KadınBaşarıİlişkilerKişisel GelişimMotivasyonPsikoloji

Kararınızı verdiniz mi? Kötü bağımlılık ve alışkanlıklardan nasıl vazgeçilir?

Hikaye Öne Çıkanlar
  • Ne tür alışkanlık ve bağımlıklara sahibiz
  • Alışkanlıklardan kurtulmak
  • Yeni alışkanlıklar yaratmak
  • Uzun vadeli ödülünüzü düşünün
  • YENİ BİR ALIŞKANLIK OLUŞTURMAK NE KADAR SÜRER?
  • 21 gün kuralı pek de işe yaramayabilir
  • Bağımlılıklarımız
  • Ne zaman bağımlılık olur?
  • Bağımlılıklardan kurtulma yolları
  • Neden Bağımlılıktan Kurtulmanız Gerektiğinin Bir Listesini Yazın
  • Son olarak Hazır olun!

Yılbaşında çoğu insan kendilerine bazı sözler verir. Bunlar hayatlarının gidişatını değiştirmeye yönelik verilen sözlerdir. Çeşitli bağımlılık ve alışkanlıklar da bu sözlerin arasına girer.
Siz de kendinize çeşitli vaatler veriyor musunuz?

  • Daha fazla kitap okuyacağım,
  • Sigara kullanmayı bırakacağım,
  • Eğitimime önem vereceğim,
  • Kilo problemlerimi gidereceğim,
  • Dil öğreneceğim,
  • Aşk, mutluluk, sağlık ve para

Kısacası daha iyi bir insan olacağım… İster sigara olsun, ister ise alkol veya sosyal medyada amaçsızca gezinmek olsun, kötü alışkanlıkları bırakmak her zaman iyidir. Hem fiziksel hem de zihinsel sağlığınızı gelecekte tehdit edecek bir alışkanlığınız var ise erkenden önlem almanız gerekiyor.
Bu yazıda sizlere alışkanlıklarınızdan vazgeçmeniz için veya bu alışkanlıkların sizin için faydalı mı yoksa zararlı mı olduğuna değineceğiz.

Ne tür bağımlılık ve alışkanlıklara sahibiz?

Çevrenizde ki bazı kişilerin çeşitli alışkanlıkları olduğunu fark etmişsinizdir. Hatta bu siz de olabilirsiniz. Tırnak yemek, sigara içmek, aşırı alkol tüketimi, gün boyunca atıştırmalık sağlıksız beslenmek ve ardından çok ağır diyetlere girmek…
Bunlardan bazıları tanıdık geldi mi? Mutlaka gelmiştir, çünkü Türkiye’de bu ve bu gibi sorunlar her geçen gün daha da artmaktadır. Bazıları kötü bir alışkanlığa sahip olmanın soğuk bir günde sıcacık yatağa girmek olduğunu söyler. Buradan çıkaracağımız anlam, yapacağımız şey yerine kolaya kaçmak ve hayatı kaçırmak.
Kötü bir alışkanlık çoğu zaman tanımlayamadığımız bir nedenin belirtisidir.

Çok fazla bir iştah, rahatsız edici bir iç rahatsızlığın belirtisi veya zamanla alışkanlığa dönüşen bir davranış olabilir. Alışkanlıkları değiştirmek kolay değildir. Çünkü çoğu zaman bir sinir ağı ile ilişkilidir. Yani çay içtiğinizde sürekli sigara içme hissi geliyor ise, sigarayı ve çayı birbiri ile kafanızda bağladığınız içindir. Çoğumuz, sinir ağlarımız katılaşana kadar bunun farkında olmadan aynı şekilde hangi alışkanlığa sahip isek günlerimizi geçirmeye devam ediyoruz.


Alışkanlıklardan kurtulmak

Bazı zamanlar, tüm yaşantınızı alışkanlıklarınızın size sunduğu bir yaşam olarak görüyorsunuz. Alışkanlıkları değiştirmek imkansız değildir.
Alışkanlıklarınız artık size zarar veriyor ise veya yaşam tarzınızı etkiliyor ise sorun olmaya başlar. Alışkanlıklarınızı değiştirmenin ve yok etmenin zamanı gelmiş demektir. Pazartesi günleri için planlanan eylemlerinizi hatırlayın. “Bugün bir kere daha, pazartesi artık yapmayacağım.” gibi planlar yapan birçok kişi var aramızda. Sonu hüsran ile biten nicelerini saymıyoruz.
Psikologlara göre, kötü bir alışkanlık edinmek iyi bir alışkanlıktan çok daha kolaydır.

Kötü alışkanlıkların bırakılması için bir alışkanlığın sizin için fayda mı veya zararlı mı olarak bilmeniz gerekir. Çoğu insanın problemi bu alışkanlıklardan herhangi bir zarar görememesidir.
Tırnak kemirmek, ulu ortam yerde burun karıştırmak, dudakları soymak gibi. Farkında olmadan bu eylemleri gerçekleştirirler. Çünkü bir alışkanlığa dönüşmüş durumdadırlar. Alışkanlıkları bırakmak için, yeni alışkanlıklara ihtiyacınız var. Neden mi?
Sabahları saat 05’te kalmak istediğinizi düşünelim, kalktınız ama ne yapacaksınız? İşte bu kalkmanın ardından spor yapabilirsiniz, kitap okuma veya herhangi bir iş üzerinde çalışma alışkanlığı ekleyebilirsiniz.

Photo: Pexels

Yeni alışkanlıklar yaratmak

Charles Duhigg’in yazarı olduğu “alışkanlıkların gücü” kitabı, değişimi uzun vadeli bir proje olarak düşünmeyi tavsiye ediyor. Parmaklarınızı şıplatarak değiştiremeyeceğinizi belirtmek isterim.
Tüm alışkanlıkları bir anda değiştirmeye çalışırsanız, kendi kontrolünüzü kaybedebilirsiniz. Sonra eski alışkanlıklarınıza döndüğünüzü görebilirisiniz.
Bir alışkanlığın, alışkanlık olabilmesi için üç temel unsur vardır.

  • Tetiklemek
  • Rutine dönüştürmek
  • Ödül

İlk olarak alışkanlık sürecinde istenilen alışkanlığı kazanmak için bir tetikleyici etkene ihtiyacınız vardır. Yani sabahları erken kalkmak istiyor iseniz, sabahları kalkmak için bir geçerli nedeniniz olmalı. Ardından yavaş yavaş bunu rutine geçirmelisiniz. Sabah kalktığınızda yapmak istediğiniz şeyin size bir getirisi var ise bu rutin bir ödüle dönüşür. Her sabah 1 saat olmak üzere spor yapıyor iseniz, yılın sonunda sağlam bir vücut size ödül olur.
İlk başlarda biraz zorlayıcı olabilir. Çünkü yeni bir alışkanlık demek, yeni bir sinir ağı demektir. Ek olarak bir alışkanlığı bir olaya veya eyleme bağlarsanız, alışkanlık kazanma süreciniz çok daha verimli olur. Çay içerken sigara içme isteği oluşuyor ise, çay içmeyi belli bir süre bırakın veya çay yerine yeşil çay içmeyi deneyin.

Uzun vadeli ödülünüzü düşünün

Bazı eylemler motive olmanızı sağlayacak anında ödüller vermektedir. Örneğin her günün sonunda evinizi 15 dakika temizlemek, size temiz bir ev ödülünü verecektir. Bazı alışkanlıklar ise hemen ödülünü göstermez, spor yapmak gibi.
Alışkanlık izleyici uygulamalar ve rutinler belirlemekten çekinmeyin. Bu tarz uygulama ve eylemler size ilham olacaktır.

photo: canva

YENİ BİR ALIŞKANLIK OLUŞTURMAK NE KADAR SÜRER?

Her insanın farklı olduğu gibi yaşam standardı ve biçimleri de farklıdır. Bu da yeni bir alışkanlığın süresini etkilemektedir. Kişiler bazı zor şeylere katlanabilirler, bazıları ise hiç katlanamazlar. Zor olana katlanan kişiler doğal olarak daha hızlı bir şekilde alışkanlık kazanabilir.
Fakat bundan ziyade ne kadar çok istek ve pratik içerisinde olursanız, o kadar kolay olacağına güvenin. Bu blog adresinde size kişisel gelişim ve farkındalık hakkında bazı tavsiyeler veriyoruz. Şunu unutmamak gerekir ki BlogLabs bu konularda sadece tavsiye ve bilgilendirici içerik sağlamaktadır. Bazı konularda uzmanlara danışmaktan çekinmeyiniz.
Etrafınızda bir alışkanlık için 21 günün yeterli olacağını duymuş veya okumuşsunuzdur. Aynı zamanda bende bu konularda yaptığım araştırmalarda çoğu internet sitesinde yeni bir alışkanlık için 21 gün olduğunu gördüm. Fakat bunun aslında böyle olmadığını da öğrenmiş oldum.

21 gün kuralı pek de işe yaramayabilir

Bu teori aslında Amerikalı bir cerrahın (Maxwell Malltz) yazdığı bir kitaptan (Psiko-Sibernetik)’ten geliyor. Hastalarının kozmetik cerrahi sonrası yeni yüzlerine alışmaları için geçen süreye dayanarak bu sonuca varıyor. Aynı zamanda çeşitli kazalar sonunda uzuvların belli parçaların kaybetmesinin oldukları hallerine alışma sürecinin 21 olduğunu belirtiyor.
Yani bu 21 günlük hikaye alışkanlık kazanma sürecinde çoğu kişide işe yaramıyor.
Şöyle ki, sigarayı bıraktım 21 gün içmedim fakat bir başladım 10 yıl devam ettim gibi söylemler ile karşılaştım. Bazı basit alışkanlıklarda işe yarasa da bu bazı alışkanlıklar bir elin parmak sayısını geçmemektedir.
Görünüşe göre çok az araştırmacı konuyu ciddiyetle inceledi. 
Ancak, Londra üniversite kolejinden bilim adamları tarafından 96 kişilik bir örneklem üzerinde bir deney yapıldı. Sonuç olarak, yeni bir davranışı benimseme süresi kişiye bağlı olarak çok değişkendir: 18 ila 254 gün arasında. Bu verilerin ortalamasını alırsak bir alışkanlık sürecini 2 aylık olarak düşünebiliriz.

sigarayi-biraktiktan-sonra-ki-faydalari-bloglabs-net (2)

Sonuç olarak

Yeni alışkanlıklar kazanmak çaba gerektirir. Fakat belli bir süreden sonra artık zor olmadığını fark etmişsinizdir. İyi bir hedef ve iyi bir ödül sonunda istediğiniz alışkanlığı elde edebilirsiniz. Beynimiz gidilmesi istenilen yöne doğru ufaktan ufaktan eğitilir. Bunun sonucunda irade kazanırsınız ve kendinizi yönetmeniz daha kolay olur.

Bağımlılıklarımız

Bundan birkaç sene önce bağımlı olduğumuz şeyler belli idi. Uyuşturucu, sigara, alkol üçlüsünden ziyade bahis, kumar, para gibi bağımlılıklar mevcuttu. Fakat günümüzden bunlardan ziyade daha da farklı bağımlılıklar ortaya çıktı. Elbette üstte saydığımız bağımlılıklar halen devam etmektedir. Sadece internetin yaygınlaşmasından sonra ve yeni platformlar ortaya çıktıktan sonra yeni bağımlılık türleri meydana gelmiştir.
Sosyal medya, akıllı telefon, dijital bahis, mastürbasyon ve porno bağımlılığı gibi bağımlılıklar en pik noktasına ulaşmıştır.
Hatta öyle ki mastürbasyon ve porno bağımlılığı günümüzde eroinden daha da fazla bağımlı yapmaktadır. Bir bağımlılık sorun yapmaya başladıktan sonra can sıkıcı olmaya başlar. Dikkat edin. Alışkanlık ve bağımlılık aynı şeyler değildir. Bağımlılık, alışkanlıktan sonraki evredir. Artık beynin sürekli yapılan eylemi veya maddeyi tekrar tatmak ister.

İşte günümüzde olan bazı bağımlılıklar;

  • Madde bağımlılığı,
  • Bahis bağımlılığı,
  • Alkol bağımlılığı,
  • Porno ve mastürbasyon bağımlılığı,
  • Teknoloji ve sosyal medya bağımlılığı,
  • Temas bağımlılığı,
  • Şeker bağımlılığı,
  • Duygusal bağımlılık,
  • Kafein ve yemek yeme bağımlılığı,
  • İnsanlara olan bağımlılık,

Bu liste uzar gider… Oyun, kafein, ilişki bağımlılığı da bunlara ek olarak eklenebilir. Bazen, sanki bu dünyaya birçok bağımlılığı deneyimlemek ve bunlarla başa çıkmanın yollarını bulmak gibi geliyor olabilir.
Sizi karanlık ve ürkütücü bir gecede pizza yemeye götüren şey bağımlılıklarınızdır. Bu sadece yemek yemeye özgü olan bir bağımlılıktır. Sırf farklı lezzetler tatmak için ülkeler arası seyahat eden kişileri saymıyorum. Hatta pizzadan ziyade şöyle diyelim, aniden gelen sigara ve alkol içme isteğinin tetikçisidir bağımlılıklarınız. Sonucunda elbette nerede olursanız olun mutlaka vücudunuza nikotini veya alkolü tattırmanız gerekir. Çünkü onu alana kadar asla istemekten vazgeçmeyecektir. Zarar verici bir bağımlılığınız var ise, özgürce yaşamanız çok olası değildir.

Ne zaman bağımlılık olur?

Bağımlı olduğumuzun farkında olmayabiliriz. Ta ki yapmaya devam ettiğimiz şeyi bırakana kadar.
Eğer bırakmak istenilen şeyi veya bağımlılık yarattığını düşündüğümüz şeye engel olmaya çalıştığımızda, vücudumuz anormal derecede engel olmak istediğimiz şeyi istiyor ise bir bağımlıyız.
Bir davranış veya madde beden ve ruh sağlığınızı etkiliyor ise bağımlı olma yolundasınız.
Hatta bazı kişilerde özellikle de madde bağımlısı olan kişilerde terleme, uyku sorunları, sürekli kaygı ve stres gözlemlenir. Unutmayın bu blog adresinde sadece bilgilendirici tavsiyeler vermekteyiz. Sorununuzun çok daha büyük olduğunu düşünüyorsanız uzman kişilere danışmaktan çekinmeyiniz.

Aslında bakılırsa dünyada bağımlısı olabileceğimiz çok şey var. Hiçbir şeye bağımlı olmadığını söyleyebilen çok az insan vardır.
Bağımlılık  , kontrolünüzü kaybettiğiniz tekrarlayan uyuşturucu kullanımı veya ruh halini değiştiren faaliyetler ve bu tür davranışlara yol açan bir tür nörolojik bozukluktur.

Bağımlılıklardan kurtulma yolları

İlk olarak bağımlı olduğunuzu kabul edin. Sonuçta bilmediğimiz bir şeyden kurtulamayız.
Sabahları kahve içmeden uyanamıyor iseniz, kafein bağımlısı olduğunuz ortadır. Sabahları uyanmak için başka yöntemler deneyin, örneğin spor yapın.
Aynı alışkanlıklar gibi, bağımlılıkların yerine de farklı ve iyi alternatifler koyunuz.

Neden Bağımlılıktan Kurtulmanız Gerektiğinin Bir Listesini Yazın

Bu listeyi 1-2-3 olarak düşünmeyin. Sizin bağımlılık sürecinizi yazdığınız bir defter olabilir. Bu defter size motivasyon sağlayabilir. İradenizin kırılma noktasında, size yardımcı olabilir. Örneğin; “eğer tatlı yemeyi bırakır isem, daha iyi bir yüze ve daha sağlıklı yaşama merhaba diyeceğim.” gibi söylemler yazarak motivasyonunuzu koruyabilirsiniz. Ya da “sigarayı bırakırsam, öksürüklerim kesilecek, daha rahat uyuyacağım ve artık ağzım kokmayacak.”

Şahsen bu gibi söylemleri bir deftere yazmanız, zayıf olduğunuz için motivasyona ihtiyacınız olduğu anlamında değil, sürekli kendinize şu soruyu yöneltmeniz içindir. Neden?
Bunu neden yapıyorum? Bunu neden yapmak istediğiniz de size kalmıştır.
Bir çok nedeniniz olabilir, sağlam bir vücuda sahip olabilirsiniz, güzel kokmak isteyebilirsiniz. Karşı cinsten birisi ile etkileyici bir şekilde tanışmak isteyebilirsiniz. Kıyafet mağazalarının ilgili kabin bölümlerinde XL bedenin size olmadığını gördüğünüzde, yetkili kişiden utanç içinde bir büyük bedeni getirmesini beklemek gibi milyonlarca nedeniniz olabilir. Kendinize ait olanı bulmalısınız. Fakat nedeniniz her ne olursa olsun harekete geçmek en iyi nedeniniz olmalıdır.

bagimlilik-ve-aliskanliklardan-nasil-kurtulunur-bloglabs-net (1)

Bu arada! Belki tatlılardan, sigaralardan, alkolden vazgeçme konusunda fikrinizi değiştirme aşamasında olabilirsiniz. Belki de kıyafet mağazasındaki yetkiliyi umursamıyor kendiniz ile barışık bir şekilde büyük bedenlere doğru yol alabilirsiniz. Size değer veren kişiler tarafından zaten sevildiğinizi unutmayın. Fakat kendi iyiliğiniz için bunları değiştirmeye özen gösterin. Asıl amacınız o kabin yetkilisinin size bakış açısı değil, kendinize verdiğiniz değer olmalıdır.

Hazır olun!

Ani krizler hakkında bir çok şey duymuş olabilirsiniz. İlerleyen dönemlerde bu krizlerden geçme ihtimaliniz oldukça yüksektir. Bu kriz anlarında mutlaka destek almak gerekiyor ise bir destek alın. Çünkü kriz süreçleri çok ciddi bağımlılık sorunlarının sonucudur. Sinirlenmeler, halsizlik hali, sürekli bir istek gibi onlarca nedenler baş gösterebilir.

Bu yazıyı okuduğunuzda size bir şey anlatmak istedik, aslında herhangi bir alışkanlığı bırakma gibi bir yol tam olarak yok. Sadece siz varsınız. Kafanda bitirmen gerekir derler ya, işte buda öyle bir şey. Umarız mutlu ve huzurlu alışkanlıklara doğru yol alırsınız. Aşağıya belirli destek sayfaları bırakıyoruz, buradan ilgili rahatsızlık veya danışmanlık alabilirsiniz. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Yadem -Yeşilay Danışmanlık Merkezi

Bağımlılık ile mücadele destek

NoFap – Porno ve mastürbasyon bağımlılığı hakkında destek

Kaynak
LifeHackerRUgkb11.medicialTheoryandpracticeWikiHow

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu