Toplumda sıkça konuşulan ancak çoğu zaman yanlış anlaşılan kavramlardan biri de aseksüelliktir. Pek çok insan, romantik ve duygusal bağların temelinde mutlaka cinsel bir çekimin yatması gerektiğine inanır. Oysa insan deneyimi bundan çok daha karmaşık ve çeşitlidir. Aseksüellik, bir kişinin herhangi bir cinsiyete karşı cinsel çekim hissetmemesi veya çok az hissetmesi durumunu ifade eden bir cinsel yönelimdir. Bu, sevgi, şefkat ve derin duygusal bağlar kurma yeteneğinden yoksun olmak anlamına gelmez.
Aseksüelliği anlamak, ilişkilerin sadece tek bir boyuttan ibaret olmadığını kabul etmekle başlar. Bir aseksüel birey, partnerine karşı derin bir aşk ve bağlılık hissedebilir, romantik bir ilişki yaşayabilir ve hayatını biriyle paylaşmak isteyebilir. Buradaki temel fark, bu bağın motivasyonunun cinsel bir arzu değil, duygusal ve zihinsel bir uyum olmasıdır. Bu yazıda, aseksüelliğin ne olduğunu, nasıl anlaşılabileceğini ve bu yönelimin insan ilişkilerindeki yerini daha derinlemesine inceleyeceğiz.
Aseksüel Nedir?
Aseksüellik, en temel tanımıyla, cinsel çekimin doğuştan olmaması veya çok düşük seviyede olmasıdır. Bu bir tercih, bir yaşam tarzı seçimi ya da psikolojik bir bozukluk değildir; tıpkı heteroseksüellik veya homoseksüellik gibi doğal bir cinsel yönelimdir. Çoğu zaman cinsel isteksizlik (libido düşüklüğü) veya cinsel perhiz (bilinçli olarak cinsellikten uzak durma) ile karıştırılsa da aseksüellik bunlardan tamamen farklıdır. Aseksüel bir birey için cinsel çekim, sosyal veya duygusal denklemin bir parçası değildir.
Bu yönelim, geniş bir spektrumda var olur. Bazı aseksüel bireyler cinselliğe tamamen ilgisizken, bazıları partnerlerini mutlu etmek için veya farklı nedenlerle cinsel aktivitede bulunabilirler. Ancak bu durum, içsel bir cinsel arzu veya çekimden kaynaklanmaz. Aseksüellik spektrumunda yer alan bazı alt kimlikler de bulunur:
- Demiseksüel: Sadece güçlü bir duygusal bağ kurduktan sonra cinsel çekim hisseden kişilerdir.
- Gri-aseksüel (Graysexual): Cinsel çekimi çok nadiren, belirsiz veya düşük yoğunlukta hisseden kişilerdir.
Önemli olan, aseksüelliğin ilişkilerde sevgi ve yakınlığın olmadığı anlamına gelmediğini anlamaktır. Aseksüel bireyler için samimiyet; derin sohbetler, ortak ilgi alanları, güven ve duygusal destek gibi unsurlar üzerinden kurulur. Cinsellik, bu bağın zorunlu bir bileşeni olarak görülmez.
Aseksüelliği Anlamaya Yönelik Göstergeler
Aseksüellik bir hastalık olmadığı için tıbbi anlamda “belirtiler” listesinden bahsetmek doğru olmaz. Bunun yerine, bir kişinin kendi yönelimini anlamasına yardımcı olabilecek bazı içsel deneyimler ve eğilimlerden söz edilebilir. Eğer kendi yöneliminizi sorguluyorsanız, aşağıdaki durumlar size tanıdık gelebilir:
- Cinsel Çekim Yerine Estetik Beğeni: Birini “güzel” veya “yakışıklı” bulabilirsiniz, ancak bu beğeni cinsel bir arzuya dönüşmez. Bu daha çok bir sanat eserine duyulan hayranlık gibidir.
- Romantik İlişki Arzusu: Flört etmekten, birisiyle el ele tutuşmaktan, sarılmaktan ve derin bir duygusal bağ kurmaktan hoşlanabilirsiniz. Ancak bu romantik duygular cinsel bir beklenti içermez.
- Cinselliğe Karşı Nötr veya İlgisiz Olmak: Çevrenizdeki insanlar cinsellik hakkında konuştuklarında veya filmlerde cinsel sahneler gördüklerinde bu durum size pek bir şey ifade etmeyebilir. Rahatsızlık duymasanız bile, bu konunun neden bu kadar önemli olduğunu anlamakta zorlanabilirsiniz.
- Toplumsal Baskıyı Hissetmek: “Herkesin bir cinsel hayatı olmalı” şeklindeki toplumsal beklenti nedeniyle kendinizi “farklı” veya “eksik” hissedebilirsiniz. Bu, yöneliminizi anlamanızı geciktiren en önemli faktörlerden biridir.
- Yakınlığı Farklı Tanımlamak: Sizin için gerçek yakınlık, cinsellikten ziyade zihinsel ve duygusal paylaşımlarla ölçülür. Partnerinizle saatlerce sohbet etmek, sizin için en tatmin edici anlardan biri olabilir.
Bu deneyimler, kişinin kendi iç dünyasını keşfetmesi için birer ipucudur. Her aseksüel bireyin yolculuğu farklıdır ve bu yönelimi yaşama biçimi de kişiden kişiye değişir.
Aseksüel Kadın – Kısa Vaka Örneği
Elif, 27 yaşında, sosyal ve sevgi dolu bir insandı. Hayatı boyunca birkaç romantik ilişki yaşamıştı. Partnerleriyle duygusal olarak çok yakındı, onlarla vakit geçirmeyi seviyor ve derin bir bağ kuruyordu. Ancak ilişkilerinin bir noktasında hep aynı sorunla karşılaşıyordu: Cinsellik. Partnerleri için doğal ve önemli olan bu yakınlaşma biçimi, Elif için bir “görev” gibi hissettiriyordu. Onları sevmesine rağmen, içinden gelen doğal bir cinsel arzu duymuyordu. Bu durumu uzun süre kendinde bir “sorun” olarak gördü, ta ki aseksüellik kavramıyla tanışana kadar. Cinsel çekim hissetmemesinin, sevgisiz olduğu anlamına gelmediğini anladığında kendini ve ilişkilerini yeniden tanımlama fırsatı buldu.
Aseksüel Erkek – Kısa Vaka Örneği
Can, 30 yaşında, çevresi tarafından her zaman “flörtöz olmayan” veya “utangaç” olarak tanımlanmıştı. Arkadaşları sürekli ilişkilerinden ve cinsel deneyimlerinden bahsederken, Can bu sohbetlere katılacak bir şey bulamıyordu. Birçok kez ilişki kurmayı denedi, çünkü “normal” olanın bu olduğunu düşünüyordu. Ancak partnerlerine karşı derin bir arkadaşlık ve şefkat hissetse de cinsel bir motivasyon geliştiremedi. Toplumun erkeklere yüklediği “sürekli cinsel arzu duyan” rolüyle kendi iç dünyası arasındaki bu çelişki, onu uzun süre yalnız hissettirdi. Aseksüel olduğunu fark etmesi, omuzlarındaki büyük bir yükü kaldırdı. Artık yakınlığı ve partnerliği, toplumsal beklentilere göre değil, kendi doğasına göre yaşayabileceğini biliyordu.
