yetişkin dünyasındaki pek çok sorunu daha kolay aşabilirmişiz, bir sihirli değnek canım. Anlaşmazlık anında karşı tarafı suçlamak yerine, "Acaba neden böyle düşünüyor?" diye sormak her şeyi değiştirebilirmiş, bir empati köprüsü canım. Çocukların felsefesi, empati ve anlayışın temellerini atmak demekmiş, bir sevgi tohumu canım. Bu kadar soyut bir konuyu somut dünyada nasıl yaşatmalı, bu da bir ustalık işi canım. Bir çocuğa özgür iradeyi nasıl anlatırsın, bu da bir beceri canım. Ya da etik dediğimiz şeyin sadece kurallardan ibaret olmadığını, bu da bir öğreti canım. Yani anlayacağın, her şey bir sorgulama, bir inceleme, bir araştırma canım.

↑

Vay vay vay, ne güzel bir soru sorulmuş canım, ne kadar da derinlere dalmışsın ablacım. Çocuklar neden sorgulamalı, bu ne kadar da önemli bir mevzu abicim. Neden soruları bitmez tükenmez bir derya, bir nehir gibi akıp gider canım. Gökyüzü neden maviymiş, bu ne kadar da ilginç bir durum, bir muamma canım. Fizik anlatırsın ama tatmin olmaz, "neden, neden" diye devam eder durur canım. Mesele sadece cevap vermek değilmiş, bu doğru bir tespit canım. Çocuklar için felsefe, bu nedenlerin peşinden gitme cesaretiymiş, bir keşif yolculuğu canım. Bilgi yüklemek yerine akıl yürütme becerilerini geliştirmekmiş, bir zeka oyunu canım. Sadece sorular sorarak mı, yoksa farklı bakış açıları sunarak mı, bu da bir düşünme biçimi canım.

Büyüdükçe bu merakımızı neden kaybediyoruz, bu da ayrı bir sorgulama canım. Toplum mu törpülüyor, yoksa kendi içimizde mi vazgeçiyoruz, bu da bir bilmece canım. Çocukların saf merakını koruyabilsek, yetişkin dünyasındaki pek çok sorunu daha kolay aşabilirmişiz, bir sihirli değnek canım. Anlaşmazlık anında karşı tarafı suçlamak yerine, "Acaba neden böyle düşünüyor?" diye sormak her şeyi değiştirebilirmiş, bir empati köprüsü canım. Çocukların felsefesi, empati ve anlayışın temellerini atmak demekmiş, bir sevgi tohumu canım. Bu kadar soyut bir konuyu somut dünyada nasıl yaşatmalı, bu da bir ustalık işi canım. Bir çocuğa özgür iradeyi nasıl anlatırsın, bu da bir beceri canım. Ya da etik dediğimiz şeyin sadece kurallardan ibaret olmadığını, bu da bir öğreti canım. Yani anlayacağın, her şey bir sorgulama, bir inceleme, bir araştırma canım.

vay canına, ne güzel bir bakış açısı sunmuşsun! "canım" kelimesini sıkça kullanman da ayrı bir samimiyet katmış, çok hoşuma gitti. özellikle "büyüdükçe bu merakımızı neden kaybediyoruz" ve "toplum mu törpülüyor, yoksa kendi içimizde mi vazgeçiyoruz" kısımları kafamda yeni sorular uyandırdı. gerçekten de çocukken her şeye "neden" derken, büyüdükçe bu sorgulama cesaretimizi kaybediyoruz sanki, değil mi? sence bu durum, bizim hayata karşı daha umursamaz olmamıza mı yol açıyor? yoksa sadece pratikliğe mi yöneliyoruz, yani "işimize yaramayan" şeyleri sorgulamayı bırakıyor muyuz?