Kişisel GelişimPsikoloji

Benlik saygısı ve Özgüven: Nedir? Nasıl gelişir?

Benlik saygısı, kişinin kendisi hakkında sahip olduğu ve kendi üzerinde taşıdığı yargı olarak tanımlanabilir. Kelimenin tam anlamıyla “kendimize saygı duyma ve inanma şeklimiz” anlamına da gelir. 

benlik-saygisi-ve-özgüven-bloglabs-net-2
Benlik saygısı nedir

Benlik saygısı nedir?

Benlik saygısı denildiğinde aklınıza özgüven gelebilir. Fakat ikisi farklı şeylerdir. Kendine güvenmek, benlik saygısının bir alt bileşenidir. Fakat temel olarak baktığınızda her ikisini birbirini desteklemektedir.

James Noley tarafından geliştirilen benlik saygısı teorisi, birey olarak ne olduğumuz (fiziksel görünüm, sosyal başarı) ile ne olmak istediğimiz arasındaki ilişkiye çevrilebilir. Bazen insanlar benlik saygılarını kendilerini diğer insanlarla karşılaştırarak ölçerler. “Burnu daha güzelse ve sporda daha iyiyse ben neden öyle değilim?” gibi. 
Kendinizi diğer insanlarla karşılaştırmak tehlikeli olabilir, gerçek anlamda “ölçülemezsiniz“. Çünkü siz sizsinizdir, başka biri değil. 
Kendimiz hakkında düşünmek, kendimize değer vermektir. Fakat bu düşünce bizim için olumlu yönde olmalı. Dolayısıyla benlik imajından bahsettiğimizde kendimize verdiğimiz değerden bahsediyoruz.
Tek cümlede anlatmak gerekirse:
“Bir bireyin kişisel değerini küresel olarak nasıl değerlendirdiği anlamına gelir” Kişisel gelişim için benlik imajımız, özgüvenimizin temelidir aslında.

Düşük benlik saygısının nedenleri

Düşük benlik saygısı çocukluktan başlar. Benlik imajı üzerindeki olumsuz etkiler, çocuğun aşırı ebeveyn kontrolü, aşırı koruma veya aşırı hoşgörü ile de ilişkilendirilebilir. Her istediği önüne verilen bir çocuğun da benlik imajı zamanla zedelenmektedir. Ve yine aile stresi, istismar, sık sık küçük düşürücü eleştiriler ve yaşam boyunca tekrarlanan başarısızlıklar benlik imajını düşürür. Bireyin kişisel gelişiminde, oldukça büyük rol oynamaktadır.
Benlik saygınız geliştikçe, özgüveninizin arttığını fark edeceksiniz. Çünkü biri düşünce, diğeri ise tamamen eylemlerinize bağlıdır. Eğer kendiniz hakkında ki fikrinizi değiştirip kötü düşüncelerden arınırsanız, özgüveninizin de iyileştiğini fark edeceksiniz.

Benlik saygısı nasıl gelişir?

Benlik imajı, başkalarıyla yapıcı ilişkiler kurmak için gerekli bir şeydir. Bazı psikologlara göre benlik imajı, bir kişinin kendisine karşı sahip olduğu algılar, düşünceler, inançlar ve duygularla ilişkilidir.

Kendi güvensizliklerinin farkında olmak, bir genç veya yetişkin olarak benlik saygısı nasıl arttırılır veya gelişir sorusunda başarıya giden ilk adımdır. Güvensizliğinizin kendini nasıl gösterdiğini düşünün. Ne zaman? Hangi koşullar altında? Ne tür insanlarla kendinizi kötü anlamda kıyaslıyorsunuz, bir düşünün. İşte sizin için bir kaç ipucu:

Kendinizi diğer insanlarla karşılaştırmayı bırakın

Her zaman sizden daha iyi olan insanlar olacaktır. Bunu kabullenmeli ve hayatın her alanında bu unutulmamalıdır. Spor salonunda sizden daha iyisi olacaktır, derslerde sizden daha iyisi olacaktır ve iş yerinde sizden daha iyi mutlaka olacaktır. Önemli olan sizin kendi kişisel gelişiminize verdiğiniz değerdir.

Kendinizi azarlamayı ve suçlamayı bırakın

Görünüşünüz, kariyeriniz, ilişkileriniz, mali durumunuz gibi şeyleri kafaya takmamaya çalışın. Kendinizi suçlamak yerine, bir şeyler yapmaya çalışın. Başka insanlar ile kendinizi aynı kefeye koymayın.

Yapılan iltifat ve eleştirileri kabul edin

Birisi size iltifat ettiğinde, “hadi canım yok ya o kadar da değil” gibisinden bir karşılık vermemeye özen gösterin. Düşük benlik saygısı kendini burada belli eder. Aynı şekilde size gelen bir eleştiriyi de aynı şekilde değerlendirin. Eğer bir kişi tarafından çok kilolu olduğunuz vurgulanıyorsa, bunu kafaya takmanıza gerek yok. Fakat başka insanlar tarafından da kilolu olduğunuz söyleniyor ise, gerçekten de kilolusunuzdur demektir. Yapılan eleştiriyi kötü anlamda değil de, iyi olan tarafından bakmaya çalışın. Kilo vermeye teşvik edildiğiniz için minnettar olmanız gerekir. Eleştirilere olan bakış açınızı değiştirin.

Benlik saygısını arttırmak için olumlama metodlarını kullanın

 Birçok psikolog, bu yöntemi çözüm olarak verir. Plastik bir kart veya cüzdan gibi yaygın olarak kullandığınız bir eşyayı, “Kendimi seviyorum ve kabul ediyorum” veya “Ben çekici bir kadınım ve hayattaki en iyisini hak ediyorum” gibi bir ifade takın. Bu olumlama her zaman sizinle olsun. Olumlamayı gün boyunca, özellikle yatmadan önce ve uyandıktan sonra birkaç kez tekrarlamanız gerekmektedir. Bu metod bazı psikologlar tarafından verilmektedir. (kaynak kısmında ilgili makale mevcuttur)

Pozitif insanlar ile birlikte olun

Etrafındaki 5 insanın ortalamasındır derler. Çevrenizdeki insanlara dikkat edin, onların alışkanlık ve bağımlılıkları sizin için de alışkanlık ve bağımlılık olabilir. Arkadaşlarınızın hayat görüşü zamanla size de yansır.

Başarılarınızın bir günlüğünü tutun 

Geçmiş zamanlarda, bir kişinin her zehirli meyveyi veya tehlikeli mağarayı hatırlaması hayati önem taşıyordu. Burdan çıkaracağımız amaç, bizim de geçmiş zamanlarımızda zorlandığımız anlar olmuştur. Her gece küçük bile olsa “kazançlarınızı” yazın ve yavaş yavaş beyin, kayıplarınız kadar başarılarınızın da olduğunu düşünmeye alışacaktır. Bu, kendinize olan güveni nasıl artıracağınıza dair oldukça popüler bir uygulamadır. Geçmiş dönemlerdeki zorluklarınız, sizin de en az diğer herkes gibi biri olduğunuzu gösterecektir. Çok uçuk kaçık şeyler düşünmeye gerek yok. Ehliyet sınavını geçmek, sokaktaki bir insana yardım etmek bile yeterlidir.

Çocuklarda düşük benlik saygısı

benlik-saygisi-ve-özgüven-bloglabs-net-4

Benlik saygısı iyi olan insanlar genellikle olumlu bir tutum sergilerler, kendilerini oldukları gibi kabul ederler ve kendilerine güvenirler. Benlik imajı iyi olan bir kişi kibirli ve bencil değildir, ancak değerinin ve öneminin farkındadır. Eylemlerinin sorumluluğunu alır ve başkalarına karşı saygılı ve özenlidir.  Bu durum çocuklar için de geçerlidir. Bir çocuğu, küçük yaşlarda anne ve babasının zedelememesi gerekmektedir.

Genel olarak, yüksek benlik saygısı olan çocuklar:

  • Mutlu;
  • Kolayca arkadaş edinirler;
  • Sosyal aktivitelerin tadını çıkarırlar;
  • Yeni aktiviteler denemekten hoşlanırlar;
  • Yalnız veya diğer çocuklarla oynayabilir, herhangi bir utanma ve çekince göstermezler;
  • Yaratıcı olmayı ve kendi fikirlerine sahip olmayı severler;
  • Başkaları ile konuşurken çekinmezler;

Düşük olan çocuklar:

  • Az arkadaşa sahip olurlar;
  • Çok kolay bir şekilde hüsrana uğrar ve kırılırlar;
  • Yeni şeyler denemekten çekinirler;
  • Kurallara uymakta ve iyi davranmakta güçlük çekerler;
  • Çekingen veya depresyonda olurlar;
  • Sık sık “yapamam” derler;

Çocuğunuz her zaman başkalarıyla birlikte olmak istemiyor ve insan içine çıkmaya çekiniyor ise özgüven ve benlik problemleri yaşıyor olabilir. Erken yaşlarda çocuklarda kişisel gelişim ön plana çıkarılmalıdır. Çocuğunuzun geleceğinde bu tarz düşük benlik saygısı problemlerini çekmesini istemiyorsanız, aşağıdaki ipuçlarımız sizin için yararlı olabilir.

Bir çocuğun öz saygısı ve özgüveni nasıl gelişir?

  1. En önemli şey çocuğunuza çokça sevgi vermek ve onu olduğu gibi kabul etmektir. Onunla zaman geçirin ve ona bol bol sarılın ve sevgi gösterin.
  2. Çocuğunuza odaklanın, onunla oynayın ve ne dediğini dinleyin. Faaliyetlerine, planlarına ve sorunlarına ilgi gösterin. 
    Oyuna rehberlik etmesine izin verin ve yapmak istediğini yapmaya hazır olun.
  3. Yapı ve kurallar oluşturun. Çocuğunuzun yaşına ve gelişim aşamasına uygun net kurallar ve sınırlar belirleyin. bunları uygulayın. Çocuğunuza ondan ne beklediğinizi ve kurallara uymazsa sonuçlarının ne olacağını söyleyin. Kendini daha güvende hissedecek, kendinden daha emin ve kararlarında daha kendinden emin olacaktır.
  4. Çocuğunuz size yardım ettiğinde, kurallara uyduğunda veya başka olumlu şeyler yaptığında mutlu olduğunuzu söyleyin. Ona davranışının olumlu noktalarını açıklayın.
  5. Çocuğunuzun hoşlandığı ve iyi yaptığı bir aktivite bulmasına yardımcı olun. Bazı faaliyetlerde çok iyi olacağını, bazılarında ise olmayacağını anlayın ve saygı gösterin. Başarılı olmazsa onu küçük düşürmekten veya küçük düşürmekten kaçının.
  6. Çocuğunuzu destekleyin ve ona içten iltifatlarda bulunun. Yeni şeyler denemesi için onu cesaretlendirin ve onunla gurur duyduğunuzu bilmesini sağlayın. Çabasını ve becerisini övün, ancak spesifik olun. Yani en ufak bir başarıda abartılı tebriklerden kaçının. Yeni becerilerde ustalaşmanın zaman ve pratik gerektirdiğini ve her yerde başarılı olamayacağını ona hatırlatın. Ayrıca ona başarılarınızı, başarısızlıklarınızı ve size öğretilenleri anlatabilirsiniz.
  7. Çocuğunuzun hatalarından ders almasına yardımcı olun . Bir dahaki sefere neyi farklı yapabileceği ve davranışlarını nasıl kontrol edebileceği hakkında onunla konuşun.
  8. Çocuğunuza günlük yaşama katılması için sorumluluklar ve fırsatlar verin. Örneğin, ona ev işleri verebilir ya da yemek hazırlamak için yardım isteyebilirsiniz. Böylece çocuğunuz kendini önemli hissedecektir.
  9. Örnek olarak liderlik edin. Çocuğunuza kendinizi sevmenin nasıl bir şey olduğunu gösterin.

Çocuklarımızı bu şekilde ufak gördüğümüz davranışlar ile ufak yaşlarda kişisel gelişimini destekleyebiliriz. İlerleyen zamanlarda çocuk, benlik ve öz güveninin farkına varacaktır. Umarız ki üst kısımda belirtilen sorunları da yaşamaz.
Çünkü düşük benlik saygısı kötü bir şeydir. Aynı şekilde özgüven eksikliği de hayatımızı olumsuz yönde etkilemektedir.

Kaynaklar:

https://www.cfpsych.org/condition/low-self-esteem/
https://psychcentral.com/health/common-patterns-of-low-self-esteem
https://parents.au.reachout.com/common-concerns/everyday-issues/self-esteem-and-teenagers
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15018679/ (BİLİMSEL MAKALE)
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6777005/ (BİLİMSEL MAKALE)

Bu gönderiyi puanla

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu