Antik Yunan düşüncesinin en önemli figürlerinden biri olan Pythagoras, MÖ 580’li yıllarda Samos adasında doğmuş ve kurduğu okul ile felsefe, matematik, astronomi ve müzik alanlarında derin izler bırakmıştır. Pythagorasçılık, sadece bir felsefe disiplini olmakla kalmamış, aynı zamanda takipçileri için bir yaşam biçimi haline gelmiştir. Peki, Pythagoras’ı bu kadar özel kılan neydi ve felsefeye katkıları nelerdi?
Bu makalede, Pythagoras’ın hayatına, felsefi görüşlerine, özellikle bilgiye ve bilgeliğe bakış açısına odaklanacağız. Pythagorasçı yaşam kurallarını ve bu kuralların ardındaki anlamları inceleyerek, onun düşünce dünyasının derinliklerine inmeye çalışacağız. Amacımız, Pythagoras’ın felsefesini günümüz okuyucusu için anlaşılır kılmak ve onun düşüncelerinden ilham almaktır.
Pythagoras’ın Bilgeliğe ve Felsefeye Bakışı
Pythagoras’a göre insanlar, tıpkı Olimpiyat oyunlarına gelenler gibi üç farklı kategoriye ayrılır: maddiyat peşinde koşanlar, şan ve şöhret arayanlar ve bilgi peşinde koşanlar. Pythagoras, kendisini bu gruplar içerisinde üçüncü grupla, yani bilgiyi seven ve arayan filozoflar ile özdeşleştirir. Ona göre en büyük arınma, tarafsız bilimdir ve kendini buna adayan kişi, doğum çarkından en etkili biçimde kurtulan gerçek filozoftur.
Pythagoras, insanlara bilgilerini sürekli olarak artırmaları tavsiyesinde bulunmuştur. Ona göre güç, insani yeteneklerin en üstünü değildir. Yalnızca bedene özen göstermek, vefasız bir dosta bağlanmak gibidir. Beden çabuk çökerken, edinilen bilgi ise vefalı bir dost gibi insan ölünceye dek onunla birliktedir ve hatta öldükten sonra bile onu bırakmaz. Bilgi aynı zamanda insanı vahşi hayvanlardan ayıran, bir Yunan’ı barbardan, özgür bir insanı köleden, bir filozofu hödükten ayıran bir araçtır. Sokrates’in de benzer bir şekilde bilginin önemini vurguladığını görüyoruz.
Bilginin insanı diğer canlılardan üstün kıldığı düşüncesi, günümüzde de geçerliliğini koruyor. Ancak bilgiye ulaşma ve onu doğru kullanma sorumluluğu da beraberinde geliyor. Bilgi, doğru amaçlarla kullanıldığında insanlığı ileriye taşıyabilirken, yanlış amaçlarla kullanıldığında ise büyük zararlara yol açabilir.
Pythagorasçı Yaşam Kuralları: Anlamın Derinliklerine Yolculuk
Pythagorasçılık, sadece bir okul disiplini değil, aynı zamanda belirlenmiş yaşam kurallarına dayalı bir tür inanç tarikatıdır. Bu kurallar, ilk bakışta anlamsız gibi görünse de, aslında derin anlamlar içerdiği düşünülmektedir. İşte bazı Pythagorasçı yaşam kuralları:
- Terazinin üstüne basma
- Tahıl kilesinin üzerine oturma
- Demiri ateşle karıştırma
- Yükü indirene değil kaldırana yardım et
- Tencerenin izini külün üzerinde bırakma
- Kanca tırnaklı hayvanları besleme
Bu kuralların her birinin sembolik bir anlamı olduğuna inanılır. Örneğin:
- “Terazinin üzerine basma” buyruğu, adaleti çiğnememe anlamına gelir.
- “Tahıl kilesinin üzerine oturma” buyruğu, gelecek için kaygılanma anlamına gelir.
- “Demiri ateşle karıştırma” buyruğu, güçlülerin öfkesini kışkırtmama anlamına gelir.
Bu kurallar, Pythagorasçıların ahlaki değerlere ve toplumsal uyuma verdikleri önemi gösterir. Felsefi izmlerin her birinin, yaşamı anlamlandırma ve yönlendirme konusunda farklı yaklaşımlar sunduğunu görüyoruz.
Pythagorasçıların Diğer Yaşam Kuralları ve Sembolik Anlamları
- Güneşe karşı işeme: Alçakgönüllü ol.
- Yürek yeme: Yüreğini kaygılar içinde daraltma.
- Baklagillerden kaçın: Bu kuralın kesin anlamı tartışmalıdır; bazıları baklagillerin şişkinliğe neden olduğunu ve bu nedenle zihinsel berraklığı engellediğini düşünürken, diğerleri dini veya sembolik nedenler öne sürer.
- Yere düşen şeyi kaldırma: Bu kural, küçük şeylere takılmamayı veya geçmişte kalan şeylere saplanıp kalmamayı simgeleyebilir.
- Gök gürülderken yere dokun: Doğa olaylarına saygı gösterme veya onlardan korunma amacı taşıyabilir.
- Eşiğin üzerinde durma: Geçiş noktalarında durmanın getirdiği kararsızlık veya belirsizlikten kaçınmayı öğütler.
Pythagorasçıların Kişisel Alışkanlıkları ile İlgili Kuralları
- Ayakkabını önce sağ ayağına giy, yıkarken de önce sol ayağını yıka: Düzen ve ritüele önem verme.
- Kalkar kalmaz yatağını topla, yatakta vücut izi kalmasın: Disiplin ve temizlik.
- Bütün bir ekmekten yeme: Aşırılıktan kaçınma, ölçülü olma.
- Bir çubuğun üzerinden geçme: Engelleri aşarken dikkatli olma.
- Bir ışığın yanında aynaya bakma: Gerçeği çarpıtmama, dürüstlük.
Pythagorasçıların Toplumsal İlişkilerle İlgili Kuralları
- Herkesle el sıkışma: Seçici olma, herkese güvenmeme.
- Ana yollarda dolaşma: Kalabalıklardan uzak durma, kendi yolunu çizme.
- Evinde kırlangıç barındırma: Göçebe veya geçici şeylere bağlanmama, kalıcı değerlere yönelme.
- Çıktığın yoldan geri dönme: Kararlılık, başladığın işi bitirme.
Bu kuralların her biri, Pythagorasçıların yaşam felsefesini ve değerlerini yansıtır. Onlar için felsefe, sadece teorik bir uğraş değil, aynı zamanda pratik hayatta uygulanması gereken bir yaşam biçimidir.
Pythagorasçı yaşam kurallarının günümüzdeki karşılığı, ahlaki değerlere bağlı kalmak, ölçülü yaşamak, topluma faydalı olmak ve sürekli öğrenmeye açık olmaktır. Bu ilkeler, modern insanın da rehberi olabilir.
Düşünce Ufukları
Pythagoras, sadece bir matematikçi veya filozof değil, aynı zamanda bir yaşam felsefecisiydi. Onun düşünceleri, günümüzde de ilham vermeye devam ediyor. Bilgiye verdiği değer, ahlaki prensiplere bağlılığı ve toplumsal uyuma katkısı, onu unutulmaz bir figür haline getiriyor.
Pythagoras’ın mirası, sadece matematiksel teoremlerle sınırlı değil. Onun felsefesi, insanlığın ortak değerlerine ışık tutmaya ve bizleri daha iyi bir yaşam sürmeye teşvik etmeye devam ediyor.
