Kişisel GelişimPsikoloji

Sosyal anksiyete bozukluğu: Sosyal fobi nedir? Topluma karşı konuşma korkusu nasıl yenilir?

Dünya nüfusu uzun zamandır yedi milyarı aştı, bu etrafta daha fazla insan olduğu anlamına geliyor. Sokakta yürürken bir yabancıyla karşılaştığımızda ya da bir mağazaya girdiğimizde bizimle aynı şeyleri yapan insanlar olduğunu gördüğümüzde sosyal anksiyeteyi tetikleyecek (genelde) bir durum yaşamıyoruz.  Ancak aynı insanlarla herhangi bir yerde temas haline geçtiğimiz zaman işler değişiyor. Utanma, sıkılma veya çekinme gibi panik atak sebebi duygular içerisine giriyoruz. Peki bunun sebebi nedir? Sosyal anksiyete bozukluğu neden olur?

Sosyal anksiyete bozukluğu
Sosyal anksiyete bozukluğu

Sosyal fobi ve sosyal anksiyete bozukluğu nedir?

İkisi aynı şeydir. Genel olarak toplum korkusudur, aynı zamanda sosyal anksiyete bozukluğu da diyebiliriz. Halk arasında topluluk önünde konuşma korkusu olarak da bilinir.
Bu korkuyu yaşayan kişi, başkalarının gözünde nasıl göründükleri konusunda endişe duyarlar. 
Sözlerinin aptalca görüneceğinden, görünüşlerinin çekici olmayacağından endişelenebilirler ve bundan dolayı insanlara karşı bir çekince içerisine girerler.

Sadece bununla kalmaz, karşı cins ile konuşmada da çeşitli sorunlar yaşar. Yani anlayacağınız üzere başkaları tarafından eleştiri, alay, kınanma ve dalga geçilme düşüncesi ile boş kaygı oluşturmaktadır. Hastaların sosyal durumlara uyum sağlamada yaşadıkları zorluklar, onların kişisel ve profesyonel yaşamlarını derinden etkiler.
Sosyal fobisi olan bazı kişiler ilgili sosyal durumlarla başa çıkmak bazıları sigara ve alkol kullanmaya başlar.

Sosyal fobinin gelişimi erken çocukluk döneminde başlar. Sebepleri kişiden kişiye değişse de bireylere verdiği etki aynıdır. Sebepleri arasında en çok aileden birinin zaten bu sorundan mustarip olması veya her iki ebeveynin de nihayetinde ortaya çıkmasına neden olan farklı sosyal fobi semptomlarına eğilimi olmasıdır. Çocuklarda sosyal fobi nedenlerine bakıldığı zaman yetiştirilme tarzının büyük bir etki olduğunu görürüz.

Sosyal fobi belirtileri

Anksiyete bozuklukları genellikle aile içinde ortaya çıkar, ancak bunun ne kadarının genetik ne kadarının öğrenilmiş davranışlardan kaynaklandığı tam olarak açık değildir. Yakın akrabalarda herhangi bir kaygı durumu varsa, kişide veya çocuklarda sosyal fobi olasılığı daha yüksektir.

Birçok insan için sosyal fobi, travmatik bir sosyal durumdan (örneğin bir saldırı, şiddet) sonra gelişebilir. Ayrıca ebeveynlerin kendileri, çocuklarını aşırı kontrol etme veya aşırı koruma yoluyla bilinçsizce endişeli davranışlar geliştirebilirler.

Başkaları tarafından alay edilen, zorbalığa uğrayan, reddedilen veya aşağılanan çocuklar risk altındadır. Kekemelik veya titreyen parmaklar gibi fiziksel veya davranışsal farklılıkları olan çocuklar, diğer insanlardan kendilerini farklı olarak görür. Bu da çocuklarda anksiyete bozukluğunu geliştirir.

Sosyal anksiyete bozukluğu şu şekilde kendini belli eder

  • Panik atak
  • Artan kalp atış hızı
  • Baş dönmesi
  • Boğulma hissi
  • Konuşma esnasında titreme ve yüz kızarması
  • Alay edilme korkusu ve nasıl tepki vereceğini bilememe.
  • Toplantılara katılma korkusu
  • Bilinmeyen kişileri aramak zorunda kalma korkusu (randevu veya müşteri temsilcileri ile konuşma korkusu).
  • Toplum içinde yemek yeme korkusu 

Toplum korkusu olarak kendini belli eden sebepler;

  • Reddedilme korkusu,
  • Başarısızlık korkusu,
  • Gülünç olma korkusu,
  • Anormal olarak algılanma korkusu,
  • Kontrolü kaybetme korkusu…

Sosyal anksiyetenin etkilerine bakmak gerekirse;

  • Çevrelerindeki insanlardan kendilerini izole etmek veya insan içine çıkamamak
  • En ufak bir eleştiriyi aşırı kafaya takmak
  • Başarısızlık korkusu yaşamak
  • İntihar düşüncesi
  • Diğer anksiyete veya depresif bozukluklara sebebiyet verme

Bu belirtilerin bazılarını yaşayan bir kişi, kendisine karşı çok eleştirel ve talepkârdır. İyi huylu, kültürlü, eğitimli bir insan izlenimi vermeye çalışsa da kendisi hakkında kötü bir kaygı içerisindedir. Ne kadar da iyi bir insan olsa da kişi kendisi hakkında sürekli kötü bir kaygı içerisindedir.

Topluluk korkusu
Topluluk korkusu/sosyal anksiyete bozukluğu

Sosyal fobi nasıl geçer? Tedavileri nelerdir?

Bu sorun ile mücadele eden kişiler, başkalarıyla temas halinde olmaları gereken durumlardan mümkün olduğunca kaçınırlar. Bir nevi toplumda konuşma korkusu yaşarlar. Sorunlarının farkında olduklarından, bundan utanırlar ve çoğu zaman bir doktorla bu konuyu konuşmaktan korkarlar. Ancak, başkalarına karşı korkunuzun üstesinden gelmenin anahtarı tabi ki de onlarla yüzleşmektir! Çok fazla ileri gitmeden kendimizi alıştıra alıştıra ufaktan iletişim kurmaya çalışmalıyız. Anlayacağınız herhangi bir alışkanlığı bırakmak için kullandığımız alıştıra alıştıra yöntemini, sosyal fobiden kurtulmak içinde uygulayabiliriz.

Sosyal anksiyete nasıl yenilir sorusuna şu şekilde maddeler halinde cevap verebiliriz;

  • Kendinizle ilgili olumsuz inançları ortadan kaldırmak için bir uzmanla davranış terapisine başlayın. Bir psikoloğa başvurmanız her zaman ön planda olmalıdır. (Eğer ağır sosyal fobi geçiriyorsanız)
  • Küçük bir gruba ve insanlar ile etkileşimde bulunabileceğiniz aktivitelere katılmaya çalışın.
  • Sporla stres atın, yoga ile rahatlayın. Endişeli insanlar düzenli fiziksel aktivite yaptıklarında dünyayı daha az kaygı verici bulurlar ve kendilerini daha değerli hissederler. Bu tarz aktiviteler toplumda konuşma korkusu veya fobinizi tetikleyen bir korkunuzu yenmenize yardımcı olur.

Bu liste uzar gider. Eğer toplumda konuşma korkusu veya sosyal anksiyete gibi sorunlar çektiğinizi düşüyorsanız mutlaka bir doktora başvurmanız gerektiğini lütfen unutmayın. Burada yazılanlar sadece bu konu hakkında bilgi sahibi olmanız için yazılmıştır. Elbette buradan gerekli teşhisleri koyamam.

Sosyal fobi tedavisinde ilaç yolu

Kendi başınıza bu bozukluktan kurtulamayacağınızı anladığınız zaman, geriye bir doktora başvurmak kalıyor. Genel olarak terapiste yönlendirilirsiniz. Ağır sosyal fobi yaşayan kişiler için çeşitli antidepresan ilaçlar verilmektedir. Tedavinin ilerleyiş sürecine göre bu ilaçların dozu arttırılıp düşürülmektedir.
Antidepresan gibi sosyal anksiyete bozukluğu ilaçları bir anda bu fobinizi ortadan kaldırmayacaktır. Sadece korkunuzu ve boş yere yapmış olduğunuz kaygıyı azaltacaktır.

cocuklarda-sosyal-anksiyete-bozuklugu-bloglabs-net
Çocuklarda sosyal fobi

Bilişsel ve davranışsal terapi ile sosyal anksiyete bozukluğunun üstesinden gelmek

Bu tarz sosyal anksiyeteler arasında bilişsel ve davranışsal terapiler yaygın olarak kullanılmaktadır. Bir seans sırasında terapist sizi nazikçe, güvenli ve kademeli olarak gerçek bir endişe durumuna sokar.
Bu yöntem kendi hızınızda ilerler. Neler olduğunu ifade edebilecek, ayırt edebilecek, dinleyebileceksiniz. 
Paniğe kapılmamanız, duygu ve davranışlarınızın analizinde bulunmanız önemlidir. 
Bu daldırma yöntemi, diğer fobi türlerini tedavi etmek için de kullanılır. 
Seanslar ilerledikçe (genellikle en fazla 3 ila 6 ay arasında değişir), terapistinizle etkileşim kurarken korktuğunuz bir eylemi yapıp yapmamayı seçmek için neden kaçmak istediğinizi görmeye başlayacaksınız. 
Amaç, beynin inşa ettiği yanlış inançları değiştirmek ve özgür bir ruhla yaşamayı yeniden öğrenmektir. Türkiye’de bu yöntem oldukça yaygındır.

https://www.nimh.nih.gov/health/statistics/social-anxiety-disorder
https://www.webmd.com/anxiety-panic/guide/mental-health-social-anxiety-disorder
https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(08)60488-2/fulltext

Bu gönderiyi puanla

İlgili Makaleler

2 Yorum

  1. Sabah meyve yemek zararlı mı bu soru kafama çok takılıyordu sayenizde yanıt buldu çok net güzel bir anlatım olmuş elinize sağlık

  2. Yazdığınız bilgiler benim için çok kıymetli sağlık sorunlarım gereği dikkat etmen gereken şeyler vardı öğrenmiş oldum teşekkürler 🙏

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu