Kişisel GelişimPsikoloji

Konuşma bozukluğunda afazi dönemi: Afazi nedir? Belirtileri ve tedavileri nelerdir?

Afazi, beynin belirli bölgelerinin değişmesiyle bağlantılı bir dil bozukluğudur. Özellikle Bruce Willis ‘in bu hastalıktan mustarip olduğu ve kariyerine son verdiği görüldüğünde, insanlar afazi nedir diye arayış içerisine girdiler. Bir kişi iletişim kurarken veya kendisine söyleneni anlamaya çalışırken ki çektiği zorluğa afazi denir. Fakat sadece bununla sınırlı değildir. Bu sadece bir başlangıç evresidir.

afazi nedir
Konuşma bozukluğu: Afazi nedir

Çok basit bir şekilde anlatmak gerekirse afazi teşhisi konulmuş bir kişi, artık nesneleri adlandıramaz, akrabalarının isimlerini hatırlamaz, bir soruya “evet” veya “hayır” diye cevap veremez, hatta artık gazete okuyamaz veya televizyon izleyemez hale gelir. Konuşmada, anlamada, yazmakta ve okumakta aşırı derece zorlanırlar.

Afazi ne psikolojik bir sorun ne de zihinsel bir engeldir, bu bir dil bozukluğudur. Çoğunlukla felçten ve inmelerden kaynaklanan bir beyin lezyonuyla bağlantılıdır. Kafa travması, beyin tümörü ve hatta belirli patolojiler (AIDS, Alzheimer hastalığı vb.) de sorumlu olabilir. Bu yazıda afazi nedir, afazi çeşitleri ve belirtileri hakkında gibi soruların cevabına ulaşacaksınız.

Afazi nedir?

Yukarıdaki açıklamayı okuduysanız, afazinin ne demek olduğunu az çok anlamışsınızdır.
Afazi terimi, kelimenin tam anlamıyla “konuşma kaybı” olarak bilinir. Tıbbi olarak hastalık yoluyla edinilen konuşma bozukluğu anlamına gelir.
Afazi her zaman bir beyin hastalığından kaynaklanmaz. Fakat en çok görülen, genellikle habersiz çok ani olan inme ve felçten kaynaklanır. İnmeden sonraki ilk birkaç gün içinde, tüm hastaların yaklaşık yüzde 40’ı afazidir. (Dünya hastalık araştırmalarından elde edilen verilere dayanarak) Etkilenenlerin yarısından fazlası şiddetli afaziye sahiptir. 

Afazinin nedenleri

Afazinin en yaygın nedeni, iskemik (kan damarının tıkanması) veya hemorajik (kan damarı kanaması) kaynaklı bir serebrovasküler kazadır. Bu gibi durumlarda afazi aniden ortaya çıkar. Felç, sol yarımkürede bulunan dili kontrol eden alanlara zarar verir. İstatistiklere göre, felçten kurtulanların yaklaşık %30’unda afazi vardır ve vakaların büyük çoğunluğu iskemik inmedir.

Diğer beyin hasarı türleri, kafa travması, beyin tümörü veya beyni etkileyen bir enfeksiyon gibi afaziye neden olabilir. Bu durumlarda, afazi genellikle hafıza sorunları veya kafa karışıklığı gibi diğer bilişsel problemlerle birlikte ortaya çıkar.

Bazen geçici afazi atakları meydana gelebilir. Bunlara migren, nöbet veya geçici iskemik atak neden olabilir. 

En çok kim etkilenir?

Yaşla birlikte inme, tümör ve nörodejeneratif hastalık riski arttığı için en çok yaşlılar etkilenir. Bununla birlikte, daha genç bireyleri, hatta çocukları da zaman zaman etkileyebilir. Yaştan ziyade hastalık yüzünden ortaya çıktığını anlamışsınızdır.

Afazi belirtileri

Afazi tanısı koymak oldukça kolaydır, çünkü semptomlar genellikle bir inmeden sonra ortaya çıkar. Sadece inme değil günlük hayatta da kişi bu aşağıdaki semptomları gösteriyorsa, acilen bir doktora başvurması gerekmektedir.

  • Konuşurken söylemek istediklerini anlatamama;
  • Bir başkasının konuşmasındaki cümleleri ve kelimeleri anlayamama;
  • Yine konuşma esnasında söylemek istediği kelimeyi unutma, (birinin ismini, bu kişin özellikle çok yakını ise ve ismini unutuyorsa bu bir başlangıç uyarısıdır) ;
  • Okuma ve yazmada baş gösteren sorunlar.

Afazi tespit edildikten sonra, hastalar beynin hangi bölümlerinin hasar gördüğünü ve hasarın ne kadar şiddetli olduğunu bulmak için genellikle manyetik rezonans görüntüleme (MR) olan bir beyin taramasından geçerler.
Afazi, özellikle yaşlılarda sinsi ve ilerleyici bir şekilde ortaya çıkıyorsa, Alzheimer hastalığı veya birincil ilerleyici afazi gibi nörodejeneratif bir hastalığın varlığından şüphelenilmelidir. Eğer daha önce kendinizde görmediğiniz bir şekilde bu durumlardan birini yaşıyorsanız, mutlaka bir doktora gitmeniz şarttır.

Doktor tarafından yapılacak testler, dilin hangi bölümünün etkilendiğini bulmaya yönelik olacaktır. Hasta bazı testlere uygulamalı olarak tabi tutulur. Genellikle afazi testlerinde hasta ile etkileşime girildiği zaman, aşağıdaki gibi uygulamalar yapılır.

  • Kelimeleri doğru anlama ve kullanma
  • Zor kelimeleri veya cümleleri tekrarlattırmak
  • Konuşmayı anlama (örneğin, evet veya hayır sorularını yanıtlama)
  • Okuma ve yazma
  • Bulmaca veya kelime oyunları
  • Çevredeki nesneler üzerinden, hangisi hangisine eşittir gibi uygulamalar ile afazi testi, uygulamalı olarak gerçekleştirilir.
afazi tedavisi

Afazi nasıl tedavi edilir?

İnme sonrası afazi hastalarıyla ilgili olarak, bunların yaklaşık %60’ı inme geçirdikten bir yıl sonra afazi teşhisleri gösterebilir. Bu nedenle, iyi bir yaşam kalitesi sürdürmek için tedavi olmak çok önemlidir. Genelde tedavi yöntemleri arasında konuşma terapisi, dili iyileştirmeye yardımcı olduğu için en etkili afazi tedavisi şeklidir.

Herhangi bir afazili kişiyle iletişim kurmak için farklı terapiler de uygulanmaktadır. Bu hastalıktan muzdarip bir yakınınız var ise, sesinizi yükseltmemeniz, konuşma hızınızı yavaşlatmanız, kişiye cevap vermesi için zaman tanımanız ve mümkünse bir kâğıt ve kalem bulundurmanız tavsiye edilir.

Aslına bakılırsa terapi ve üstte bahsedilen tedavi yöntemlerinden başka, şu an için bir afazi tedavisi bulunmamaktadır. Çünkü terapi ve çeşitli uygulamalar ile olumlu sonuç alınmaktadır.

Araştırmacılar, beyin hücrelerini uyarmak için manyetik darbeler kullanan bir prosedür gibi invaziv olmayan yöntemlerin yanı sıra yeni konuşma terapisi türleri üzerinde çalışıyorlar.

Kaynaklar:

https://www.pbs.org/newshour/health/what-is-aphasia-an-expert-explains
https://www.npr.org/2022/03/31/1089806228/what-is-aphasia-explained
https://theconversation.com/what-is-aphasia-the-condition-bruce-willis-lives-with-180399

Bu gönderiyi puanla

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Başa dön tuşu